Digestio eta arnas aparatuak: funtzioak eta prozesuak

Laburpena

Dokumentuak digestio aparatuaren funtzioak azaltzen ditu: elikagaien eraldaketa, mantenugaien xurgapena eta ondakinen kanporatzea, ahoratzetik digestio gastrikora. Ondoren arnas aparatuaren egiturak (faringea, laringea, bronkioak, sudur-hobiak, trakea eta biriketak) eta gas-trukea eta biriketako aireztapena deskribatzen dira.

Funtsezko puntuak

Digestio aparatuak elikagaiak eraldatzen ditu, zelulek xurga ditzaten, eta digeritu gabeko ondakinak kanporatzen ditu.
Xurgapena da digestioaren ondoren mantenugaiak digestio-hodiaren paretan zeharkatu eta odolera pasatzen direnean.
Ahoratzean elikagaiak mastekatu, listuarekin nahastu eta elikadura-bolo bihurtzen dira; irensketari esker faringean eta hestegorrian behera joaten dira.
Urdailean digestio gastrikoa gertatzen da, ekintza kimiko eta mekanikoarekin.
Arnas aparatuak oxigenoa hartu, odolera eraman eta karbono dioxidoa kanporatzen du.
Gas-trukea biriketako albeoloetan gertatzen da, barruko eta kanpoko airearen artean.

Frogatu zeure burua

Digestio Aparatua

Digestio-aparatuak elikagaiak eraldatu eta substantzia soilagoak sortzen ditu, zelulek xurga eta erabil ditzaten. Halaber, digeritu gabeko ondakinak kanporatu egiten ditu digestio aparatuak.

Digestio Funtzioak

Xurgapena: digestioan lortutako mantenugaiek digestio-hodiaren pareta zeharkatzen dute; hala, gorputzeko atal guztietara iristen dira, odol-hodietan zehar. Egestioa: digeritu gabeko substantziak edo elikagaien substantzia ez-baliagarriak kanporatu egiten dira. Digestio-funtzioei esker, elikagaiak digestio-hodian zehar pasatzean eraldatu egiten dira, eta mantenugaiak eratzen. Hala, zeluletara eramaten dira mantenugaiak, haiek erabili ditzaten.

Ahoratzea eta Digestioa

Mastekatzea: hortzen eraginez elikagaiak txikitu egiten dira. Listuztatzea: elikagaiak listuarekin nahasten dira, eta listuak kimikoki eragiten die. Gero: elikadura-boloa eratzen da, eta irensketari esker faringean eta hestegorrian behera joaten da elikadura-boloa. Gero, urdailean digestio gastrikoa egiten da: ekintza kimikoa eta mekanikoa.

Xurgapena

Digestioaren ondorioz mantenugaiak lortzen dira. Mantenugai horiek txiki-txikiak direnez, digestio-hodiaren paretak zeharkatzen dituzte eta odolera pasatzen dira. Prozesu horri xurgapena esaten zaio.

Arnas Aparatua

Hauek dira arnas aparatuaren funtzioak: kanpoko aireko oxigenoa hartzea, oxigeno hori odolera eramatea eta, aldi berean, odoleko karbono dioxidoa kanporatzea.

Faringea: arnas aparatuaren nahiz digestio aparatuaren hodia da. Behealdean epiglotisa dauka.
Laringea: hodi laburra da eta barrualdean ahots-kordak ditu.
Bronkioak: biriketan sartutako bi hodi dira. Barruan bronkioloak daude, eta bronkioloetan birika-albeoloak.
Sudur-hobiak: ahoaren gainaldeko bi barrunbe dira, kanpoaldearekin komunikatuta daude.
Trakea: lepoaren barrualdean goitik behera doan hodia da eta airea biriketaraino eramaten du.
Birikak: saihets-hezurrek babestutako bi organo arol dira.

Gas Trukea

Barrualdearen eta kanpoaldearen arteko gas-trukea birika-albeoloetan egiten da.

Birika-Aireztapena

Deritzon prozesuan, atmosferako airea biriken barrualderaino sartzen da, eta gero, biriketatik irten eta atmosferara igarotzen da.

Ohiko galderak

Zer da xurgapena?

Digestioaren ondoren lortutako mantenugaiak digestio-hodiaren paretak zeharkatu eta odolera pasatzen diren prozesua da.

Zein da arnas aparatuaren funtzio nagusia?

Kanpoko aireko oxigenoa hartu, odolera eraman eta, aldi berean, odoleko karbono dioxidoa kanporatzea.

Non gertatzen da gas-trukea?

Birika-albeoloetan, barrualdearen eta kanpoaldearen arteko gas-trukea egiten da.