Kimikako oinarrizko kontzeptuak: atomoak, elementuak eta loturak
Laburpena
Dokumentu honek kimikaren oinarrizko kontzeptuak aurkezten ditu: atomoak, elementuak eta konposatuak, partikula subatomikoak, zenbaki atomikoa eta masa zenbakia. Era berean taula periodikoa, orbital atomikoa, konfigurazio elektronikoa eta lotura kimikoen mota nagusiak azaltzen ditu. Ikasleak kontzeptu horiek elkarren arteko loturan ulertzen ikasiko du.
Funtsezko puntuak
- Atomoa elkarrengandik bereizitako eta zatiezinak diren partikula da; elementua atomo berdinez osatutako substantzia da.
- Elektroiak karga negatiboa eta masa oso txikia dituzte; protoiak karga positiboa; neutroiak ez dute karga elektrikorik.
- Zenbaki atomikoa (Z) protoi kopurua da, eta masa zenbakia (A) protoi eta neutroien batura: A = Z + N.
- Isotopoak elementu beraren forma atomiko desberdinak dira, masa zenbaki desberdinarekin.
- Taula periodikoa elementuak zenbaki atomikoaren arabera ordenatzen ditu, eta propietateak erregulartasun periodikoz aldatzen dira.
- Lotura kobalentea elektroi bikote bat edo gehiago partekatzean sortzen da; lotura ioikoa ioi positibo eta negatiboen arteko erakarpen elektrostatikoa da; lotura metalikoa metaletan ageri da.
Kimikako Oinarrizko Kontzeptuak
Atomoa: Elkarrengandik bereizitako eta zatiezinak diren partikulak.
Elementuak: Atomo berdinak dituzten substantziak.
Konposatuak: Elementu desberdinetako atomo kopuru zehatzak elkartzen direnean eratzen direnak.
Partikula Subatomikoak
Elektroiak: Karga negatiboa eta masa oso txikia duten partikulak.
Protoiak: Karga positiboko partikulak, elektroiak baino handiagoak.
Neutroiak (N): Protoiaren masa berbera, baina ez karga elektrikorik.
Zenbaki Atomikoa eta Masa Zenbakia
Zenbaki atomikoa (Z): Elementu baten atomoen nukleoak duen protoi kopurua.
Masa zenbakia (A): Atomo baten nukleoan dauden protoi eta neutroi kopuruen batura. A = Z + N.
Isotopoak: Elementu beraren forma atomiko desberdinak, masa zenbaki berdinaz.
Orbital Atomikoa
Orbital atomikoa: Espazioaren eskualde bat, nukleoaren ingurukoa, non oso handia den energia-kantitate zehatz bat duen elektroi bat aurkitzeko probabilitatea.
Taula Periodikoa eta Lege Periodikoa
Taula periodikoa: Elementuak erlazionatzeko eta haien propietate eta portaera kimikoari buruzko informazio baliotsua lortzeko tresna.
Lege periodikoa: Elementuak zenbaki atomiko handiagoaren arabera ordenatzean, haien propietate fisiko eta kimiko ugari erregulartasun periodikoz aldatzen da.
Konfigurazio Elektronikoa
Konfigurazio edo egitura elektronikoa: Elementu baten atomoetako elektroiak maila, azpimaila eta orbitaletan nola dauden banatuta adierazten du, energia gutxienekoetatik energia gehienekoetara.
Periodoa: Periodo bakoitzeko elementuen konfigurazio elektronikoaren azken maila bat dator periodoaren zenbakiarekin, eta elementuak geroago ageri dira zenbat eta zenbaki atomiko handiagoa izan.
Lotura Kimikoak
Lotura kimikoa: Substantzien atomoak egonkor elkartuta egonarazten dituzten indarrak.
Lotura kobalentea: Elektroi bikote bat edo gehiago partekatzen dituzten atomoen elkarketa.
Lotura metalikoa: Metaletan ageri den erakarpen-indarra, zehazki elementu hauen artean: ioi positiboak eta ioi positibo horien inguruan higitzen diren balentzia-elektroiak.
Lotura ioikoa: Konposatu ioiko ioi positiboen eta ioi negatiboen artean ageri den erakarpen elektrostatikoa.
Balentzia ioikoa: Atomoek ioi bihurtzean hartzen duten karga elektrikoa.
Molekulen arteko indarrak: Substantzia kobalente molekularretako molekulen artean diharduten erakarpen-indarrak dira.
Deskargatu
PDF Word HTMLOhiko galderak
Zer da zenbaki atomikoa?
Zenbaki atomikoa (Z) elementu baten atomoen nukleoak duen protoi kopurua da. Elementu bakoitzak zenbaki atomiko propioa du.
Nola kalkulatzen da masa zenbakia?
Masa zenbakia (A) atomo baten nukleoan dauden protoi eta neutroi kopuruen batura da, eta A = Z + N formulaz adierazten da.
Zer dira isotopoak?
Isotopoak elementu beraren forma atomiko desberdinak dira, hau da, protoi kopuru bera dute baina neutroi kopuru desberdina, eta beraz masa zenbaki desberdina.
Frogatu zeure burua
Berrikuspen-txartelak
Sakatu txartel bat erantzuna ikusteko.
Testa
AA bidez dokumentutik sortutako galderak: egiaztatu erantzunak testuarekin.