Kimika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Atomoek elkarrekin lotuta egoten diren indarren multzoa dira, non molekulak edo kristalak sortzen diren. Era berean, likido eta solidoetan dauden molekulek elkarri eusten dieten indarrak ere badira. Lotura kimikoen izaera elektrikoa da, elkarri erakartzen diren alde + eta alde - dutelako.

Oktetoaren araua

Atomoen arteko loturak dira, bakoitzak bere aldetik baino egonkortasun handiagoa eta energia txikiagoa duten multzoak sortzeko. Atomoek 8 araua betetzen dute: balentzia geruzan 8 elektroi izatea. Hau gas nobleen konfigurazioa izatea da, eta egonkortasuna lortzeko.

Lotura ionikoa

Ionikoa: ioi positiboen eta ioi negatiboen arteko erakarpen elektrostatikoa da. Elektronegatiboenek elektroiak irabazten dituzte, anioiak eratuz, eta elektropositiboenek...

1. But-3-en-ol: Erreakzio Organikoak

• a) Eliminazioa:
  CH₂=CH-CH₂-CH₂OH + H₂SO₄ / beroa → CH₂=CH-CH=CH₂ (buta-1,3-dienoa) + H₂O
• b) Adizioa:
  CH₂=CH-CH₂-CH₂OH + HCl → CH₃-CHCl-CH₂-CH₂OH
• c) Oxidazioa:
  CH₂=CH-CH₂-CH₂OH + KMnO₄ → CH₂=CH-CH₂-COOH (azido but-3-enoikoa)
• d) Kondentsazioa (esterifikazioa):
  CH₂=CH-CH₂-CH₂OH + CH₃-COOH → CH₃-COO-CH₂-CH₂-CH=CH₂ + H₂O (etanoato de but-3-eniloa)

2. Konposatu Organikoak eta Isomeria

• a) Posizio-isomeria:
  1º: 2-metil-1-butenoa
  2º: 3-metil-2-butenoa
  3º: 3-metil-1-butenoa → Posizio-isomeria
• b) 2. konposatuaren erreakzioa (adizioa):
  CH₃-C(CH₃)=CH-CH₃ + HBr → CH₃-CH(CH₃)-CHBr-CH₃
• c) Eliminazio-erreakzioa:
  CH₃-CH(CH₃)-CHOH-CH₃ —(H₂SO₄)→

thomson-en eredu atomikoa(1904): atomoa dentsitate uniformekoa da, karga positibodun masa esferiko baten trinkaturik dauden elektroiz osatua, multso osoa neutroa eta egonkorra da.

rutherforden eredu atomikoa(1911): masarik gehiena eta atomoen karga + guztia erdialdean dagoen eskualde oso txiki batean kontzentraturik=nukleoan. Atomoak geruza elektronikoa du, e- nukleoen inguruan orbita arkularra eginez.Atomoa neutroa da, e- eta p+ kopurua delako.

bohren eredu atomikoa:atomoen barnean ELEKTROIAREN ENERGIA KUANTIZATURIK dago. Hau da bakarrik posiblea da energia grabitatorioaren balio konkretu batzuk. E- posizio batzuk edo egoera egonkorrak izan dezake soilik nukleoaren inguruan. Distantzia konkretu batzuetan energia kopuru konkretua. E-k maila batetik...

Lege klasikoak:

1.1. Masaren kontserbazio legea: Erreakzio kimiko batean, erreaktiboen masa totala eta produktuen masa totala berdinak dira.

1.2. Proportzio konstanteen legea: Konposatu puru baten lagin desberdinetan beti ageri dira elementu berberak eta masa-proportzio berean, konposatua eratzeko prozedura gorabehera.

1.3. Proportzio anizkoitzen legea: elementu baten masa kantitate desberdinek mota desberdineko konposatuak eratzen badituzte beste elementu baten masa kantitate finko batekin erreakzionatzean, lehenengo elementuaren masaren artean zenbaki oso eta bakunen arteko erlazioa dago.

1.4. Proportzio baliokideen legea: Elementu baten masa kantitate berarekin konbinatzen diren beste elementu batzuen masa kantitateek adierazten dute zer masa-

Eredu Atomiko-Molekularra eta Erreakzio Kimikoak

Eredu atomiko-molekularra: Erreakzio kimiko baten hasieran, atomoen arteko loturak (ionikoak, kobalenteak zein metalikoak) apurtu egiten dira. Ondorioz, erreaktiboak desagertu egiten dira, nahiz eta osatzen zituzten atomoak bertan geratzen diren. Erreakzioaren ondoren, atomoen artean lehengoak ez bezalako beste lotura batzuk sortzen dira, substantzia berriak (produktuak deiturikoak) eratuz (baina atomoak berdinak dira).

Talken Eredua

Talken eredua: Molekulak etengabe mugitzen ari direla kontuan hartuta, aldaketa kimikoak osagai kimikoen arteko talken bidez gertatzen direla esaten da. Hala ere, talka guztiek ez dituzte erreakzioak sortzen; hiru baldintza bete behar dira:

1. Molekula egokien arteko talka

Materiaren Teoria Zinetikoa

Materiaren agregazio-egoeren propietateak azaldu nahian, James C. Maxwell (1831-1879) eta Ludwig E. Boltzmann (1844-1906) fisikari ospetsuek teoria zinetikoa garatu zuten. Teoria zinetikoak materiaren hiru agregazio-egoeren portaera azaltzen du:

• Materia guztia partikulaz osatuta dago.
• Materia osatzen duten partikulak etengabe mugitzen dira.
• Materia osatzen duten partikulen arteko loturak sendoak edo ahulak izan daitezke, agregazio-egoeraren arabera.
• Agregazio-egoeraren arabera, partikulak askatasun handiagoz edo txikiagoz mugituko dira. Zenbat eta arinago higitu, orduan eta altuagoa izango da substantziaren tenperatura.

Solidoak

Edozein solidotan ikusten dugun ezaugarri nagusia zurruntasuna da. Baina, zergatik da hori horrela?...

Kimikako Oinarrizko Kontzeptuak

Atomoa: Elkarrengandik bereizitako eta zatiezinak diren partikulak.

Elementuak: Atomo berdinak dituzten substantziak.

Konposatuak: Elementu desberdinetako atomo kopuru zehatzak elkartzen direnean eratzen direnak.

Partikula Subatomikoak

Elektroiak: Karga negatiboa eta masa oso txikia duten partikulak.

Protoiak: Karga positiboko partikulak, elektroiak baino handiagoak.

Neutroiak (N): Protoiaren masa berbera, baina ez karga elektrikorik.

Zenbaki Atomikoa eta Masa Zenbakia

Zenbaki atomikoa (Z): Elementu baten atomoen nukleoak duen protoi kopurua.

Masa zenbakia (A): Atomo baten nukleoan dauden protoi eta neutroi kopuruen batura. A = Z + N.

Isotopoak: Elementu beraren forma atomiko desberdinak, masa zenbaki berdinaz.

Orbital Atomikoa

Orbital