Arroka igneoen, metamorfikoen eta sedimentarioen sailkapena eta prozesuak

Arroka igneoen sailkapena

Ehundura: Formari, tamainari eta banaketari egiten die erreferentzia.

Motak

1. Kristalinitate-mailaren arabera

• Holokristalinoa: %90–100 kristalez osatua.
• Beirakara: %90–100 beiraz (beirakara).

2. Kristal tamaina absolutuaren arabera

• Faneritikoa: pegmatitikoa, pikortsua, aplitikoa.
• Afanitikoa: kristalak ez dira bereizten begi hutsez.
• Porfidikoa: filonianoetan agertzen da; tamaina handiko kristalak izaten dira.

3. Kristalen tamaina erlatiboaren arabera

Heterometrikoa.

4. Kristalen formaren arabera

Kristal gehienak ondo eratuta daudenean, aurpegi ondo garatuak edukitzen dituzte.

Sailkapena

1. Irizpide kimikoa

Oxidoen pisuen ehunenak eta silize-kantitatea kontuan hartzen dira. Talde nagusiak: ultrabasikoak, basikoak, bitartekoak eta azidoak.

2. Irizpide mineralogikoa

Mineralen osaketaren arabera egiten da sailkapena; adibidez, arroka plutonikoetan maiz agertzen dira faneritikoak.

3. QAPF

Streckeisenen diagrama (QAPF) erabiltzen da mineral-nitajea aztertzeko.

Arroka metamorfikoak — faktoreak eta prozesuak

1. Tenperatura

Oro har, tenperatura kilometro bakoitzeko sakonerarekin igotzen da; adibidez, gutxi gorabehera 30 °C/km. Ez da konstantea; aldatu egiten da azalaren lodieraren eta tokiko egoeren arabera.

2. Presioa

Presioa sakonerarekin handitzen da; adibidez, neurri baten arabera 0,3 kb/km inguru. Honi ere aldakortasun lokalak eragiten diote.

3. Fluido aktiboak

Hidrotermalak

Fluido hidrotermalek hasierako konposizio kimikoa mantendu dezakete; horrek adierazten du prozesu isokimikoa izan daitekeela.

Metasomatismoa

Plutoi magmatiko baten kristaltze-prozesuan, fluido bero eta kimikoki aktibo ugariak egon daitezke, eraldaketak eraginez.

Metamorfismo motak

1. Dinamikoa

Faktore: presioa.

Prozesu: mekanikoa — arroka birrindu, milonitizazioa, kataklazia.

Arrokak: brekak eta milonitak.

2. Termikoa

Faktore: tenperatura, intrusioaren tamaina, fluidoen edukia.

Prozesu: aureola-metamorfosia (kontaktua).

Arrokak: silimanita, klorita, talkoa eta epidota.

3. Eskualdeko

Faktore: tenperatura, presioa eta deformazio handia.

Prozesu: subdukzio-eremu edo eremu tektoniko indartsuetan, arrokek deformazio bizia jasaten dute eta birkristalizazioa gertatzen da.

Arrokak: arbelak (slateak).

Arroka sedimentarioak — prozesuak

1. Meteorizazioa

Meteorizazioa gertatzen da lurrazalean, non arrokek hasierako egoeretatik oso bestelako presio-, tenperatura- eta fluido-baldintzak jasaten dituzten.

Motak

• Fisikoa: krioklastia, termoklastia, haloklastia, bioklastia.
• Kimikoa: disoluzioa, oxidazioa, hidrolisia, hidratazioa.

2. Garraioa

Meteorizaziotik eratorritako sedimentuak eta solutuak jatorrizko eremutik sedimentazio-ardoetara lekualdatzen dira.

3. Sedimentazioa

Partikula solidoen metaketa eta ondoren dekantazioa gertatzen den prozesua da.

4. Diagenesia

Diagenesia prozesuak honakoak barne hartzen ditu: trinkotzea, zementazioa, ordezkapena eta disoluzioa.