Arrisku motak, prebentzioa eta zaurgarritasuna: laburpena

Laburpena

Dokumentuak arriskuen kontzeptu nagusiak azaltzen ditu: esposizioa eta zaurgarritasuna. Gero arriskuak hiru motatan sailkatzen ditu (teknologikoak edo kulturalak, naturalak eta mistoak), adibide zehatzekin. Azkenik, arriskuen aurreikuspena eta prebentzio egiturazkoa aipatzen ditu.

Funtsezko puntuak

Esposizioa: arriskupean dauden pertsonen eta ondasunen kantitatea da.
Zaurgarritasuna: gertaera batek esposizioan dagoenaren kalte-ehunekoa, 0 eta 1 artean adierazia (1 = galera osoa; 0 = kalterik ez).
Zaurgarritasuna herrialdearen garapen-mailarekin lotuta dago: kontzientzia, azpiegiturak eta baliabideak eragiten dute.
Arriskuak hiru taldetan banatzen dira: teknologikoak edo kulturalak, naturalak eta mistoak.
Arrisku naturalak biologikoak, kimikoak, klimatikoak eta geologikoak izan daitezke.
Aurreikuspena fenomeno bat denboran aurreikustea da; prebentzioa arriskuaren kalteak saihesteko edo murrizteko aurretik hartutako neurriak dira.
Prebentzio egiturazkoa zaurgarritasuna murrizteko erabiltzen da, adibidez lurrikaren aurrean eraikuntza egokiak eginez.

Frogatu zeure burua

Arriskuen kontzeptuak eta gizartearen bilakaera

Aldaketa horiekin batera gizakiaren bizitzaren luzapena etorri zen. Industriak hirietan kokatu ziren eta bertan hurbildu ziren gizakiak lan bila.

Esposizioa: Arriskupean dauden pertsonen eta ondasunen kantitatea; adibidez, zonalde bateko biztanleria-dentsitatea handia bada, esposizioa handia dela esaten da.
Zaurgarritasuna: Gertaera batek esposizioan egondakoen eragin dituen heriotzen edo kalte materialen ehunekoa, 0 eta 1 arteko balioetan adierazita (1 = erabateko galera; 0 = kalterik eza). Hau herrialde baten garapen-mailarekin guztiz lotuta dago (arriskuaren aurrean dagoen kontzientzia-mailak, azpiegiturek, informazioak eta eboluzio-plana aurrera eramateko baliabideek eragiten dute).

Arrisku-motak

Orokorrean, arriskuak hiru taldetan banatzen dira:

1. Teknologikoak edo kulturalak

Giza akatsa zein bizimodu arriskutsuak direla eta gertatzen direnak. Esate baterako: makinak erabiltzeagatik (kotxea), produktu kimikoen erabilera, drogak, bortxakeria, alkoholismoa eta elikatzeko ohitura txarrak.

2. Naturalak

Faktore naturalek eragindako arriskuak dira, adibidez:

Biologikoak: gaixotasunak.
Kimikoak: elikagaietan, uretan eta lurzoruan aurkitutako substantzia kimiko kaltegarriak.
Klimatikoak: tornadoak, uholdeak...
Geologikoak: sumendi-erupzioak, lurrikarak...

3. Mistoak

Gizakiaren jardunek eragindako arrisku naturalak dira. Hala nola, gehiegizko ustiaketaren ondorioz gertatzen ari diren akuiferoen kutsadurak, deforestazioak eragindako desertifikazioa eta uraren kutsadura-isurketak.

Arriskuen aurreikuspena eta prebentzioa

Aurreikuspena: Fenomeno bat denboraz iragartzea. Horretarako, lurralde horrek izan duen historia eta ingurua kontuan hartuta, arrisku-mapak erabiltzen dira.
Prebentzioa: Arrisku baten aurrean kalteak saihesteko edo murrizteko aurretik hartzen diren neurriak. Neurri hauek bi motatakoak izan daitezke:
- Egiturazkoak: Zaurgarritasuna murrizteko erabiltzen dira gehienbat eta espezifikoak dira (arriskuaren araberakoak). Esate baterako, lurrikarei aurre egiteko eraikuntzak egitea.

Ohiko galderak

Zer da esposizioa arriskuen testuinguruan?

Esposizioa arriskupean dauden pertsonen eta ondasunen kantitatea da. Adibidez, biztanleria-dentsitate handia duen eremu batean esposizioa handia dela esaten da.

Zer da zaurgarritasuna?

Gertaera batek esposizioan egondakoen eragin dituen heriotzen edo kalte materialen ehunekoa da, 0 eta 1 artean adierazia. 1 erabateko galera da eta 0 kalterik eza.

Zein dira arrisku naturalen adibideak?

Testuaren arabera, arrisku naturalak biologikoak (gaixotasunak), kimikoak (substantzia kaltegarriak), klimatikoak (tornadoak, uholdeak) eta geologikoak (sumendi-erupzioak, lurrikarak) dira.