Zer funtzio betetzen ditu gantz-ehunak?

Gantz-ehunak energia-erreserba eskaintzen du, bero-isolamendua ematen du eta organoen babes mekanikoa egiten du.

Zein da kartilago-ehunaren zelula nagusia?

Kartilago-ehunaren zelula helduak kondrozitoak dira. Matrizea solidoa eta elastikoa da.

Giza ehun motak: egitura, funtzioa eta sailkapena

Laburpena

Dokumentu honek giza gorputza osatzen duten ehun nagusiak aztertzen ditu: epitelio-ehunak, muskulu-ehuna, nerbio-ehuna eta ehun konektiboak. Ehun bakoitzaren egitura, zelula motak eta funtzioak azaltzen dira. Irakurleak ehun motak bereizten ikasiko du.

Funtsezko puntuak

Epitelio-ehunak zelula gutxi diferentziatuak eta elkarrengandik hurbil daude, gorputza kanpotik eta barrutik estaltzen du.
Guruin-epitelioa endokrinoa (odolera isurtzen du), exokrinoa (kanpora isurtzen du) edo mistoa izan daiteke.
Muskulu-ehun ildaskatua eskeletikoa (borondatezkoa) eta kardiakoa (ez-borondatezkoa) izan daiteke; muskulu-ehun leuna organoetan dago.
Nerbio-ehunak estimuluak jaso, nerbio-bulkada sortu eta erantzuna organo efektoreetara bidaltzen du.
Ehun konektiboek babestu, lotu eta komunikatzen dute; hezur-ehun trinkoa eta arola bereizten dira.
Odol-ehunaren matrizea plasma da eta globulu gorriek oxigenoa garraiatzen dute.

Frogatu zeure burua

Giza Ehun Motak

Giza gorputza hainbat ehun motaz osatuta dago, bakoitzak egitura eta funtzio espezifikoak dituelarik. Jarraian, ehun nagusiak eta haien ezaugarriak aztertuko ditugu.

Epitelio-ehunak

Zelulak gutxi diferentziatuak dira eta elkarrengandik oso gertu daude. Zelulak: epitelialak.

Estaldura-epitelioa

Gorputza kanpotik eta barrutik estaltzen du, babes-funtzioa eta batzuetan xurgapen-funtzioa betez.

Bakunak: lauak, kubikoak, zilindrikoak eta zilindriko pseudogeruzatuak izan daitezke.
Geruzatuak: lauak, zilindrikoak edo kubikoak.

Guruin-epitelioa

Substantziak jariatzen ditu eta beste ehun epitelialen artean dago, zelulabakarrak zein guruinak eratuz.

Endokrinoak: jariakinak odolera isurtzen dituzte (adibidez, tiroidea).
Exokrinoak: jariakinak kanpora isurtzen dituzte (adibidez, listu-guruinak, digestio-hodia barne).
Mistoak: substantziak odolera nahiz kanpora isurtzen dituzte (adibidez, pankrea).

Muskulu-ehuna

Mugimendua ahalbidetzen du, zelulak uzkurtuz eta erlaxatuz.

Zelulak: zelula luzeak eta mitokondrio askokoak, muskulu-zuntza izenekoak. Zitoplasman miozuntzak dituzte, aktina eta miosinaz osatuak.

Motak

Muskulu-ehun ildaskatua:
- Eskeletikoa: muskuluak eratzen ditu eta borondatez uzkurtzen da.
- Kardiakoa: bihotzean dago eta ez-borondatezkoa da.
Muskulu-ehun leuna: organoetan dago eta ez-borondatezkoa da.

Nerbio-ehuna

Koordinazio-funtzioa betetzen du.

Zelulak

Neurona.
Glia-zelulak (astrozitoak, mikroglia, oligodendrozitoak, Schwann-en zelulak).

Koordinazio-funtzioa

Errezeptoreetan estimuluak jaso eta nerbio-bulkada bihurtzen ditu.
Koordinazio-organoetan erantzun bat sortu eta organo efektoreetara bidaltzen du.

Ehun konektiboak

Ehun konektiboek gainerako ehunak babestu, lotu eta komunikatzeko funtzioa dute. Hainbat mota daude:

Ehun konjuntiboa

Matrizea: gelatinakara da, proteina-zuntzez osatua (kolagenoa eta elastina).
Zelulak: ugarienak fibroblastoak dira, fibrozito bihurtzen direnak.
Funtzioak:
1. Kolagenoak: erresistentzia ematen du.
2. Elastinak: elastizitatea ematen du.

Gantz-ehuna

Matrizea: substantzia gutxiko matrizea, adipozitoak murgilduta dituena.
Zelulak: adipozitoak ditu, gantza metatzen duten esfera-formako zelula handiak.
Funtzioak:
1. Energia-erreserba.
2. Bero-isolamendua.
3. Organoen babes mekanikoa.

Kartilago-ehuna

Matrizea: solidoa eta elastikoa.
Zelulak: kondrozitoak (helduak).
Funtzioak:
1. Euskarria ematen du (adibidez, belarriak eta sudurra).
2. Artikulazioen babesa (marruskadura ekidinez).

Hezur-ehuna

Matrizea: sendoa eta zurruna, mineralez osatua.
Zelulak: osteozitoak eta osteoklastoak.
Motak:
1. Hezur-ehun trinkoa (osteonak ditu).
2. Hezur-ehun arola.
Funtzioak:
1. Barne-euskarria.
2. Organoak babesten ditu.
3. Odol-zelulak sortzen ditu.
4. Mugimendua ahalbidetzen du.
5. Kaltzio eta fosforoaren metabolismoan laguntzen du.

Odol-ehuna

Matrizea: likidoa, plasma.
Zelulak: odol-zelulak:
1. Globulu gorriak / hematieak / eritrozitoak (oxigenoa garraiatzen dute).
2. Globulu zuriak / leukozitoak (linfozitoak, neutrofiloak, etab.) (babes-funtzioa).
3. Plaketak (koagulazioan parte hartzen dute).
Funtzioak:
1. Babes-funtzioa.
2. Garraio-funtzioa.