Kimika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Atomoaren Kontzeptu Historikoa

Leuzipo eta Demokrito (Ikuspegi Etena)

Materia partikula oso txiki eta zatiezinez osatuta zegoen (hau da, atomoz osatua), eta partikula horiek hutsean barrena higitzen ziren.

Aristoteles (Ikuspegi Jarraitua)

Aristotelesek ukatu egiten zituen atomoaren ideia eta hutsaren existentzia. Haren ikuspegi jarraituaren arabera, materia lau elementu presokratikoak konbinatuta osatzen zen: lurra, ura, airea eta sua. Lau elementu horiek betetzen zuten espazioa, eta mundu materialaren berezko izaera eta ezaugarriak eratzen zituzten.

Daltonen Teoria Atomikoa

Daltonen Postulatuak

1. Materia partikula txiki, bereizi eta zatiezinez osatuta dago, eta atomo esaten zaie partikula horiei.
2. Elementu beraren atomo guztiek masa eta propietate berdinak

Masa atomikoa eta masa molekularra

Masa atomiko erlatiboa

Masa atomiko erlatiboa = zenbat aldiz duen atomo baten masak masa atomikoaren unitatea.

Masa molekular erlatiboa

Masa molekular erlatiboa = zenbat aldiz duen molekula baten masa masa atomikoaren unitatean.

Masa molekularra

Masa molekularra = molekula bat osatzen duten atomo guztien masa atomikoen batura da. Unitatea: u.

Konposizio ehundarra

Konposizio ehundarra (elementuaren %) = n · elementuaren masa atomikoa / (konposatuaren masa molekularra) · 100

Mol eta masa molarra

Molaren definizioa

Mol = Karbono-12 isotopoaren 12 g-tan dauden atomo kopuruari dagokion oinarrizko entitateen (atomoak, molekulak, ioiek edo beste partikula batzuk) kantitatea da.

Edozein substantziaren mol batek osatzen duten...

Kohesioa eta Atxikidura

Urak barruko kohesio handia dauka eta atxikidura gaitasun handia ere. Kohesioak eta atxikidurak kapilaritate fenomenoak sortzen dituzte, eta horiek izerdi gordina xilemetan igotzeko aukera ematen dute. Barruko kohesioari esker, ura ia konprimitu ezin daitekeen likidoa da.

Bero Espezifiko Handia

Urak bero espezifiko handia dauka, bero kantitate handia xurgatzeko gaitasuna baitu, bertako tenperatura nabarmen igo gabe. Hau da, urak bero asko hartu behar du berotzeko, baina, behin beroa dagoenean, mantendu egiten du.

Erreaktibotasun Kimikoa

Ura erreaktibo kimiko indartsua da. Propietate horren ondorio biologikoa hidrolisia da. Hidrolisian, urak lotura molekularrak hausten ditu. Erreakzio kimiko honetan funtsezkoak ioiak dira....

atomoaren partikulak: materia partikula ñimiñoz osatuta dago. Partikula horiek, elkarrengandik bereiziak eta zatiezinak, atomoak dira./atomo guztiak berdinak dituzten substantziei elementuak esaten zaie/elementu bakoitzaren atomoek masa eta propietate bereizigarriak dituzte./ elementu desberdinetako atomo kopuru zehatzak elkartzen direnean konposatuak eratzen dituzte/ konposatu baten atomoek, atomo konposatuak deituek masa eta propietate berberak dituzte.

Zientzalariek ikertzen jarraitu zuten eta ohartuziren atomo partikula txikiagoz osaturik dagoela. Partikula azpiatomikoak.

Elektroia: izpi katodikoen osagaia elektroiak dira, karga negatiboa eta oso masa txikia dituzten partikula batzuk.    protoia: hidrogenoaren kasuan, kanal-izpiak karga...

Bereizketa Metodo Nagusiak

Nahaste baten osagaiak banatzeko erabiltzen diren prozesu fisikoak dira:

• Destilazioa

  Irakitea eta kondentsazioa baliatzen dituen substantziak bereizteko prozesu bat da. Metodoak irakitea modu selektiboan erabiltzen du, oro har, nahaste homogeneo eta likido baten osagaiak bereizteko.

• Kromatografia

  Bereizteko metodo fisikoa da, non bereizi beharreko osagaiak bi faseren artean banatzen diren: horietako bat geldirik dago, eta bestea noranzko zehatz batean mugitzen da. Eluentea zutabetik pasatzen den fase mugikorra da.

• Kristalizazioa

  Konposatu solidoak arazteko teknikarik errazena eta eraginkorrena da. Solido ezpuru bat disolbatzaile egokiaren kopuru txikienean eta beroan disolbatzean datza.

• Baheketa (Bahetzea edo Galdaketa)

  Bereizketa

Materia

Materiaren sailkapena

Substantzia puruak

• Konposizio finkoa eta propietate konstante eta bereizgarriak dituzte.
• Ezin dira substantzia bakunagotan banandu prozesu fisikoen bidez.

Motak

• Elementuak: Substantzia puruak dira, eta ezin dira beste substantzia bakunagotan deskonposatu (urrea, sufrea, merkurioa...).
• Konposatuak: Substantzia puruak dira, eta beste substantzia bakunagotan banandu daitezke (ura, sodio kloruroa).

Substantzia puruen nahasteak

• Konposizio eta propietate aldakorrak dituzte.
• Substantzia bakunagotan banandu daitezke, prozesu fisikoen bidez.

Motak

• Nahaste homogeneoak (disoluzioak): Nahasten dira, eta propietate eta konposizio berberak dituzte puntu guztietan (kea, airea, ura gatzarekin...).
• Nahaste heterogeneoak: Nahaste hauen propietateak

Disoluzio Motak eta Osagaiak

• Diluituak: Solutu kantitate txikia duten disoluzioei esaten zaie.
• Kontzentratuak: Solutu kantitate handia duten disoluzioei esaten zaie.
• Aseak: Tenperatura zehatz batean solutu gehiago hartu ezin duten disoluzioei esaten zaie.
• Disolbatzailea: Disoluzioetan proportziorik handiena duen osagaia da.
• Solutua: Proportziorik txikiena duen osagaia da. Bat baino gehiago izan daitezke.

Nahasteak Banantzeko Metodoak

Kristalizazioa

Likidoetan disolbatutako solidoak banatzeko erabiltzen da prozedura hau; esaterako, uretan disolbatutako gatz arrunta banatzeko. Horretarako, disoluzio horren ura lurrunduko dugu, eta ontziaren hondoan solutuaren kristalak geratuko dira. Laborategian, kristalizadore bat erabiltzen da prozesu hau egiteko....

Substantzia Ionikoen Propietateak

1. Egoera Fisikoa

   Giro-tenperaturan solidoak dira, aurkako karga duten ioien arteko erakarpen-indarrak oso sendoak direlako. Gogorrak dira.

   Fusio-Tenperatura

   Altua. Urtzeko apurtu beharreko lotura ionikoak oso sendoak dira eta tenperatura altua behar da.

2. Disolbagarritasuna

   Uretan (disolbatzaile polarretan) disolbagarriak dira. Disoluzio-prozesuan, ur-molekulek ioiak solidotik erauzten dituzte, eta disolbatutako ioiak urez inguratuta geratzen dira.

3. Eroankortasun Elektrikoa

   Eroaleak dira funditurik (L) edo uretan disolbaturik (aq). Korrontea eroateko, ioiek askatasuna behar dute mugitzeko. Kristal ionikoetan ioiak hertsiki lotuta daude; horregatik, solido ionikoek ez dute korrontea eroaten. Urtuta edo disolbatuta daudela,

Masaren Kontserbazioaren Legea (Lavoisier-en Legea)

Materia ez da sortzen ezta desagertzen ere, eraldatu egiten da.

Erreakzio kimiko guztietan, erreaktiboen eta produktuen masen batura berdina da.

Doikuntza

Masaren kontserbazioaren legea betetzeko, konposatu bakoitzari dagokion koefiziente estekiometrikoa idazten da, elementu bakoitzaren atomo kopuru bera egon dadin erreaktiboetan eta produktuetan.

Talken Teoria

• Bi substantziek erreakzionatzeko, talka egin behar dute.
• Talka egiteaz gain, erreakzioa gertatzeko, molekulen orientazioak eta abiadurak egokiak izan behar dira.
• Gainera, talka egitean, molekulen arteko lotura zaharrak hautsi eta lotura berriak sortzeko nahikoa energia egon behar da. Honi aktibazio-energia deritzo.

Erreakzioaren Abiaduran Eragiten