Geologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak
Geologia, mailaren arabera
- Lehen hezkuntza (16)
- DBH (90)
- Batxilergoa (158)
- Lanbide heziketa (15)
- Unibertsitatea (6)
- Oposizioak (2)
- Beste ikastaroak (20)
Geologia ikasgaiko gehien kontsultatutako dokumentuak
- Gandor termikoa
-
Ibaien eta haizearen modelatze-lana: haranak eta garraioa
Dokumentuak ibaien eta haizearen modelatze-lana aztertzen du.
-
Lurraren barneko beroa eta konbekzio korronteak: plaken mugimendua
Dokumentuak lurraren barneko beroaren jatorria azaltzen du, eta nola igotzen den beroa mantutik litosferara.
-
Olatuak, lurrikarak eta sumendiak: lurrazalaren eraldaketa geologikoak
Testu honek lurrazala eragiten duten hiru fenomeno azaltzen ditu: olatuek itsaslabarrak higatzea eta hondartzak sortzea, lurrikarak eta haien ezaugarriak (hipozentroa eta epizentroa), eta sumendien egitura (tximinia, konoa eta krateria).
-
Plaken tektonika: plaken arteko muga motak eta elkarreraginak
Dokumentuak plaken tektonikaren oinarrizko teoria azaltzen du: litosfera plaka zurrunetan zatituta dagoela eta plakak mugitzen direla.
-
Iberiar Penintsulako erliebeak: inguru geologikoak eta egitura nagusiak
Dokumentu honek Iberiar Penintsulako erliebe-motak aztertzen ditu, harri-mota nagusien arabera: granitozko inguru silizeoa, kareharrizko inguru karstikoa eta buztinezko inguru sedimentarioa.
-
Plaka Tektonikoen Teoria: Litosferaren Mugimendua eta Ondorio Geologikoak
Dokumentuak plaka tektonikoen teoria azaltzen du, litosfera hainbat plakatan zatituta dagoela eta mantuaren gainean mugitzen direla adieraziz.
-
Hidrologia: ibai erregimena, emaria, arroak eta deltak
Dokumentuak hidrologiako oinarrizko kontzeptuak biltzen ditu: ibaien erregimen motak, emaria, isurialde hidrografikoak eta ibai-arroak.
-
Lurraren egitura: eredu dinamikoa eta geokimikoa
Dokumentu honek Lurraren barne egitura aztertzen du bi ikuspegitatik: eredu dinamikoa (litosfera, astenosfera, mesosfera, D geruza eta endosfera) eta eredu geokimikoa (lurrazala, mantua eta nukleoa).
-
Plaka tektonika: Wilson zikloa eta prozesu geologikoak
Dokumentu honek plaka tektonikaren oinarrizko prozesuak azaltzen ditu: konbekzio-korronteak, Wilson zikloa, failak eta tolesdurak.
-
Kanpo prozesu geologikoak eta erliebea: agente geologikoak (ura, haizea, glaziarrak)
Dokumentuak erliebearen definizioa eta kanpo prozesu geologikoak azaltzen ditu: meteorizazioa, erosioa, garraioa eta sedimentazioa.
-
Estratigrafia eta Lurraren Historia Geologikoa: printzipioak eta eskala geologikoa
Testuak estratigrafiaren helburua azaltzen du: geruzen ezaugarriak aztertzea eta gertaerak Lurraren historian kokatzea.
-
Mineralak: definizioa, sailkapena eta propietateak
Testuak mineralen definizioa eta hiru ezaugarri nagusiak azaltzen ditu: naturala izatea, jatorri ez-organikoa izatea eta konposizio kimiko homogeneoa izatea.
-
Euskal Herriko erliebea: mendikateak, haranak eta lautadak
Dokumentuak Euskal Herriko erliebearen unitate nagusiak deskribatzen ditu, kostaldeko mendikatetik Arabako lautadaraino.
-
Kanpo eragile geologikoak: ura, lurpea eta itsasoa
Dokumentuak kanpo eragile geologikoek lurrazalean duten eragina azaltzen du: uharrak, ibaiak eta ur-basak, lurpeko urak eta karst modelatua, eta olatuek, itsaslabarrek eta mareek kostaldean eragiten dutena.
-
Lurraren barne-egitura eta plaka tektonikaren glosategia
Dokumentu honek geologia dinamikoko oinarrizko kontzeptuak biltzen ditu: dortzal ozeanikoa, hobi ozeanikoa, uharte arkua, subdukzioa, orogenoa, rifta, falia eta isostasia.
-
Espainiako litologia: eremu silizeoa, kareharrizkoa eta buztintsua
Dokumentuak Espainiako lurraldeko hiru eremu litologiko nagusien banaketa eta ezaugarriak azaltzen ditu: eremu silizeoa, kareharrizkoa eta buztintsua.
-
Galaxien, Eguzkiaren eta planeten ezaugarriak: laburpena
Dokumentu honek galaxien sailkapena eta mugimenduak aztertzen ditu, bai eta Eguzkiaren egitura, planeta barnekoak eta kanpokoak, Plutoi eta izarren kolorea eta tenperatura ere.
-
Atmosfera, hidrosfera eta zirkulazio termohalina: Lurreko sistemen laburpena
Dokumentuak Lurreko sistemen funtzionamendua aztertzen du: atmosferaren konposizioa eta geruzak, ziklo hidrologikoa, zirkulazio atmosferikoa eta ozeanoen dinamika.
-
Klima eta eguraldia: oinarriak eta Euskal Herriko klima motak
Dokumentuak eguraldia eta klima bereizten ditu, klimaren elementu nagusiak (tenperatura, prezipitazioak, hezetasuna eta presio atmosferikoa) azaltzen ditu eta prezipitazio motak sailkatzen ditu.
-
Ekosistemak eta ingurune naturalak: oinarrizko kontzeptuak eta harremanak
Dokumentuak ekologiaren oinarrizko kontzeptuak aurkezten ditu: ekosistema, biotopoa, biozenosia, populazioa eta komunitatea.
-
Uraren banaketa, zikloa eta irisgarritasun arazoak lurrean
Dokumentu honek lurreko uraren banaketa, uraren egoerak eta ziklo hidrologikoa azaltzen ditu.
-
Arroka igneoen, metamorfikoen eta sedimentarioen sailkapena eta prozesuak
Dokumentuak arroka igneoen sailkapen-irizpideak azaltzen ditu, kristalinitatearen, kristal-tamainaren eta osaketa kimikoaren arabera.
-
Espainiako erliebe motak: inguru silizeoa, buztintsua eta kareharrizkoa
Dokumentu honek Espainiako hiru ingurune nagusietako erliebe motak aztertzen ditu: silizeoa (granitoa), buztintsua eta kareharrizkoa.
-
Euskal Herriko erliebearen ezaugarri geologikoak: erliebe karstikoa, buztintsua eta primarioa
Dokumentu honek Euskal Herriko erliebearen ezaugarri geologikoak aztertzen ditu.
-
Unitate morfoestrukturalen sailkapena: zokaloak, mendiguneak, mendikateak eta arroak
Dokumentuak lurreko unitate morfoestrukturalen motak azaltzen ditu, indar tektonikoen arabera sailkatuta.
-
Ozono-geruzaren urritzea eta berotegi-efektua: kausak eta ondorioak
Dokumentuak bi fenomeno ingurumenari lotuta azaltzen ditu: estratosferako ozono-geruzaren urritzea, klorofluorokarbonoek (CFC) eragina, eta berotegi-efektua, atmosferako gasek Lurraren tenperatura nola igotzen duten.
-
Arrisku motak, prebentzioa eta zaurgarritasuna: laburpena
Dokumentuak arriskuen kontzeptu nagusiak azaltzen ditu: esposizioa eta zaurgarritasuna.
-
Lurrazala eta Mantua: Lurraren barne egitura
Testuak Lurraren barne egitura azaltzen du, sismikoen etenuneetan oinarrituta.
-
Arrisku geologikoak eta plaka tektonikoen ertzak: ertz motak eta lurrikarak
Dokumentuak arrisku geologikoen analisia eta plaka tektonikoen ertzen sailkapena aztertzen ditu.
Olatuak, lurrikarak eta sumendiak: lurrazalaren eraldaketa geologikoak
olatuak:uraren gainazaleko mugimenduak dira,oro har, haizeak eragindakoak. hondartzak: olatuek itsaslabarrei eraso ahala, azpia hogatzen diete eta behera jausarazten dituzte.Ero eta atzerago doa beti itsaslabarraren ertza, eta lurrean gero eta barnerago itsasoa.Higatutako material hori,bestalde itsasertz lauetan sedimentatzen eta pilatzen da, hondartzak sortuz. Lurrikarak:bi bloke edo eremuren arteko talken edo desplazamenduen eraginez lurrazalaean gertatzen iren dardara edo astinduak dira.Baina itsaspean sortzean itsaikarak dira eta tsunami olatu izugarriak sortzen dituzte.Lurrikara sortu den barneko lekuari hipozentroa esaten zaio.Hipozentrotik hurbilen den lurzoruko puntuari epizentroa saten zaio eta hor gertatzen da astindurik bortitzena....
Plaken tektonika: plaken arteko muga motak eta elkarreraginak
Plaken Tektonikaren Teoria Nagusiak
Plaken tektonikaren teoriak urrats erraldoia eman zuen geologian. Honako hauek dira haren proposamen nagusiak:
- Litosfera zurruna da eta plaka litosferiko edo plaka tektoniko izeneko pieza batzuetan zatituta dago.
- Plaka litosferikoak dinamikoak dira. Litosfera ozeanikoa dortsaletan sortzen da, eta urperatze-eremu deritzenetan manturantz sartzean suntsitzen da.
- Plaka litosferikoen mugimenduaren eta aldaketen arrazoia geosferaren barne-dinamika da.
- Plaken dinamikak elkarreraginak sortzen ditu haien ertz edo mugetan eta horrek prozesu geologikoek bultzatzen dituzten indar eta presio- eta tenperatura-aldaketak eragiten ditu.
Plaken arteko Elkarreraginak
Plaken arteko elkarreraginak haien ertzetan gertatzen dira, eta...
Lurraren egitura: eredu dinamikoa eta geokimikoa
Eredu Dinamikoa
- Litosfera (0-100 km): Lurrazala eta goi-mantuaren lehen kilometroak hartzen ditu. Arroka hauskorrez osatuta dago eta ehun kilometroko batez besteko lodiera du.
- Astenosfera (100-670 km): Goi-mantuaren gainontzeko zatia da. Tenperatura altuengatik fusio partziala aurkezten du (egoera plastikoa, plastilinaren antzekoa).
- Mesosfera (670-2900 km): Behe-mantuaren baliokidea da. Presioagatik mineralak dentsoagoak dira eta plastizitate handia dute.
- D geruza (2900 km inguru): Nukleotik ateratzen den beroa metatzen den eremua da.
- Endosfera (2900-6370 km): Nukleoaren baliokidea da. Kanpoko geruza urtuta dago (mineralen korronteak) eta barnekoa solidoa eta oso dentsoa da.
Eredu Geokimikoa
Lurrazala
- Azal kontinentala: 30-70 km-ko lodiera, granitoz
Mineralak: definizioa, sailkapena eta propietateak
Mineralak
Lurrazalean dauden elementuen konbinazio kimikoz osatutako solidoak dira mineralak. Harriak, bestalde, mineralez osatuta daude. Mineral orok hiru ezaugarri izan behar ditu:
- Naturala izatea: Laborategietan artifizialki sortutako substantziak ez dira mineralak.
- Jatorri ez-organikoa izatea: Izaki bizidunek sortutako substantziak ez dira mineralak.
- Konposizio kimiko homogeneoa izatea: Hau da, mineralaren zati guztiak substantzia berberaz osatuak izatea.
Mineralen konposizioa
Mineralak substantzia puruak dira; hots, substantzia mota bakar bat dute konposizioan. Oso ohikoa da mineralek konposizioan zenbait ezpurutasun izatea. Hala izanez gero, ezpurutasun horiek mineralaren zenbait propietate alda ditzakete.
Mineral amorfoak eta kristalduak
- Mineral
Klima eta eguraldia: oinarriak eta Euskal Herriko klima motak
Eguraldia eta Klima: Zer Dira?
Eguraldia leku konkretu bateko atmosferaren egoera da. Klima, berriz, atmosferaren batez besteko egoera da, leku bateko tenperaturei eta prezipitazioei dagokienez, gutxienez 30 urteko denboraldi batean. Beraz, leku bateko eta une zehatz bateko egoera atmosferikoa eguraldia da, eta denboran zeharreko batez bestekoa klima.
Bai klima bai eguraldia aztertzeko, fenomeno atmosferikoak aztertu behar dira, batez ere troposferan, atmosferaren beheko geruzan. Behatoki meteorologikoetan egiten da datuen bilketa, eta gero datu horiek erabiliko dira klima aztertzeko.
Eguraldiaren azterketa egiten duen zientzia meteorologia da, eta klimarena, berriz, klimatologia. Klimatologiak klimak sailkatu, azaldu eta horien ondorioak aztertzen...
Espainiako litologia: eremu silizeoa, kareharrizkoa eta buztintsua
LITOLOGIA: Koropleta Mapa
Irudi legenda, non eremu silizeoak laukiz... Mapak eskala grafikoa du. Mapa litologikoak hiru eremu litologiko ezberdinen banaketa erakusten du:
Eremu Silizeoa
Iberiar Penintsulako (IP) mendebaldeko erdialdean, Galizia-Asturiasko lurretatik hasi eta mesetaren mendebaldetik jarraitzen du (Portugal barne), Salamanca, Extremadura eta Huelvako eremua hartuz. Penintsulako ekialdeko erdialdean adar moduan sarrerak ditu (Kantauriar mendikatearen ekialdeko zatia, Sistema Zentrala, Toledoko mendiak, Sierra Morena), baita irlak sortuko balitu bezala ere (Pirinio axiala, Iberiar mendikatearen zonalde batzuk, Kataluniako kostaldeko mendiak eta Sistema Betikoa). Nafarroan: Alduide, Oroz-Betelu eta Aiako Harrien mendigune zaharretan,...
Arrisku motak, prebentzioa eta zaurgarritasuna: laburpena
Arriskuen kontzeptuak eta gizartearen bilakaera
Aldaketa horiekin batera gizakiaren bizitzaren luzapena etorri zen. Industriak hirietan kokatu ziren eta bertan hurbildu ziren gizakiak lan bila.
- Esposizioa: Arriskupean dauden pertsonen eta ondasunen kantitatea; adibidez, zonalde bateko biztanleria-dentsitatea handia bada, esposizioa handia dela esaten da.
- Zaurgarritasuna: Gertaera batek esposizioan egondakoen eragin dituen heriotzen edo kalte materialen ehunekoa, 0 eta 1 arteko balioetan adierazita (1 = erabateko galera; 0 = kalterik eza). Hau herrialde baten garapen-mailarekin guztiz lotuta dago (arriskuaren aurrean dagoen kontzientzia-mailak, azpiegiturek, informazioak eta eboluzio-plana aurrera eramateko baliabideek eragiten dute).
Arrisku-motak
Orokorrean,...
Arrisku geologikoak eta plaka tektonikoen ertzak: ertz motak eta lurrikarak
Mapen Eskala eta Balioak
Mapak eskala ezberdinen arabera daude. Horregatik, balio ezberdinak emango dituzte: mapa batek bakarrik eragindako kalteak neurtzen ditu, eta besteak, berriz, hautematen ez diren mugimendu guztiak barne hartzen ditu.
Arrisku Geologikoen Analisia (0.8 Irudia)
- Barne arriskua: Failak eta lurrikarak.
- Kanpo arriskua:
- Hiria kareharrizko zonaldean dagoenez, kolapsoa gerta daiteke.
- Errepideak, trenbideak eta abar uholde-lautadan daude eraikita, eta horren ondorioz uholdeak gerta daitezke.
- Trenbidean harri-jauziak egon daitezke.
Plaka Tektonikoen Ertzak (1-4)
Ertzak subdukzio aldean daude, eta lau mota nagusi bereizten dira:
Ertz Konbergentea: Bi ertz ozeanikoen arteko talka
Bi plaka ozeanikoek talka egiten dutenean, bietako bat tolestu
Atmosferaren kutsadura eta uraren erabilerak: definizioak eta kutsatzaile nagusiak
Atmosferaren Kutsadura eta Uraren Erabilerak
Atmosferaren Kutsadura: Definizioa
Airearen ohiko konposizioan egon ohi ez diren zenbait substantzia edo energia motaren bat (adibidez, zarata, erradiazio ionizatzaileak) agertzea da, edota aireak berezkoa duen osagairen baten edo gehiagoren kontzentrazioa ohi baino handiagoa izatea.
Atmosferaren Kutsatzaileak
Airean pertsonei, bizidunei edo materialei kalteak edo eragozpenak eragiteko edota klima aldarazteko moduko kontzentrazioan dagoen substantzia, osagaia edo energia mota da.
Lehen Mailako Kutsatzaileak
Igorleek askatutako moduan agertzen dira atmosferan. 7 mota nagusi daude:
- Sufre-oxidoak (SOx)
- Karbono-monoxidoa (CO)
- Konposatu eratorriak eta halogenatuak
- Partikula totalak esekiduran (PTE)
- Konposatu organiko