Izaki bizidunen ezaugarriak eta erreinuak: laburpena

Laburpena

Dokumentuak izaki bizidunen ezaugarri nagusiak azaltzen ditu: jaiotza eta heriotza, konposizio kimikoa, zelula-egitura eta bizitza-funtzioak (nutrizioa, harremana eta ugaltzea). Halaber, zelula prokariotoen eta eukariotoen arteko aldeak, antolaketa-mailak eta bost erreinuen sailkapena laburbiltzen ditu. Azkenik, ezpezie eta bioaniztasun kontzeptuak sartzen ditu.

Funtsezko puntuak

Izaki bizidunak jaio eta hil egiten dira, eta zelula izeneko unitate mikroskopikoz osatuta daude.
Substantzia organikoak karbonoz, hidrogenoz, oxigenoz eta nitrogenoz osatuta daude; ezorganikoak ur eta gatz mineralak dira.
Nutrizio funtzioan autotrofoek substantzia organikoak sortzen dituzte, eta heterotrofoek beste batzuek sortutakoa hartzen dute.
Ugalketa seguan banakako bat aritzen da, eta sexu bidezkoan bi banakok sexu-zelulak (gametoak) jartzen dituzte.
Landare zelulek zelula-pareta, kloroplastoak eta nukleoa albo batean dituzte, eta poliedro forma izan ohi dute.
Izaki bizidunak bost erreinutan sailkatzen dira: monero, protito, onddo, landare eta animali erreinua.

Frogatu zeure burua

izaki biziduden ezaugarriak

Jaio eta hil egiten dira

Antzeko konpozizio kimikoak dute, materia organikoaren oinarri

Zelula izeneko unitate mikroskopikobatez edo gehiagoz osaturikdaude.

Funtzio jakin batzuk egiten dituzte; gainera, izaki bizidunek soil-soilik egiten dituzte funtzio horiek.

NUTRIZIO FUNTZIOA

AUTOTROFOAK:izaki bizidun autotrofoek behar dituzten substantzia organikoak sortzen dituzte.

HETEROTROFOAK: beste batzuek sortutako materia organikoa hartu behar dute.

HARREMAN FUNTZIOA

Harreman funtzioaren bidez, izaki bizidunek harremanak dituzteelkarren artean eta ingurunearekin.

UGALKETA FUNTZIOA

Ugaketa seugabea: banakako baakr bat aritzen da

SEXU BIDEZKO UGALKETA:

sexu desberdineko bi banakok sexuzelula edogameto bana jartzen dute.

IZAKI BIZIDUNEN KONPOZIZIO KIMIKOA: Izaki bizidunen substantziak elementu hauez osatuta daude : karbonoz (c) hidrogenos(h) oxigenos (o) eta nitrogenos(n) eta bi motak daude organikoak eta ezorganikoak.

SUBSTANTZIA EZ ORGANIKOAK

URA

GATZ MINERALAK

SUBSTANTZIA ORGANIKOAK

GLUZIDOAK

LIPIDOAK

PROTEINAK

AZIDO NUKLEIKOAK

BITAMINAK

ZELULA: zelula unitate bizidunik txikienak dira.

ZELULEN ANTOLAKETA

MINTZ PLASMATIKOA, ZITOPLASMA, MATERIA GENETIKOA, ZELULA EUKARIOTOAK, ZELULA PROKARIOTOAK.

ANIMALIA ZELULA ETA LANDARE ZELULA

landare zelulen zelula pareta izeneko pareta gogor bat dute

landare zelulek poliedro forma izan ohi dute

landare zelulek kloroplasto izeneko organulu batzuk dituzte

landare zelulek nukleoa albo batean izaten dituzte

ORGANISMO XELULA BAKAR ETA ZELULANIZTUNAK

ZELULA BAKAR

ZELULANIZTUNAK

ANTOLAKETA MAILA

EHUNAK

ORGANOAK

SISTEMAK

APARATUAK

BOST ERREINUAK : Gaur egun izaki bizidun guzti guztiak bost erreinu auetan bereizten dira monero erreinua protito erreinua onddo erreinua landare erreinua animali erreinua

EZPEIEAK: ezpezie bat elkarren artean ugaltzen dira eta ondorengo ugalkorrak ematen dituzten antzeko banakoen multzoa da

BIOANIZTAZUNA: aniztasun biologiko edo bioaniztasun hitza erabiltzen da lurrean era askotako izaki bizidunak duela edo egon direla adierazten

Ohiko galderak

Zein dira izaki bizidunen funtzio nagusiak?

Izaki bizidunek nutrizio, harreman eta ugalketa funtzioak betetzen dituzte. Funtzio horiek soil-soilik izaki bizidunek egiten dituzte.

Zein dira bost erreinuak?

Monero, protito, onddo, landare eta animali erreinuak dira. Gaur egun izaki bizidun guztiak erreinu horietan bereizten dira.

Zein da ezpezie kontzeptua?

Ezpezie bat elkarren artean ugaltzen diren eta ondorengo ugalkorrak ematen dituzten antzeko banakoen multzoa da.