Nazioen Elkartea (1919–1946): sorrera, helburuak eta porrot

Nazioen Elkartea (NE)

Nazioen Elkartea nazioarteko elkartea izan zen; Pariseko bake-konferentzian sortu zen, 1919ko apirilean. Bere helburua Europan bizi izan zen gerran bezalako beste gerrarik ez izatea zen. Proposamenik esplizituena Wilson presidentearena izan zen; Hamalau puntuen mezuan, bakerako baldintzak ezarri behar zirela eta Nazioen Elkarte Orokorra sortu behar zela azaldu zuen.

Helburu nagusiak

Nazioen Elkartearen helburu nagusiak hauek izan ziren:

• nazioarteko bakea eta segurtasuna bermatzea,
• gatazkak aurreikustea eta bide baketsuak erabiliz konpontzea,
• nazioarteko harremanak eta desarmea sustatzea.

Egoitza eta egitura nagusiak

Bere egoitza Suitzan, Genevan finkatu zen. Elkarteak organo hauek zituen:

• Biltzarra — urteko bilera nagusia, estatu kide guztien ordezkariekin,
• Batzorde Iraunkorra — potentzia aliatu nagusien ordezkaritzak osatua,
• Idazkaritza — idazkari nagusi baten gidaritzapean.

Kideen egoera eta aldaketak

Hasieran, elkartearen jatorrizko kideak gerra irabazi zuten 32 estatu aliatu izan ziren, eta horiei 13 estatu neutralezko gehitu zitzaizkien. Alemania 1926an sartu zen, eta SESB 1934an. Hala ere, herri batzuk ondoren irten egin ziren: Brasil, Alemania, Japonia, Italia eta Espainia.

Gardentasuna eta mugak

Nazioen Elkartea, bakeari eusteko eta herrien arteko lankidetza garatzeko eratu bazen ere, muga handiekin sortu zen. Elkartearen arma bakarrak zigorrak—moralak eta ekonomikoak— ziren, eta horrek bere eraginkortasuna mugatu zuen.

Jarduerak eta lorpen nabarmenak

Nazioen Elkarteak gatazka batzuk konpondu zituen, eta egindako jardueren artean aipagarrienetakoak hauek izan ziren:

• lurraldeak administratzea eta plebiszituak antolatzea gatazkatutako eremuetan,
• osasunaren arloko lankidetza eta osasun-proiektuak bultzatzea,
• drogen trafikoaren aurkako neurriak eta koordinazioa,
• nazioen arteko lankidetza eta nazioarteko segurtasuna sustatzea.

Desegitea eta ondorioak

Nazioen Elkartearen azken bilera 1946ko apirilean izan zen; elkartea desegin eta haren funtzioak beste erakunde bati —Nazio Batuen Erakundeari— uztea erabaki zen. Lehen Mundu Gerrari amaiera eman zion bakeak, ordea, gai eta zalantza asko utzi zituen argitu gabe, eta horrela ezin izan zen bermatu indarkeriarik eta erasorik gabeko aldi luzerik.

Konpondu gabeko arazo nagusiak

• Frantziaren mendeku gogorra eta Alemaniaren haserrea,
• muga berrietako gutxiengo kopuru handia,
• Alemania eta SESBren bazterketa hasieran,
• Amerikako Estatu Batuak nolabait bazterrean geratzea.

Konpondu gabeko gai horiek guztiak etorkizuna ilundu zuten, eta, azken batean, Bigarren Mundu Gerrara eramango zuen bidea prestatu zuten.