Batxilergoa mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

EAJ alderdiak Konstituzioaren bidetik jo zuen autonomia lortzeko, eta alderdi hau izan zen bozkatuena Euskadin. Hauteskundeak irabazita, Suárezen gobernuak katalanen eta euskaldunen autogobernu eskariari erantzuteko lan egin zuen. Euskal Herriko egoera zaila zen. Punturik korapilatsuena Euskal Herriaren muga geografikoa zehaztea zen.

Euskal Kontseilu Nagusia (EKN) eta Estatutuaren Prestaketa

1978an EKN sortu zen autonomia aurreko erakunde gisa, Euskadiko Estatutua prestatzeko asmoz. Nafarroa kanpoan geratu zen. Ramón Rubial sozialista izan zen buru.

Azaroan, EKNk Euskal Batzar Parlamentarioa bildu zuen Estatutu proiektua egiteko eta Konstituzioa Gobernu Zentralari aurkezteko asmoz. Abenduan, Konstituzio berria bozkatu zen erreferendum bidez....

Baionako Ituna: Testuinguru Historikoa

Gerra zibila hasi eta gutxira, Euskadik bere lehen Autonomia Estatutua lortu zuen. Indalecio Prietoren (PSOE) papera erabakiorra izan zen, berak idatzi eta negoziatu baitzuen testua Madrilen.

Estatutua Bizkaian eta Gipuzkoako zati txiki batean besterik ez zen ezarri, Araba nazionalen alde jarri zelako eta Gipuzkoako zatirik handiena berehala hartu zutelako matxinatuek. Estatutuak bizi laburra izan zuen, tropa frankistek lurraldea berenganatu zutelako. Eusko Jaurlaritza erbestera joan zen eta handik Euskal Herria gobernatzen saiatu zen.

Batasunaren beharra eta Baionako bilera

Urteak igaro ahala, Frantzian zegoen Eusko Jaurlaritzari babesa eman zioten alderdi politiko eta sindikatuek batasun hori berrizartzeko...

Nazioen Elkartea (NE)

Nazioen Elkartea nazioarteko elkartea izan zen; Pariseko bake-konferentzian sortu zen, 1919ko apirilean. Bere helburua Europan bizi izan zen gerran bezalako beste gerrarik ez izatea zen. Proposamenik esplizituena Wilson presidentearena izan zen; Hamalau puntuen mezuan, bakerako baldintzak ezarri behar zirela eta Nazioen Elkarte Orokorra sortu behar zela azaldu zuen.

Helburu nagusiak

Nazioen Elkartearen helburu nagusiak hauek izan ziren:

• nazioarteko bakea eta segurtasuna bermatzea,
• gatazkak aurreikustea eta bide baketsuak erabiliz konpontzea,
• nazioarteko harremanak eta desarmea sustatzea.

Egoitza eta egitura nagusiak

Bere egoitza Suitzan, Genevan finkatu zen. Elkarteak organo hauek zituen:

• Biltzarra — urteko bilera nagusia, estatu

60ko Hamarkadako Grebak eta Erregimenaren Aldaketak

60ko hamarkadan grebak ugaritu ziren. Ospetsuenak 1962ko grebak izan ziren Asturiaseko meategietan. Horren ondorioz, hainbat aldaketa egin ziren: Francok presidenteordearen kargua sortu zuen, Carrero Blanco izendatuz. Falangeak boterea galdu zuen, eta teknokratek boterea mantendu zuten, irekitasunaren aldeko kideak izendatuz, hala nola Fraga Iribarne.

Lege Garrantzitsuak eta Eliza

Lege garrantzitsuak onartu ziren:

• Fraga Iribarnek bultzatutako "Prentsa Legea", zentsura murriztuz.
• "Erlijio Askatasun Legea" (1967).
• "Hezkuntza Legea" (1970).

Elizak jarrera berri bat hartzen hasi zen, erregimenetik alde egin nahian. 1971n, Asanblada Episkopalak barkamena eskatu zuen Gerran izandako jarreragatik.

Nazionalismoaren

1931ko Konstituzioa

Testu hau 1931ko Espainiako Konstituzioari buruzko azterketa laburra da, bere izaera juridiko-politikoa, onarpen prozesua eta testuinguru historikoa nabarmenduz.

1. Sarrera: Testuaren Ezaugarriak

Testu hau izaera juridiko-politikoa du eta publikoa da. Egileak Gorteetako alderdi ezkertiarrak izan ziren, eta 1931ko abenduan onartu zen publikoki Espainiako Gorteetan.

Testua 1931ko Konstituzioaren hainbat artikuluz osatuta dago:

• 1. artikulua: Estatu errepublikar berriaren definizioa.
• 2. eta 36. artikuluak: Herritarren lege berdintasunari buruzkoak.
• 3. eta 26. artikuluak: Erlijio auziei buruzkoak.
• 8. eta 12. artikuluak: Estatuaren deszentralizazioari buruzkoak.

2. Gertaera Hurbilak: Errepublikaren Sorrera

1930ean, Donostiako Ituna sinatu...

Demografikoak

• 9 milioi hildako inguru; jende asko elbarri eta zaurituta.
• 1918ko gripea azkarrago hedatu zen, elikagaien urritasunaren eta osasun-gabeziaren ondorioz (Europan 6 milioi hildako, munduan 22 milioi).
• Hurrengo belaunaldietan, jaiotza-tasen, biztanleria aktiboaren eta kontsumitzaileen jaitsiera.

Ekonomikoak

• Ekoizpen-baliabideen (industriak, fabrikak, landutako eremuak) suntsipena.
• Garraiobideen suntsipena (errepideak, trenbideak).
• Egoera oso larria Frantziako eta Italiako iparraldeko nekazaritza eta industria-eremuetan, baita Errusia mendebaldean ere.
• Kostu finantzario oso handiak gerrarako (260.000-380.000 milioi).
• Barneko zor publikoa handitu eta AEBri maileguak eskatu, kostu finantzarioak ordaintzeko.
• Ondorioz, Europako herrialdeak erabat

Vietnam: Indotxinako gatazka eta ondorioak

Vietnam, Indotxinako penintsula, Frantziako kolonia izan zen; Frantziak gerra gogorra egin eta galdu ondoren atzera egin behar izan zuen. 1954ko Genevako Hitzarmenean Vietnam bi estatutan banatu zen: Ipar Vietnam, Ho Chi Minh buruzagia zuena eta erregimen komunista ezarria zuena; eta bestaldetik Hego Vietnam, Ngo Dinh Diem buruzagitzapean, Mendebaldearen aldeko diktadura ezarria zuen —bi blokeen pentsaerak ziren.

Vietcong eta AEBen esku-hartzea (1964–1968)

Hego Vietnamen Vietcong izeneko gerrilla komunista zegoen; Ipar Vietnameko gobernuak laguntzen zion eta Vietnam osoa komunista bihurtzea zuen helburu. Estatu Batuak Hego Vietnam laguntzea erabaki zuen komunismoa ez zabaltzeko, eta AEBek esku-hartze...

1. Testuaren identifikazioa

Fronte Popularraren lehen mailako testu politiko bat da, izaera juridikoa duena, lege bat baita. 1936ko urtarrilaren 16an argitaratu zen El Socialista aldizkarian, Madrilen zehazki. Ezkerreko alderdien arteko koalizioa adierazten du, Espainiako gizarte osoari zuzenduta dagoena.

2. Ideia nagusiak

Testuaren ardatza ezkerreko alderdien arteko koalizioa da, non adostasun batera iritsi ziren hauteskundeetara elkarrekin aurkeztu eta eskuineko indarrak garaitzeko. Beste ideia nagusietako bat, testuan agertzen den bezala, hainbat erreforma egiteko konpromisoa da:

• Amnistia zabala ezartzea
• Konstituzioa berriz ere martxan jartzea
• Eta abar.

3. Testuinguru historikoa

Bigarren Errepublika garaian (1931 eta 1936 artean) eskuinaren eta...

Borboidarren Monarkiaren Berrezarkuntza

Errepublikak aurrera ateratzeko zailtasun handiak izan zituen: ezegonkortasun politiko eta sozialak, Kubako gerrak, gerra karlistak eta altxamendu kantonalistek Errepublikaren krisia ekarri zuten. Errepublika amaierara eraman zuena, ordea, Alfontso XII.a izan zen, Martinez Camposekin batera Sandhursteko manifestua idatzi eta monarkia berrezartzea aldarrikatu zuenean.

Honek Martinez Camposi baimena eman zion Sagunton estatu-kolpea emateko. Gertaera horrek Errepublikaren bukaera eta borboidarren monarkiaren berrezarkuntza suposatu zuen. Monarkiaren berrezarkuntzarekin, Canovas del Castillok zuzendutako gobernua hasi zen:

• Gorte Konstituziogileak sortzeko gizonezkoen sufragio unibertsala ezarri zen.
• Elizaren

1898ko Krisia

Aurrekariak: Kolonien galera

XIX. mendearen hasieran, Espainiak Amerikako kolonia gehienak galdu zituen (Karibe, Kuba, Puerto Rico eta Filipinak, besteak beste).

Kubako egoera

Kuban, agintea modu bortitzean eta armen bidez ezartzen zen. Merkataritza protekzionismoa ezartzera behartzen zituen, Espainiarentzat onuragarria zena (Espainiako produktu txar eta garestiak erostera behartuz, Ipar Amerikakoen ordez). Latifundisten elitearen interesak bakarrik hartzen ziren kontuan, eta esklabotza oraindik mantentzen zen.

Hamarkada Luzeko Gerra (1868-1878)

Sei Urteko Iraultzan, Kuba eta Espainiaren arteko gatazkak izan ziren. Matxinoek Kubarentzako autonomia eta esklabotza kentzea eskatzen zuten. Gobernuak ez zien kasurik egin, eta matxinadek...