Balentziak metalak eta ez metalak
METALAK EZ METALAK
Dokumentuak atomoaren oinarrizko egitura azaltzen du: materia atomoz osatuta dagoela, elementuen eta konposatuen definizioa, eta atomoa osatzen duten partikula azpiatomikoak (elektroia, protoia eta neutroia).
Testuak atomoaren egitura azaltzen du: nukleoan dauden protoiak eta neutroiak, geruzan dauden elektroiak eta orbitalen kontzeptua.
Dokumentuak atomoaren eredu historikoak laburki azaltzen ditu: Thomsonena, Rutherfordena, Bohrrena eta eredu mekaniko kuantikoa.
Dokumentuak erreakzio kimikoen oinarriak azaltzen ditu: aldaketa fisikoaren eta kimikoaren arteko aldea, ekuazio kimikoen osagaiak eta doikuntza estekiometrikoa.
Testu honek kimika estekiometrikoaren oinarrizko legeak biltzen ditu: masaren kontserbazioa, proportzio konstanteak, proportzio anizkoitzak, proportzio baliokideak eta gasen konbinazio-bolumenak.
Dokumentu honek materiaren oinarrizko kontzeptuak aurkezten ditu: materia, propietate estentsiboak eta intentsiboak, substantzia puruak, elementuak eta konposatuak.
Testuak atomo-ereduen bilakaera laburtzen du: Daltonen teoria, Thomsonen esfera positiboa, Rutherforden nukleoa eta Bohren orbitak.
Dokumentuak erreakzio kimikoen oinarriak azaltzen ditu: eredu atomiko-molekularra, talken eredua eta Lavoisier eta Proust-en legeak.
Dokumentu honek lotura kimikoen oinarriak aurkezten ditu: Lewis-en zortzikotearen araua, Paulingen postulatuak eta lotura ionikoa, kobalentea eta metalikoaren ezaugarriak.
Dokumentu honek materia-sistemen sailkapena azaltzen du: substantzia puruak eta nahasteak, eta bakoitzaren ezaugarriak.
Testuak materiaren teoria zinetikoa azaltzen du, eta materia partikulaz osatuta dagoela eta partikula horiek etengabe mugitzen direla dioen oinarria ematen du.
Dokumentu honek lotura kimikoen oinarriak aztertzen ditu: Lewisen egiturak, BMEBA metodoa molekulen geometria iragartzeko, polaritatea eta sare-energia.
Dokumentu honek disoluzioen oinarrizko kontzeptuak azaltzen ditu: diluituak, kontzentratuak, aseak, disolbatzailea eta solutua.
Dokumentuak molekulen geometria aztertzen du lotura bakunetan, bikoitzetan eta ioietan, elektroi bikote lotzaileen eta askeen arabera.
Dokumentuak atomoaren kontzeptuaren bilakaera historikoa aztertzen du, Leuzipo eta Demokritotik hasi eta Dalton, Thomson, Rutherford, Bohr eta mekanika kuantikoaren eredu atomikoetaraino.
Dokumentuak materiaren egoerak eta teoria zinetikoa azaltzen ditu, solido, likido eta gasen propietateak barne.
Dokumentu honek atomoaren eredu nagusien bilakaera laburtzen du, Demokritoren ideia filosofikoetatik hasi eta Bohrren orbita-ereduraino.
Dokumentuak kimikako substantzia puruak eta nahasteak aztertzen ditu, bereizketa metodo fisiko nagusiak azalduz: destilazioa, kromatografia, kristalizazioa, baheketa, bereizketa magnetikoa, filtrazioa eta sublimazioa.
Dokumentuak uraren propietate nagusiak aztertzen ditu: kohesioa eta atxikidura, bero espezifiko handia, erreaktibotasun kimikoa eta izotzaren dentsitate txikiagoa.
Dokumentu honek kimikaren oinarrizko kontzeptuak azaltzen ditu: ioiak (katioiak eta anioiak), isotopoak eta elementu baten konfigurazio elektronikoa.
Dokumentu honek kimikaren oinarrizko kontzeptuak aurkezten ditu: atomoak, elementuak eta konposatuak, partikula subatomikoak, zenbaki atomikoa eta masa zenbakia.
Dokumentu honek lotura kimikoen oinarriak azaltzen ditu: atomoek elkartzeko duten arrazoia, eta lotura metalikoa, ionikoa eta kobalentea.
Dokumentu honek hizkuntzalaritzako hainbat kontzeptu laburtzen ditu: kontsonanteen sailkapena (artikulazio-kokapena eta modua eta ahoskera), ez birikariak, dardarkariak eta afrikatuak.
Dokumentuak erreakzio kimikoen oinarriak azaltzen ditu: masaren kontserbazio legea eta ekuazioen doikuntza, talken teoria eta aktibazio-energia.
Dokumentu honek lotura kimikoen propietate nagusiak aztertzen ditu: substantzia ionikoek, metalikoek eta kobalenteek dituzten egoera fisikoa, tenperatura, disolbagarritasuna eta eroankortasuna.
Dokumentuak kimika modernoaren oinarrizko legeak aurkezten ditu, hala nola masa kontserbazioa, proportzio definituak eta proportzio anizkoitzak, Daltonen teoria atomikoarekin batera.
Dokumentu honek kimikako lotura nagusien oinarriak azaltzen ditu: lotura ionikoa, metalikoa eta kobalentea, oktetoaren araua oinarri hartuta.
Dokumentu honek kimika organikoko erreakzioak (eliminazioa, adizioa, oxidazioa, esterifikazioa eta erredukzioa) eta erredox erreakzioen ariketa ebatziak biltzen ditu.
Testuak atomoaren osagaien aurkikuntza historikoa azaltzen du, Daltonen teoria atomikotik hasi eta elektroia, protoia eta neutroia aurkitu zirenera.
METALAK EZ METALAK
Materia atomo deitutako partikulez osatuta dago. Atomoa zatiezina da. Atomoak proportzio finkoetan konbinatzen dira molekulak osatzeko. Substantzia batean molekula guztiek masa eta propietate berdinak dituzte.
Atomoak partikula desberdinez osaturik daude: karga elektriko negatiboa (-) duten eta mugikorrak diren batzuk, eta karga elektriko positiboa (+) eta mugiezinak diren besteak. Atomoa karga positiboa duen esfera trinkoa da, eta barruan elektroiak daude.
Atomoaren barne-antolamendua asmatu zuen: nukleo bat dago, zeinetan masa kontzentratuta baitago. Nukleoaren karga positiboa (+) da. Elektroiak, edo karga negatiboa (-) duten partikulak,...
Lewis: Metodologia bat garatu zuen balentzia elektroiak modu sinplean irudikatzeko.
Zortzikotearen araua: Atomoek azken geruza 8 elektroiez inguraturik egoteko joera dute, horregatik ematen dira lotura kimikoak. Azken geruzako elektroiak dira loturan parte hartzen dutenak.
Distantzia txikitu ahala, atomo bakoitzak bestearen gainean indarra eragiten du; atomoen distantzien araberakoa da indarra.
Uniformetasinaren arabera: Heterogeneoa: Osagaiak begi hutsez beraizten dira: granitoa, ura, olioa... Homogeneoa: Osagaiak ezin dira begi hutsez bereiztu: Urrea, ur purua... Konposizioaren arabera: Substantzia puruak (Konstantea du): Ezin da beste substantzia simpleagoetan bereizi prozesu fisikoen bidez. Bi mota substantzia puru: Elementuak: Oxigenia eta. Konposatuak: H2O. Nahasteak (Konposisio aldakorra du): Beste sibstantzia simplegoetan bereiz daiteke prosesu fisikoen bidez. Bi mota: nahaste heterogeneoak: ura eta harea eta nahaste homogeneoak edo disolusioak: Ura eta azukrea. Substantziapuruak: Substantzia puruak kinposizio kimiko konstantea du eta propietate fisiko jakin batzuk ditu. - Partikula berdinez osatuta daude - Konposisio finkoa...
Elektroi bikote lotzaile: 2; Elektroi bikote aske: 0; Molekularen geometria: lineala
Elektroi bikote lotzaile: 3; Elektroi bikote aske: 0; Molekularen geometria: trigonal laua
Elektroi bikote lotzaile: 4; Elektroi bikote aske: 0; Molekularen geometria: tetraedrikoa
Elektroi bikote lotzaile: 2; Elektroi bikote aske: 0; Molekularen geometria: lineala
Ohartarazpena: No olvidar la posición de los elementos dependiendo de la geometría de la molécula.
Elektroi bikote lotzaile: 2; Elektroi bikote aske: 1; Molekularen geometria: angeluarra (120°)
Elektroi bikote lotzaile: 3; Elektroi bikote aske: 1; Molekularen
...Tenperatura handitzean materia dilatatu eta partikulen mugimendua handitu egiten da. Teoria zinetikoaren arabera, materia partikula txikiz osatuta dago eta hauek etengabe mugitzen dira.
Ioi bat elektroi bat edo gehiago irabazi edo galdu duen atomo edo atomo taldea da; ondorioz, karga elektriko negatiboa edo positiboa du.
Katioiak, edo ioi positiboak, elementu baten atomo batek elektroi bat edo gehiago galdu eta karga positiboa hartzen duenean eratzen direnak dira.
Anioiak, edo ioi negatiboak, elementu baten atomo batek elektroi bat edo gehiago irabazi eta karga negatiboa hartzen duenean eratzen direnak dira.
Elementu baten atomoak isotopoak direla esaten da zenbaki atomiko (Z) bera dutenean, baina haien masa-zenbakia (A) desberdina denean.
Elementu baten konfigurazio edo egitura elektronikoa hauxe da: elementuaren atomoen...
Gas nobleak izan ezik, atomoak lotura kimiko bidez elkartzen dira elkarrekin, egoera energetiko egonkorragoa lortzeko. Lotura horri esker, atomoek energia gutxiago dute elkarrekin loturik daudenean bananduta egonda baino. Lotura kimikoa atomoen edo atomo taldeen artean eragiten duen indar bat da, atomoak elkarri loturik mantentzen dituena.
Metalak dira sistema periodikoko elementurik ugarienak. Lotura metalikoa metalen atomoen artean eratzen da. Atomo metalikoek elektroi gutxi izaten dute beren azken maila elektronikoan, eta nukleoak ez ditu asko erakartzen; horregatik, galtzeko joera dute. Adibidez, sodio atomoek elektroi bakarra dute beren kanpoaldean, eta gas noble baten konfigurazio...
H3O+
Azido sendoak: HCl, HBr, HI, HClO4, HClO3, H2SO4, HNO3
Azido ahulak: HF, HCN, HNO2, CH3COOH
OH-
Base sendoak: hidroxidoak (OH)
Base ahulak: NaOH, NH3, CH3NH2...
Azido sendoa + base sendoa = pH neutroa: ez dago hidrolisirik (NaCl → Na+ + Cl-)
Na+: NaOH-tik dator, base sendoa, ez hidrolisia.
Cl-: HCl-tik dator, azido sendoa, ez hidrolisia.
Azido sendoa + base ahula = pH azidoa: hidrolisia (NH4Cl → NH4+ + Cl-)
NH4+: NH3-tik dator, base ahula, hidrolisia. → NH4+ + H2O → NH3 + H3O+
Cl-: HCl-tik dator, azido sendoa, ez hidrolisia.
Azido ahula + base sendoa = pH basikoa: hidrolisia (Na2CO3 → 2Na+ + CO32-)
Na+: NaOH-tik dator, base sendoa, ez hidrolisia.
CO32-: H2CO3-tik dator, azido...