DBH mailako Kimika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

METALAK           EZ METALAK

Lotura Kimikoen Sarrera

Lewis eta Zortzikotearen Araua

Lewis: Metodologia bat garatu zuen balentzia elektroiak modu sinplean irudikatzeko.

Zortzikotearen araua: Atomoek azken geruza 8 elektroiez inguraturik egoteko joera dute, horregatik ematen dira lotura kimikoak. Azken geruzako elektroiak dira loturan parte hartzen dutenak.

Indarrak eta Energia Loturetan

Distantzia txikitu ahala, atomo bakoitzak bestearen gainean indarra eragiten du; atomoen distantzien araberakoa da indarra.

• F_a: Atomoen artean sortutako loturaren araberakoa.
• F_r: Hodei elektronikoen elkarekintzaren ondoriozkoa.
• E_p kontuan hartu daiteke indar hau neurtzeko.

Paulingen postulatuak

• Bi atomoek elektronegatibotasun ezberdina (>1,7) badute; lotura ionikoa.
• Biek elektronegatibotasun altua

Uniformetasinaren arabera: Heterogeneoa: Osagaiak begi hutsez beraizten dira: granitoa, ura, olioa... Homogeneoa: Osagaiak ezin dira begi hutsez bereiztu: Urrea, ur purua... Konposizioaren arabera: Substantzia puruak (Konstantea du): Ezin da beste substantzia simpleagoetan bereizi prozesu fisikoen bidez. Bi mota substantzia puru: Elementuak: Oxigenia eta. Konposatuak: H2O. Nahasteak (Konposisio aldakorra du): Beste sibstantzia simplegoetan bereiz daiteke prosesu fisikoen bidez. Bi mota: nahaste heterogeneoak: ura eta harea eta nahaste homogeneoak edo disolusioak: Ura eta azukrea. Substantziapuruak: Substantzia puruak kinposizio kimiko konstantea du eta propietate fisiko jakin batzuk ditu. - Partikula berdinez osatuta daude - Konposisio finkoa...

Materiaren Egoerak eta Teoria Zinetikoa

Tenperatura handitzean materia dilatatu eta partikulen mugimendua handitu egiten da. Teoria zinetikoaren arabera, materia partikula txikiz osatuta dago eta hauek etengabe mugitzen dira.

Materiaren Propietateak

• Solidoak: Forma eta bolumen konstantea dute; ez dira hedatzen ezta konprimatzen ere. Dentsitatea likidoen antzekoa da.
• Likidoak: Forma aldakorra eta bolumen konstantea dute. Ez dira hedatzen eta oso gutxi konprimatzen dira. Tenperatura handitzean dilatatu egiten dira.
• Gasak: Forma eta bolumen aldakorra dute. Hedatu eta uzkurtu egiten dira.

Gasen Legeak

• Boyle-Mariotte: P1 · V1 = P2 · V2 (tenperatura aldatu gabe).
• Gay-Lussac: P1 / T1 = P2 / T2 (bolumena aldatu gabe).
• Charles: V1 / T1 = V2 / T2 (presioa aldatu

Lotura Kimikoa: Atomoak Elkartzeko Indarra

Gas nobleak izan ezik, atomoak lotura kimiko bidez elkartzen dira elkarrekin, egoera energetiko egonkorragoa lortzeko. Lotura horri esker, atomoek energia gutxiago dute elkarrekin loturik daudenean bananduta egonda baino. Lotura kimikoa atomoen edo atomo taldeen artean eragiten duen indar bat da, atomoak elkarri loturik mantentzen dituena.

Lotura Metalikoa

Metalak dira sistema periodikoko elementurik ugarienak. Lotura metalikoa metalen atomoen artean eratzen da. Atomo metalikoek elektroi gutxi izaten dute beren azken maila elektronikoan, eta nukleoak ez ditu asko erakartzen; horregatik, galtzeko joera dute. Adibidez, sodio atomoek elektroi bakarra dute beren kanpoaldean, eta gas noble baten konfigurazio...

Azido-base kimika eta oxidazio-erredukzio oinarriak

H₃O⁺

Azido sendoak: HCl, HBr, HI, HClO₄, HClO₃, H₂SO₄, HNO₃

Azido ahulak: HF, HCN, HNO₂, CH₃COOH

OH^-

Base sendoak: hidroxidoak (OH)

Base ahulak: NaOH, NH₃, CH₃NH₂...

Gatzen hidrolisia

Azido sendoa + base sendoa = pH neutroa: ez dago hidrolisirik (NaCl → Na⁺ + Cl^-)

Na⁺: NaOH-tik dator, base sendoa, ez hidrolisia.

Cl^-: HCl-tik dator, azido sendoa, ez hidrolisia.

Azido sendoa + base ahula = pH azidoa: hidrolisia (NH₄Cl → NH₄⁺ + Cl^-)

NH₄⁺: NH₃-tik dator, base ahula, hidrolisia. → NH₄⁺ + H₂O → NH₃ + H₃O⁺

Cl^-: HCl-tik dator, azido sendoa, ez hidrolisia.

Azido ahula + base sendoa = pH basikoa: hidrolisia (Na₂CO₃ → 2Na⁺ + CO₃^2-)

Na⁺: NaOH-tik dator, base sendoa, ez hidrolisia.

CO₃^2-: H₂CO₃-tik dator, azido...

Eredu Atomiko-Molekularra eta Erreakzio Kimikoak

Eredu atomiko-molekularra: Erreakzio kimiko baten hasieran, atomoen arteko loturak (ionikoak, kobalenteak zein metalikoak) apurtu egiten dira. Ondorioz, erreaktiboak desagertu egiten dira, nahiz eta osatzen zituzten atomoak bertan geratzen diren. Erreakzioaren ondoren, atomoen artean lehengoak ez bezalako beste lotura batzuk sortzen dira, substantzia berriak (produktuak deiturikoak) eratuz (baina atomoak berdinak dira).

Talken Eredua

Talken eredua: Molekulak etengabe mugitzen ari direla kontuan hartuta, aldaketa kimikoak osagai kimikoen arteko talken bidez gertatzen direla esaten da. Hala ere, talka guztiek ez dituzte erreakzioak sortzen; hiru baldintza bete behar dira:

1. Molekula egokien arteko talka

Kimikako Oinarrizko Kontzeptuak

Atomoa: Elkarrengandik bereizitako eta zatiezinak diren partikulak.

Elementuak: Atomo berdinak dituzten substantziak.

Konposatuak: Elementu desberdinetako atomo kopuru zehatzak elkartzen direnean eratzen direnak.

Partikula Subatomikoak

Elektroiak: Karga negatiboa eta masa oso txikia duten partikulak.

Protoiak: Karga positiboko partikulak, elektroiak baino handiagoak.

Neutroiak (N): Protoiaren masa berbera, baina ez karga elektrikorik.

Zenbaki Atomikoa eta Masa Zenbakia

Zenbaki atomikoa (Z): Elementu baten atomoen nukleoak duen protoi kopurua.

Masa zenbakia (A): Atomo baten nukleoan dauden protoi eta neutroi kopuruen batura. A = Z + N.

Isotopoak: Elementu beraren forma atomiko desberdinak, masa zenbaki berdinaz.

Orbital Atomikoa

Orbital