Mineralak: definizioa, sailkapena eta propietateak

Laburpena

Testuak mineralen definizioa eta hiru ezaugarri nagusiak azaltzen ditu: naturala izatea, jatorri ez-organikoa izatea eta konposizio kimiko homogeneoa izatea. Gainera, mineralak amorfoak edo kristaldunak izan daitezkeela, eta silikatoetan eta ez-silikatoetan nola sailkatzen diren ikasiko da. Azkenik, mineralen propietate nagusiak eta Mohs-en gogortasun-eskala lantzen dira.

Funtsezko puntuak

Mineralak lurrazalean dauden elementuen konbinazio kimikoz osatutako solidoak dira, eta harriak mineralez osatuta daude.
Mineral orok naturala izan behar du, jatorri ez-organikoa eta konposizio kimiko homogeneoa.
Mineral amorfoek osagaiak ordenatu gabe dituzte, eta mineral kristaldunek ordenatuta.
Silikatoek nagusiki silizioa eta oxigenoa dituzte; ez-silikatoek ez dute siliziorik.
Mineralen propietateak konposizioaren eta kristaltze-egoeraren araberakoak dira: kolorea, distira, gogortasuna, marraren kolorea eta esfoliazioa.
Mohs-en eskala 1etik 10era doa, eta zenbaki handiagoko mineralek txikiagoak marratzen dituzte.

Frogatu zeure burua

Mineralak

Lurrazalean dauden elementuen konbinazio kimikoz osatutako solidoak dira mineralak. Harriak, bestalde, mineralez osatuta daude. Mineral orok hiru ezaugarri izan behar ditu:

Naturala izatea: Laborategietan artifizialki sortutako substantziak ez dira mineralak.
Jatorri ez-organikoa izatea: Izaki bizidunek sortutako substantziak ez dira mineralak.
Konposizio kimiko homogeneoa izatea: Hau da, mineralaren zati guztiak substantzia berberaz osatuak izatea.

Mineralen konposizioa

Mineralak substantzia puruak dira; hots, substantzia mota bakar bat dute konposizioan. Oso ohikoa da mineralek konposizioan zenbait ezpurutasun izatea. Hala izanez gero, ezpurutasun horiek mineralaren zenbait propietate alda ditzakete.

Mineral amorfoak eta kristalduak

Mineral amorfoak: Osagaiak ordenatu gabe dituzten mineralak dira.
Mineral kristalduak: Osagaiak ordenatuta antolatuta dituzten mineralak dira.

Silikatoak

Konposizioan nagusiki silizioa eta oxigenoa duten mineralen multzoari deritze silikatoak.

Kuartzoa: Granito-harrien mineralik bereizgarriena da. Oso gogorra da, eta urak ez du aldatzen.
Feldespatoa: Lurrazaleko harri askoren osagai dira; esate baterako, granitoarena.
Mikak: Ugarienak dira hainbat harritan; adibidez, granitoan. Urak aldatu egiten ditu eta buztin-mineral bihurtzen dira.
Buztin-mineralak: Lurraren gainazaleko ugarienak eta askotarikoenak dira.

Ez-silikatoak

Konposizioan siliziorik ez duten mineralen multzoari deritze ez-silikatoak.

Elementu natiboak: Elementu bakar bat dute.
Oxidoak: Oxigenoz eta beste elementu batez osatuta daude.
Sulfuroak: Sufrez eta metal batez osatuta daude.
Sulfatoak: Formulan sufrea, oxigenoa eta metal bat dute.
Karbonatoak: Karbonoa, oxigenoa eta metal bat dute.
Haluroak: Metal batez eta kloroz edo fluorrez osatuta daude.

Mineralen propietateak

Propietate horiek konposizioaren eta kristaltze-egoeraren araberakoak dira.

Kolorea: Argi zuriz argituta islatzen duten argi mota da.
Distira: Argia islatzeko modua da (metalikoa izaten da).
Gogortasuna: Material batek beste batzuek marra ez dezaten egiten duen erresistentzia da.
Marraren kolorea: Mineralak marratutakoan sortzen den hautsaren kolorea da.
Esfoliazioa: Hautsitakoan aurpegi lauko zatiak izaten dituzten propietatea da.

Mohs-en eskala

Gogortasuna adierazteko, 1-etik 10-era bitarteko zenbakiak erabiltzen dira. Mineral orok bere zenbaki bereko edo txikiagoko mineral guztiak marra ditzake, eta zenbaki bereko edo handiagoko guztiek marratuko dute bera.

Ohiko galderak

Zer baldintza bete behar ditu mineral batek?

Mineral orok naturala izan behar du, jatorri ez-organikoa eta konposizio kimiko homogeneoa. Laborategian sortutako substantziak eta izaki bizidunek sortutakoak ez dira mineralak.

Zein da silikatoen eta ez-silikatoen arteko aldea?

Silikatoek nagusiki silizioa eta oxigenoa dituzte konposizioan, eta ez-silikatoek ez dute siliziorik. Kuartzoa eta feldespatoa silikatoak dira, eta oxidoak eta karbonatoak ez-silikatoak.

Zer da Mohs-en eskala?

Mineralen gogortasuna adierazteko 1etik 10era bitarteko eskala da. Zenbaki bereko edo txikiagoko mineralek bere zenbakikoa marra dezakete, eta zenbaki handiagokoek marratuko dute.