Biologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Biologia, mailaren arabera

Biologia ikasgaiko gehien kontsultatutako dokumentuak

  1. Landareen nutrizio-funtzioa: izerdi gordina eta izerdi landua Batxilergoa

    Dokumentu honek landareen nutrizio autotrofoa azaltzen du, briofitoen eta kormofitoen arteko desberdintasunekin hasita.

  2. Gluzidoen definizioa, sailkapena eta funtzioak Beste ikastaroak

    Dokumentuak gluzidoak zer diren azaltzen du: C, H eta O-z osatutako konposatuak, polihidroxialdehidoak edo polihidroxiazetonak.

  3. Digestio hodiaren anatomia eta digestio mekanikoa eta kimikoa DBH

    Dokumentuak giza digestio-aparatuaren egitura laburtzen du: ahoa, faringea, hestegorria, urdaila, hesteak eta uzkia.

  4. Nukleoaren egitura: mintz nuklearra, nukleoplasma, kromatina eta nukleoloa DBH

    Dokumentuak nukleoa zelula eukariotaren osagai handiena dela azaltzen du, eta informazio genetikoa gordetzeaz eta zelularen funtzioak kontrolatzeaz arduratzen dela.

  5. DNAren erreplikazioa eta gene-kodea: azterketa-galderak eta erantzunak Lehen hezkuntza

    Dokumentuak DNAren erreplikazioaren ezaugarriak (noranzko bikoitza, erdikontserbakortasuna, 5'-3' noranzkoa) eta prozesuan parte hartzen duten entzimak azaltzen ditu.

  6. Bizidunen antolamendu-mailak: abiotikoak eta biotikoak Batxilergoa

    Testuak materia biziaren konplexutasun-mailak azaltzen ditu, azpiatomikotik biosferaraino.

  7. Birikak eta arnasbideak: trakea, bronkioak eta albeoloak Batxilergoa

    Dokumentu honek arnas aparatuaren egitura azaltzen du: trakeatik hasi eta bronkio, arnasbide terminal eta albeoloetaraino.

  8. Proteinen egitura eta peptido loturak: aminoazidoen lotura, peptidoak eta egitura mailak Batxilergoa

    Dokumentuak aminoazidoen arteko lotura peptidikoa azaltzen du, haren ezaugarriak eta peptidoen sailkapena (oligopeptidoak eta polipeptidoak) aminoazido kopuruaren arabera.

  9. Izaki bizidunen ezaugarriak eta erreinuak: laburpena DBH

    Dokumentuak izaki bizidunen ezaugarri nagusiak azaltzen ditu: jaiotza eta heriotza, konposizio kimikoa, zelula-egitura eta bizitza-funtzioak (nutrizioa, harremana eta ugaltzea).

  10. Muskulu-zuntzaren egitura eta uzkurdura: miozuntxezkak eta sarkomeroa Batxilergoa

    Testuak muskulu-zuntzaren egitura nagusia azaltzen du: miozuntxezkak, aktina eta miosina harizpiak, eremu argiak eta ilunak, Z diskoak eta sarkomeroa.

  11. Mintz Plasmatikoa: Egitura, Funtzioak eta Zitoplasma DBH

    Dokumentu honek mintz plasmatikoaren egitura eta funtzioak azaltzen ditu, mosaiko jariakorraren ereduaren arabera.

  12. Giza ugaltze-aparatua: emakumearen eta gizonaren egitura eta funtzioak DBH

    Dokumentuak giza ugaltze-aparatuaren egitura eta funtzioak azaltzen ditu, bai emakumearenak (obulutegiak, Falopioren tronpak, umetokia, bagina, umetoki-lepoa eta kanpoko egiturak) bai gizonarenak (barrabilak, epididimoa, hodi deferentea, semen besikulak, prostata, uretra eta zakila).

  13. Ugalketa funtzioa eta giza ugaltze-aparatuak: laburpena DBH

    Dokumentu honek giza ugalketaren oinarrizko prozesuak azaltzen ditu: gametogenesia, ernalketa, enbrioiaren garapena, erditzea eta gorputzaren garapena.

  14. Immunitate-sistema: antigenoak, antigorputzak eta immunitate motak DBH

    Dokumentu honek immunitate-sistemaren oinarriak azaltzen ditu: antigenoak eta antigorputzak, B eta T linfozitoen funtzioak, immunitate sortzetikoa eta hartua, humorala eta zelularra, eta aktiboa eta pasiboa.

  15. Giza ehunak: epitelio, konektibo, nerbio eta muskulu ehunen ezaugarriak eta motak DBH

    Dokumentu honek giza gorputzeko ehun nagusiak aztertzen ditu: epitelio-ehuna, ehun konektiboa, nerbio-ehuna eta muskulu-ehuna.

  16. Animalia ornogabeak: anelidoak, moluskoak, artropodoak eta ekinodermoak DBH

    Dokumentu honek animalia ornogabe nagusien ezaugarriak aztertzen ditu: anelidoak, moluskoak, artropodoak eta ekinodermoak.

  17. Landare Ehunak eta Proteinen Bidaia: Biologiaren Gakoak Batxilergoa

    Dokumentu honek landare-ehunen egitura eta funtzioak azaltzen ditu: ehun meristematikoa, parenkimatikoa, babeslea, euskarri ehuna, eroalea eta jariatzailea.

  18. Zelula prokariotoak eta eukariotoak: egitura eta teoria zelularra Lehen hezkuntza

    Dokumentuak teoria zelularraren oinarriak azaltzen ditu: bizidun guztiak zelulaz osatuta daudela eta zelula bakoitzak bizi-funtzioak betetzen dituela.

  19. Digestio eta arnas aparatuak: funtzioak eta prozesuak DBH

    Dokumentuak digestio aparatuaren funtzioak azaltzen ditu: elikagaien eraldaketa, mantenugaien xurgapena eta ondakinen kanporatzea, ahoratzetik digestio gastrikora.

  20. Gernu-aparatua: iraitz-aparatuaren funtzioa, organoak eta gernua sortzeko prozesua DBH

    Testuak gernu-aparatuaren funtzioa azaltzen du: iraitz-aparatuak odolean metatzen diren hondakinak kanporatzen ditu, eta gernu-aparatuaren organoak (giltzurrunak, ureterrak, gernu-maskuria eta uretra) deskribatzen ditu.

  21. Zelula biologia: mitokondrioa, kloroplastoak, zentrioloak eta garraio zelularra Batxilergoa

    Dokumentu honek zelularen oinarrizko organuluak aztertzen ditu: mitokondrioa, kloroplastoak eta zentrioloak, bakoitzaren egitura eta funtzioekin.

  22. Hartzidura laktikoa eta Krebs-en zikloaren izaera anfibolikoa Batxilergoa

    Dokumentuak hartzidura prozesua azaltzen du, batez ere hartzidura laktikoa, baldintza anaerobikoetan nola gertatzen den eta zein ezaugarri dituen.

  23. Izaki bizidunen sailkapena: bost erreinuak, bakterioak, protistak eta onddoak Batxilergoa

    Dokumentuak izaki bizidunen sailkapen hierarkikoa eta Lurreko bost erreinu nagusiak azaltzen ditu.

  24. Giza ehun motak: egitura, funtzioa eta sailkapena Batxilergoa

    Dokumentu honek giza gorputza osatzen duten ehun nagusiak aztertzen ditu: epitelio-ehunak, muskulu-ehuna, nerbio-ehuna eta ehun konektiboak.

  25. Erretikulu endoplasmatiko zimurtsua eta leuna: egitura eta funtzioak Lehen hezkuntza

    Testuak erretikulu endoplasmatiko zimurtsua (EEZ) eta erretikulu endoplasmatiko leuna (EEL) aztertzen ditu, bi organulu zelularren egitura eta funtzio nagusiak azalduz.

  26. Ekosistemen segidak, karbonoaren eta nitrogenoaren zikloak eta hautapen naturala DBH

    Dokumentuak bigarren mailako segidak azaltzen ditu: ekosistema batek hondamendiak edo giza jarduerak jasan ondoren nola berreskuratzen den.

  27. Nerbio sistema zentrala: babesa, egitura eta atalak Batxilergoa

    Dokumentu honek nerbio sistema zentralaren babes-egiturak (hezurrak, meningeak eta likido zefalorrakideoa), bentrikuluak eta substantzia zuria eta grisa aztertzen ditu.

  28. Zelula prokariotak eta eukariotak: ezaugarriak, organuluak eta funtzioak Batxilergoa

    Dokumentu honek zelula prokariotak eta eukariotak alderatzen ditu, bai eta zelulen organuluak, zelulen antolamaketa (talo, ehun, kolonia), izaki bizidunen funtzio nagusiak (nutrizioa, erlazioa, ugalketa) eta landareen funtzioak.

  29. Giza gorputza: sexu-ezaugarriak, ernalketa, gaixotasunak eta immunitatea DBH

    Dokumentu honek giza gorputzaren sexu-ezaugarri fisikoak, obulu eta espermatozoideen ezaugarriak, ziklo obarikoa eta menstruala, ernalketa, habiaratzea eta erditzearen faseak azaltzen ditu.

  30. Ekosistemen egitura eta osagaiak: biotopoak, biozenosiak eta harreman biotikoak DBH

    Dokumentuak ekosistemen egitura azaltzen du: osagai abiotikoak (biotopoa) eta biotikoak (biozenosia), ekosistemen sailkapena eta mugak.

Bizidunen antolamendu-mailak: abiotikoak eta biotikoak

Biologia-n eguneratua5,2 KB

Bizitzaren antolamendu-mailakIzaki bizidunak edo organismoak konplexuak dira ezinbestean. Materia bizia aztertzean, konplexutasun-maila desberdinak bereiz daitezke beren egituran, hots, antolamendu-maila desberdinak. Horietako bakoitzak, maila beheragokoetan aurkitzen ez diren ezaugarri batzuk eskaintzen dizkio materia biziari.Antolamendu-maila abiotikoak Antolamendu-maila abiotikoak materia bizigabean ere agertzen direnak dira. Hiru bereiz daitezke:1. Maila azpiatomikoa: materiaren partikularik txikienek osatzen dute, hots, protoiek, neutroiek eta elektroiek. 2. Maila atomikoa: atomoak izango lirateke, hots, erreakzio batean esku har dezakeen elementu kimiko baten parterik txikienak. 3. Maila molekularra: molekulez osatua dago, hots, bi atomo...

Jarraitu irakurtzen "Bizidunen antolamendu-mailak: abiotikoak eta biotikoak" »

Izaki bizidunen ezaugarriak eta erreinuak: laburpena

Biologia-n eguneratua2,94 KB

izaki biziduden ezaugarriak

Jaio eta hil egiten dira
Antzeko konpozizio kimikoak dute, materia organikoaren oinarri
Zelula izeneko unitate mikroskopikobatez edo gehiagoz osaturikdaude.
Funtzio jakin batzuk egiten dituzte; gainera, izaki bizidunek soil-soilik egiten dituzte funtzio horiek.
NUTRIZIO FUNTZIOA
AUTOTROFOAK:izaki bizidun autotrofoek behar dituzten substantzia organikoak sortzen dituzte.
HETEROTROFOAK: beste batzuek sortutako materia organikoa hartu behar dute.
HARREMAN FUNTZIOA
Harreman funtzioaren bidez, izaki bizidunek harremanak dituzteelkarren artean eta ingurunearekin.
UGALKETA FUNTZIOA
Ugaketa seugabea: banakako baakr bat aritzen da
SEXU BIDEZKO UGALKETA:
sexu desberdineko bi banakok sexuzelula edogameto bana jartzen dute.

IZAKI BIZIDUNEN
...
Jarraitu irakurtzen "Izaki bizidunen ezaugarriak eta erreinuak: laburpena" »

Mintz Plasmatikoa: Egitura, Funtzioak eta Zitoplasma

Biologia-n eguneratua4,62 KB

Mintz Plasmatikoa

Mintz plasmatikoa

Mosaiko jariakorraren eredua jarraitzen du:
  • Lipidoz (fosfolipidoak, kolesterola, glukolipidoak), proteina globularrez (integralak lipido geruza bikoitzean eta periferikoak mintzaren gainazalean) eta gluzidoz (glukolipidoak, glukoproteinak) osotuta.
  • Gluzidoak zelularen azala edo glukokalix-a eratzen dute.
  • Molekula guztiak mugitzen dira: errotazioz, aldeetako difusioz eta flip-flop.

Funtzioak

Glukokalix-aren funtzioak:

  • Babesa
  • Zelulaz kanpoko matrizarekin erlazioa.
  • Azalera zelularren biskositatea erregulatu.
  • Propietate inmunitarioak (antigenoak)
  • Berezagutza zelularra.
  • Substantzia batzuen berezagutzea eta ainguraleku.

Mintzaren funtzioak:

  • Seinale transferentzia: kanpo estimuluei erantzun mintzeko proteinei esker (errezeptoreak
...
Jarraitu irakurtzen "Mintz Plasmatikoa: Egitura, Funtzioak eta Zitoplasma" »

Immunitate-sistema: antigenoak, antigorputzak eta immunitate motak

Biologia-n eguneratua11,01 KB

Antigenoak eta Antigorputzak

Definizioak eta Ezaugarriak

Antigenoak: Gorputzera sartzen diren molekula ezezagunak dira, immunitate-erantzuna sortzen dutenak.

Antigorputzak: Serumean, ehun linfoidetan eta zelula batzuen azalean dauden glukoproteinak dira. Immunoglobulina (Ig) edo gamma-globulinak ere esaten zaie. Antigenoak molekula nahiko handiak dira eta aske egon daitezke edo izaki bizidun bati lotuta. Antigorputzek, berriz, Y-itxura dute eta antigenoarekin lotzeko bi elkargune berdin dituzte.

B Linfozitoen Funtzioa

B linfozitoak lipidoen, proteinen eta gluzidoen antigenoak ezagutzeko gai dira, eta erantzun humoralaren arduradunak dira. Antigeno bat dagoenean, antigorputzak sortzen dituzte. Antigeno espezifikoarekin lotzen badira, ugaldu eta azpipopulazioak...

Jarraitu irakurtzen "Immunitate-sistema: antigenoak, antigorputzak eta immunitate motak" »

Giza ehunak: epitelio, konektibo, nerbio eta muskulu ehunen ezaugarriak eta motak

Biologia-n eguneratua3,85 KB

Epitelio-ehuna

  • Ezaugarriak

    • Zelulak elkarren ondoan jartzen dira.
    • Zelularteko substantziarik ez dago.
  • Kokapena

    • Gorputzaren kanpoaldean.
    • Organoen kanpoaldean eta barrualdean.
  • Motak

    • Estaldura-epitelioa

      • Zelula-geruza bakar batez (adibidez, kapilarren pareta) edo hainbat zelula-geruzaz (adibidez, azal-epitelioa) osatuta dago.
      • Babes-funtzioa du.
    • Guruin-epitelioa

      • Substantziak jariatzen ditu guruinetan.
      • Bi guruin mota daude:
        • Guruin exokrinoak: kanpoaldera jariatzen dituzte substantziak.
        • Guruin endokrinoak: odolera hormonak jariatzen dituzte.

Ehun konektiboa

Oharra: Jatorrizko testuan "Guruin epitelioa" izenburupean zegoen atal hau, baina ehun konektiboaren ezaugarriak deskribatzen ditu.

  • Ezaugarriak

    • Zelularteko substantzia ugari (proteina-zuntzak, adibidez) ditu.
  • Kokapena

    • Gorputz
...
Jarraitu irakurtzen "Giza ehunak: epitelio, konektibo, nerbio eta muskulu ehunen ezaugarriak eta motak" »

Landare Ehunak eta Proteinen Bidaia: Biologiaren Gakoak

Biologia-n eguneratua3,09 KB

Landare Ehunak: Egitura eta Funtzioak

Landare helduen ehunetako zelulak zelulosa-pareta batez estalita daude. Pareta horrek plasmodesmo deritzen poroak ditu, substantzia-trukea ahalbidetzeko.

Ehun Motak

  • Ehun Meristematikoa

    Landarearen hazkuntzaz arduratzen da.

    • Apikala: Landarearen muturretan luzatzeaz arduratzen da.
    • Sekundarioa: Landarearen loditzeaz arduratzen da. Bi mota ditu:
      • Kanbiuma: Xilema sortzen du.
      • Felogenoa: Parenkima sortzen du.
  • Ehun Parenkimatikoa

    Landare guztietan aurkitzen da. Adierazgarriena parenkima klorofilikoa da, haren zelulek kloroplastoak dituztelako, landareari kolore berdea ematen diotenak. Zurtoinean dago eta bi mota nagusi ditu:

    • Oholesi parenkima: Hostoren goiko aldean dago.
    • Sinu parenkima: Hostoren barnealdean eta beheko aldean
...
Jarraitu irakurtzen "Landare Ehunak eta Proteinen Bidaia: Biologiaren Gakoak" »

Zelula prokariotoak eta eukariotoak: egitura eta teoria zelularra

Biologia-n eguneratua3,95 KB

Bizidunen Egitura: Teoria Zelularra

Zelulak, unitate txiki horiek dira, hain zuzen ere, bizidun guztien oinarrizko egitura. Zelulak tamaina eta forma askotakoak izan daitezke, bakarrik edo elkarturik ager daitezke, baina beti osatzen dute bizidunen oinarrizko egitura. Bizidun guztiak zelula bakar batez edo zelula ugariz osatuta daude.

Teoria Zelularraren Oinarriak

  • Bizidun guztiak zelulaz osatuta daude.
  • Zelula horiek bizidunen bizi-funtzio guztiak betetzen dituzte: nutrizioa, erlazioa eta ugalketa. Hau da, zelula da bizia duen izakirik txikiena.
  • Zelula orok du jatorria beste zelula batean, eta bizidun oro zelula batetik sortua da.

Zelula Prokariotoa

Zelula xumeenak dira. Ez dute barne-mintzik. Bakterioen erreinukoak dira.

Osagaiak

  • Mintz plasmatikoa:
...
Jarraitu irakurtzen "Zelula prokariotoak eta eukariotoak: egitura eta teoria zelularra" »

Digestio eta arnas aparatuak: funtzioak eta prozesuak

Biologia-n eguneratua2,79 KB

Digestio Aparatua

Digestio-aparatuak elikagaiak eraldatu eta substantzia soilagoak sortzen ditu, zelulek xurga eta erabil ditzaten. Halaber, digeritu gabeko ondakinak kanporatu egiten ditu digestio aparatuak.

Digestio Funtzioak

Xurgapena: digestioan lortutako mantenugaiek digestio-hodiaren pareta zeharkatzen dute; hala, gorputzeko atal guztietara iristen dira, odol-hodietan zehar. Egestioa: digeritu gabeko substantziak edo elikagaien substantzia ez-baliagarriak kanporatu egiten dira. Digestio-funtzioei esker, elikagaiak digestio-hodian zehar pasatzean eraldatu egiten dira, eta mantenugaiak eratzen. Hala, zeluletara eramaten dira mantenugaiak, haiek erabili ditzaten.

Ahoratzea eta Digestioa

Mastekatzea: hortzen eraginez elikagaiak txikitu egiten...

Jarraitu irakurtzen "Digestio eta arnas aparatuak: funtzioak eta prozesuak" »

Gernu-aparatua: iraitz-aparatuaren funtzioa, organoak eta gernua sortzeko prozesua

Biologia-n eguneratua3,72 KB

IRAITZ-APARATUA:

odolean metatzen diren hondakin zelularrak kanporatzeaz arduratzen da.

EGITURAK:

  • Giltzurrunak: odolean dauden molekula toxikoak iragazi eta gernuaren bidez kanporatzen dira.
  • Birikak: CO2 zelularra kanporatzen dute.
  • Gibela: zeluletako hainbat hondakin(medikamentua ere) behazunez bildu eta digestio aparatura kanporatzen ditu.
  • Izerdi-guruinak: larruazakean dauden guruin horiek kanporatzen dute. Izerdia gernuaren konpozisioa du, baina diluituagoa.

GERNU-APARATUAREN ORGANOAK:

  • Giltzurrunak: bakoitzak 12cm luzera eta babarrun itxurakoa da. Giltzurrun-arteria bana iristen da, honakinak dituen odola eramaten duena, eta giltzurrun-zaina bana irteten da odol garbiarekin. Giltzurrunek odola iragazi eta garbitzen dute, Ondorioz, hondakin-likidoa
...
Jarraitu irakurtzen "Gernu-aparatua: iraitz-aparatuaren funtzioa, organoak eta gernua sortzeko prozesua" »

Giza ehun motak: egitura, funtzioa eta sailkapena

Biologia-n eguneratua4,17 KB

Giza Ehun Motak

Giza gorputza hainbat ehun motaz osatuta dago, bakoitzak egitura eta funtzio espezifikoak dituelarik. Jarraian, ehun nagusiak eta haien ezaugarriak aztertuko ditugu.

Epitelio-ehunak

Zelulak gutxi diferentziatuak dira eta elkarrengandik oso gertu daude. Zelulak: epitelialak.

Estaldura-epitelioa

Gorputza kanpotik eta barrutik estaltzen du, babes-funtzioa eta batzuetan xurgapen-funtzioa betez.

  • Bakunak: lauak, kubikoak, zilindrikoak eta zilindriko pseudogeruzatuak izan daitezke.
  • Geruzatuak: lauak, zilindrikoak edo kubikoak.

Guruin-epitelioa

Substantziak jariatzen ditu eta beste ehun epitelialen artean dago, zelulabakarrak zein guruinak eratuz.

  • Endokrinoak: jariakinak odolera isurtzen dituzte (adibidez, tiroidea).
  • Exokrinoak: jariakinak kanpora
...
Jarraitu irakurtzen "Giza ehun motak: egitura, funtzioa eta sailkapena" »