Gizarte zientziak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Historiaren garapena aroetan banatuta aztertu ohi da, eta aro bakoitzak bere ezaugarri bereziak ditu.

Antzinaroa

• HASI k.a. 3500. Idazkera sortu zen.

• BUKATU 476 k.o. Erromatar Inperioaren amaiera.

Erdi Aroa

• HASI 476 k.o. Erromatar Inperioaren amaiera.

• BUKATU k.o. 1453 Konstantinoplaren turkiarren konkista.

• K.o. 1492 Kristobal Kolon Amerikara iritsi zen.

Aro Modernoa

• HASI k.o. 1453 Konstantinoplaren turkiarren konkista.

• BUKATU 1798. Frantziako Iraultza.

Aro Garaikidea

• HASI 1798. Frantziako Iraultza.

• BUKATU 2000. Gaur egun

Gaztela eta Portugalek Tordesillasko Ituna sinatu zuten 1494an. Itunean meridiano bat egitea erabaki zen. Meridiano bat jarri zuten Azore uharteetan. Meridianotik mendebaldera zeuden lurrak Gaztelarentzat izango ziren, eta ekialdera zeudenak...

ESTRATIFIKAZIOAGizarte estratifikazioa: Gizarte bereizketa eta gizarte desbardintasuna alkartuz = gizarte estratifikazioa. Gizartearen banaketa geruzetan (estratoetan) Ezaugarriak: Egiturazkoa Gizartearen berezkoa Orokortua Iraunkorra Gizarte antolatzailea Hierarkikoa

Motak 1. Esklabotasuna:

- Gizarte desbardintze muturrekoa. - Gizabanako batzuk beste batzuen jabe dira. -Esklabotasunaren legitimazioa ideologikoki (e.a. sinismen arrazistak) eta legalki babestua.

2. Kasta:

- Indian dau adierazpide argiena.- Jaiotzetik jasotako bizitza osorako gizarte lekutzea. (Endogamia arauak) - Geruza itzi eta zurrunak. (Gizarte mugikortasun eza)- Instituzionalizazio maila altua, erlijio hinduari esker bermatua.

3. Estamentuak:

- Europar feudalismo garaiko estratifikazioa...

1. Eman Estatuaren definizioa eta azaldu Estatuaren elementuak.

Lurralde bat gobernatzen duen batasun politiko eta administratibo gorena da estatua.

• Herritar multzo batek eta lurralde batek osatzen dute estatua.

• Herritarrek eskubideak aitortu behar dituzte eta zergak ordaintzea ere.

• Lege multzo bat dute, arautzen dute bizikidetza eta konstituzioa da arau nagusia.

• Hala ere, zenbait erakunde sortzen dituzte, beren erabakiak betearazteko: polizia, ordena publikoa mantentzeko adibidez.

2. Azaldu Estatuaren eginkizunak.

• Nazioarteko harremanak sustatzen ditu: Enbaxadak eta kontsulatuak sortzen ditu beste herrialdeetan. Kasu gehienetan, estatuen arteko auziak era baketsuan konpontzen dira, hitzarmenen bidez adibidez.

• Segurtasun nazionala bermatzen du: Ordena publikoa

Euskarazko Aditz-Sintagmen Analisia

NOR (Subjektua bakarrik)

Aditz laguntzailearen forma hauek subjektuaren arabera aldatzen dira:

• naiteke, ninteke, nintekeen
• haiteke, hinteke, hintekeen
• daiteke, liteke, zitekeen
• gaitezke, gintezke, gintezkeen
• zaitezke, zintezke, zintezkeen
• zaitezkete, zintezkete, zintezketen
• daitezke, litzateke, zitezkeen

NOR-NORI (Subjektua eta Objektu zuzena)

Taula honek NOR eta NORI kasuen arteko erlazioak erakusten ditu:

NOR | NORI

• NA | DA
• HA | A/NA
• DA | KI(ZKI) | O | KE
• GA | GU
• ZA | ZU
• ZA | ZUE | te
• DA | E

Aurrekoaren jarraipena, NEN, HEN, LE/ZE, GEN, ZEN, ZEN formekin:

NOR | NORI

• NEN | DA
• HEN | A/NA
• LE / ZE | KI(ZKI) | O | KE | +(e)n
• GEN | GU
• ZEN | ZU
• ZEN | ZUE | te
• LE / ZE | E

NOR-NORK (Subjektua eta Objektu zeharkakoa)

Taula honek NOR eta NORK...

Historiaren azterketa: Iragana eta Orainaren Ulermena

Historiaren azterketa

Aztertzen: Gizarte mota ezberdinen iragana eta oraina ikuspegi global batetik, kontutan izanik prozesuetan gertatzen diren aldakuntzak eta irauteak.

Zehazten: Maila desberdinen arteko interdependentzia (teknikoa, ekonomikoa, soziala, politikoa, ideologiko-kulturala).

Azaltzen: Gertakarien kausa erreal eta intentzionalak.

Eskatzen: Iturburuen erabilera (idatziak, irudiak, ahozkoak, materialak...).

Ezaugarria: Historiaren ezagupenak behin-behineko izaera hobetgarria du.

Greko-erromatar Aroa

Sei jakintzagai: Antro, Hist, Eko, Geo, Zuz, Pol.

• Gizarte, giza izaera eta hiri/herrien arteko harremana hobeto ezagutzeko.

Pertsonaia garrantzitsuak: Xenophonte, Anaximandro, Platon, Justiniano....

Euskarazko Hiztegia: Sinonimoak eta Esanahiak

A

• Abaildu / Makurtu: Bozkario-poza
• Abegitsu / Gaztigua: Deblauki - Bat-batean
• Adeitasun / Begirunea: Doi-justu
• Adur / Zoria: Egoskor - Temosoa
• Ahokatu / Irekiduran sartu: Egotzi - Kanporatu
• Airos / Sotila: Elkor - Idorra
• Aise / Erraz: Emankor - Joria
• Aitzin / Baino lehen: Emeki - Leunki
• Amaraun / Armiarmaren sarea: Erantsi - Gehitu
• Apaldu - Umildu: Eritasun - Gaitza
• Apika - Agian: Errabia - Amorrua
• Arakatu - Miatu: Erreskatatu - Salbatu
• Aratz - Garbia: Errezatu - Otoitz egin
• Artean - Oraindik: Errezel - Gortina
• Artesi - Bitartea: Errezelo - Susmoa
• Asaskaldi - Dena kanporatzea: Erruki - Pena
• Atabal danbora: Estropezu egin - Behaztopatu
• Atrebeintza - Ausardia: Estudio - Ikerketa
• Atxiki - Itsatsi: Etxaferu - Bolandera
• Auzi

Geografia: Sarrera eta Definizioa

Geografia lurraldearen berri jakiten eta bertan gertatzen diren fenomenoak ulertzen laguntzen digun esplorazio zientzia da.

Geografoen Lana eta Funtzioak

Geografoek hainbat teknika eta metodo erabiltzen dituzte galderei erantzuna emateko eta espazio geografikoarekin loturiko arazo praktikoei konponbidea emateko. Hauek dira haien lan-arlo nagusiak:

• Naturaguneak babesten.
• Udal eta autonomia-erkidegoetan lurraldea antolatzeko lantaldeetan laguntzen.
• Biztanleria-arloan adituak diren aldetik nazioarteko erakundeei aholku ematen.
• Espazio-fenomenoak aztertzeko software konplexua sortzen.
• Irakaskuntzan jakintza erakusten.

Geografiaren Adar Nagusiak

Geografia Fisikoa

Geografia fisikoa lurraren ingurune fisikoa eta bertako ekosistemak...

Parte-hartzearen kontzeptua

French-en arabera parte-hartzea honako hau da: erabakia partekatzea, hots, erabakia batera (elkarrekin) hartzea. Hala ere, J. R. P. French Jr.-ek parte-hartzearen definizio luzeago bat ematen du: parte-hartzea prozesu bat da non pertsona (edo pertsona-talde) bi edo gehiagok elkarri eragiten dieten plan, politika edo erabaki bat hartzeko orduan; eta erabaki horiek ondoren erabakia hartu duten guztiengan eta haien mendekoengan eragina izango dute.

Zer espero genezake parte-hartzetik?

Parte-hartzeak ondorio positibo asko ekarri ohi ditu, honakoak, esaterako:

• Lan-giro baketsua
• Motibazioa
• Interesa
• Enpresarekiko atxikimendua
• Satisfazioa (asetasuna)
• Produktibitatea
• Identifikazioa

Blumberg: Parte-hartzeko moduak

Paul Blumberg-ek parte-...

Prozesu Logiko-Matematikoak Errazteko Mekanismoak

Haurren garapen kognitiboan, prozesu logiko-matematikoak errazteko funtsezko mekanismoak daude. Hauek dira nagusiak:

Manipulazioa

Objektuak hartu, eskuekin ukitu eta ahora eramatea ezinbestekoa da ingurukoa ezagutzeko. Manipulazioa bi ezagutza motatan bereizi behar da:

• Ezagutza fisikoa: Behatu daitekeena.
• Ezagutza logiko-matematikoa: Objektuen arteko erlazioak.

Ariketa ludikoen bidez, umeak manipulazioa erabiltzen du. Jolas mota desberdinak daude:

• Jolas esploratzailea: Informazio sentsoriala lortzeko.
• Jolas esperimentala: Harremanak sortzeko.
• Zehaztasun-jolasa: Esku-trebetasuna garatzeko.
• Sormenezko eta eraikuntzazko jolasa: Ezaugarri batzuk ezagutu eta esploratzeko.

Imitazioa

Portaera motorretatik kontzeptu...

Hizkuntza Trataera Bateratua (HTB): Trataera Bateratuaren elementu garrantzitsu bat Hizkuntzen Curriculum Bateratua (HCB) da. Zergatik da tresna garrantzitsu bat, zertarako egiten da, eta zer eragin positibo izan dezake hizkuntzen irakaskuntzarako? Zure erantzunean ez ahaztu zertan datzan azaltzea.

Zer da Hizkuntza Trataera Bateratua (HTB)?

Hizkuntza Trataera Bateratua (HTB) Euskal Herriko hizkuntza-irakaskuntza modu koordinatuan antolatzeko ikuspegia da. Helburua da ikasleek ikasten dituzten hizkuntzak (euskara, gaztelania, ingelesa) ez irakastea banaka eta errepikatuz, baizik eta modu bateratuan lantzea, hizkuntza batean ikasitakoa besteetan ere baliatzeko.

HCB: Koordinazioa eta Transferentzia

Hortarako, curriculum bateratu bat proposatzen da,...