Unibertsitatea mailako Geologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Lurraren Historia eta Zientziaren Gako Galderak

Jarraian, Lurraren sorrerari, bizitzaren eboluzioari eta zientziaren historiari buruzko 34 galdera eta erantzun aurkituko dituzu:

Lurraren Sorrera eta Eboluzioa

1. Zerk osatzen zuen Lurra orain 4.500 milioi urte?

   Karbono dioxidoa, nitrogenoa eta ur-lurruna.

2. Ilargiaren diametroa?

   3.000 km baino gehiago.

3. Nork ekarri zuen ura Lurrera?

   Meteoritoek.

4. Zein da eguzki-izpien sakonera maximoa ozeanoetan?

   300 metro.

5. Zein ziren Lurreko bizidun bakarrak hasiera batean?

   Bakterio unizelularrak.

6. Zer bihurtzen du fotosintesiak energia luminikoari esker?

   Karbono dioxidoa eta ura glukosa bihurtzen ditu.

7. Lurraren osagai garrantzitsuenetakoa bizitzarentzat?

   Oxigenoa.

8. Lehen superkontinentearen izena?

   Rodinia.

9. Zerk banatu zuen superkontinentea

Mendigune Zaharrak

Era Tertziarioan eratutako mendiak dira, Alpetar orogeniaren presioek zokalo bateko bloke batean eragindako altxamendu berri baten ondorioz (gaztetzea). Beraz, haien materialak ere Paleozoikokoak dira. Gaur egun, mendigune horiek forma biribilak eta gailur lautuak dituzte, higadura-gainazal garaiak baitira. Iberiar penintsulan, antzinako mendiguneak dira Erdialdeko Sistema, Toledoko Mendiak, Galiziako Mendigunea eta Kantauriar Mendikatea.

Tolestura-Mendikateak

Era Tertziarioko Alpetar orogenian sortutako mendi-goraguneak dira. Era Sekundarioan edo Mesozoikoan itsasoek jalkitako sedimentuak oinarri hartuta eratutako eremuak dira. Bi motatakoak daude:

• Tarteko mendikateak: Itsasoek zokaloen ertzetan jalkitako materialak oinarri

Litologia-eremuak

a) Silize Eremua

Nagusiki harri igneoak (granitoa) eta metamorfikoak (arbela) nagusitzen dira.

Ezaugarri geografikoak eta geologikoak

• Espainia mendebaldean hedatzen da; Pirinioetako eta Mendikate Zaharretako tokirik garaienetan eta Kataluniako kostako mendikateetan.
• Oso antzinako harriak dira, Aro Primarioan sortuak. Material gogorrak direnez, faila-egitura dute nagusiki.
• Harrien ezaugarriek eta higadura-eragile desberdinek erliebe forma anitzak sortu dituzte.

Granitoaren ezaugarriak eta higadura

Granitoak bi ezaugarri nagusi ditu:

1. Meteorizazio kimikoarekiko oso kaltebera da.
2. Arraildura edo diaklasa ugari ditu.

Euri-ura diaklasetan barrena granito blokeetan sartzen denean, feldespatoari eta mikari eragiten die eta erabat aldarazten ditu....

Frantziako erliebea

• FRANTZIA:
  • Erliebe unitateak:

• Mendikate zaharrak: Frantziako Erdialdeko Mazizoa, Bosgos (oihanak dira), Iparraldeko Ardenak, Bretainia edo Armorika, Nizako kosta, Kosta Urdina (granitoa kostaraino iristen da).

Mendikate hauen ezaugarrien inguruan, mendikate borobilak eta altuera txikikoak direla esan beharra dago 300 metroko mendikateak baitira, Puy de Sancy mendia izan ezik, izan ere mendikate bolkanikoa denez 1.885 metroko altuera du. Bosgos tartean, Rhin ibaia eta Oihan beltza dago; non Horst eta Graven baten ondorioz sortu zen. Bertako materiala, eskistoa edo granitoa esate baterako, altuera gutxi hartu zuten. Bertako zonaldea basoa da, izeiak eta pagadiak nagusitzen direnak.

Mendikate hauen materialari dagokionez, granito,...

Hau da funtsezko erreakzioa:

C₆H₁₂O₆ + 6 O₂ → 6 CO₂ + 6 H₂O + energia

Glukosa

1. Zer jatorri du karbonoak?

Eguzki-sistema nebulosa batetik sortu zen, baina nebulosa hark ez zuen karbono askorik. Eguzkiak biosferak baino hogeita hamar aldiz karbono gutxiago du.

Hortaz, nondik atera da Lurreko karbono guztia?

Lurraren barrualdetik. Lurraren barrualdean metatu zen karbonoa, Lurra eratu zenean. Sumendiek karbono dioxidoa isurtzen dute atmosferara, eta izaki bizidunek hartu egiten dute.

2. Zer jatorri du urak?

Eguzki-sistema eratu zenean, ura ez zen kondentsatu Eguzkitik gertu zeuden orbitetan, tenperatura altu-altua baitzen toki horietan. Zientzialari gehienek onartzen duten hipotesiaren arabera, Martetik haratago orbitatzen duten asteroideek ekarri...

Adbekzioa eta Erlazionatutako Kontzeptuak

Adbekzioa: Airearen higidura horizontala da, beroa, ur-lurruna eta aire-masen ezaugarriak garraiatzen dituena.

Adbekzio-lainoa: Aire-masa heze eta epela azal hotzago baten gainetik horizontalki igaro eta ihintz-puntutik behera hoztean sortzen den lainoa da.

Adiabatikoa: Beroa galdu edo irabazi gabe gertatzen den prozesua da.

Aire asea: % 100eko hezetasun erlatiboa duen airea da.

Aire Masa eta Antizikloiak

Aire-masa: Inguruko airetik tenperatura, hezetasun eta presio ezaugarri bereziak direla bide, bereizten den atmosferako aire zatia da.

Aire-poltsa: Aire-zutabe batean beheranzko mugimendua da, laino konbektibo batekin erlazionatua egoten dena.

Antizikloia: Atmosferan, ingurunearekin alderatuz, presio atmosferiko...