DBH mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Estatuaren Oinarri Filosofikoak

Etika eta politika bizitza bideratzen eta eraikitzen laguntzen digute. Betiere, xedea da duintasunez eta zoriontsu bizitzea, gure jokabidea bideratzeko arauak ematea. Hartu-eman sozialen eta politikoen eremuan murgilduta dago. Hartu-eman horiek botere-harremanen bidez adierazten dira. Botereak jarduteko ahalmena ematen du, helburuak beste batzuei inposatzeko ahalmena. Botere politikoaren ezaugarri bereizgarria da, beraz, denek helburu bera edukitzea eta eduki behar izatea.

Gizabanakoaren Hartu-Emanak Estatuarekin

Gizarte-antolaketa berriak hau du abiapuntu: gizabanakoa, eta gizabanako horrek gizarterekiko duen lotura eta eskubidea.

• Estatu absolutista: ordena indarraren bidez ezarri behar da. Nork bere burua zaintzen

GALDERA MOTZAK

• Bartzelonako Aste Tragedikoa: Gobernuak sei urte lehenago erreserbara pasatu ziren soldaduak Afrikara joan beharra zutela erabaki eta erreserbako lehenengoak Bartzelonatik atera zirenean, aurkako kanpaina sozialista gogortu eta istiluak hasi ziren. Marokon egoera okertu zen eta hainbat lagun hil ziren; horren aurrean, langileen indarrek (sozialista eta anarkistak) greba orokorra deitu zuten.
• Guerra Handien Eragina: Espainiako gizartea bi zatitan banatu zen (nazioa demokratikoan aldekoak –errepublikanoak, sozialistak eta nazionalistak- eta germanofiloak, Alemaniaren aldekoak). Estatuaren egitura ekonomikoak aldatu zituen gerra (klaseen arteko aldeak handituz joango dira eta sindikalismoaren jarrera gogortzen da UGT) eta alderdi

XVII. Mendeko Matxinadak

Gatzaren Matxinada Baionan (1691)

Baionan, 1691n, Parisek gabelari (gatzaren zergari) ezarri nahi zion % 50eko igoeraren aurka matxinatu ziren. Richelieuk, Luis XIV.aren ministroak, itsas armada bidali zuen, baina herritarrek eutsi egin zioten. Azkenean, Lapurdiko jaunak zapaldu zuen matxinada.

Fronda Matxinada Frantzian (1648-1653)

1648an, Frantzian, garai hartako krisi ekonomikoari eta gerrei aurre egiteko ezarritako zerga berezien aurka, Fronda deituriko matxinada hasi zen. Ondoren, Luis XIV.a adingabea zenez, botere politikoaren kontrola eskuratzeko gatazka bihurtu zen. 1652an, Luis XIV.a jadanik errege zela, matxinatu guztien zapalketarekin amaitu zen 1653an.

Portugalgo Independentzia (1640)

1640an Portugalen independentziaren...

Euskaldun Batzokiaren estatutua (1894): Eusko Alderdi Jeltzalearen sorrera

Aztertuko dugun testua Euskaldun Batzokiaren estatutua da. 1894ko uztailaren 14an idatzi zen Bilbon. Haren egilea Sabino Arana izan zen, eta lehen mailako testu bat da. Erakunde bat sortzeko egin zituzten estatutu hauek, horregatik testu politiko bat da. Hartzaileak Bilboko alderdiko kide nazionalistak edo abertzaleak ziren, eta EAJren ideologiaren berri ematen du. Egilea Sabino Arana denez, Abandon jaio zen. Politiko, idazle eta euskal nazionalismoaren sortzailea, ikurrinaren asmatzailea ere izan zen. Gainera, industrializazioa oso motela izan arren, immigrante asko etortzen hasi ziren, eta horren ondorioz jendea beldur zen haien ohiturak galduko ote zituzten.

Analisia

Estatutu...

Joaquin Costaren Iruzkina

Aztertuko dugun testua Joaquin Costaren iruzkina da. Liburu kritiko bateko pasarte bat da, garaiko berrezarkuntza sistema eta politikoak kritikatzen dituena. Edukiaren aldetik, testu politikoa da, garaiko gobernuko politikoak ez direla gobernatzeko gai salatzen baitu. Lehen mailako testua da, erregenerazio korronte berriaren garaian argitaratu zelako. Egilea Joaquin Costa da, Berrezarkuntza garaiko intelektuala eta regenerazionismoaren sortzailea. Liburuan, berrezarkuntzako politikariak eta oligarkak kritikatu zituen. Hartzailea espainiar guztiak dira, iritzi publikoa, eta zehazki, Berrezarkuntzarekin kritikoak zirenak. Espazioa eta denbora: 1901. urtean Madrilen argitaratu zen, "Oligarkia eta jauntxokeria Espainiako

1. Mugimenduen Gerra (1914)

Alemaniarren planaren helburua (1905eko Schlieffen plana) mendebaldeko frontean garaipena ahalik eta azkarren lortzea zen: Frantziako armada lehen asteetan garaitzea, gero ahalegin guztiak Errusiako frontean egiteko. Alemaniarrak, Moltkeren gidaritzapean, Frantzian sartu ziren hasieran, baina aliatuek alemaniarrak geldiaraztea lortu zuten, Joffrek zuzendutako kontraeraso baten bidez (Marneko gudua, 1914ko iraila). Gudu horretan, Frantziak garaipen mugatua lortu zuen, pikutara bidali baitzuen alemaniarren plana. 1914ko abuztuaren amaieran, ekialdeko frontean, errusiar tropek Ekialdeko Prusia hartu eta alemaniarrak ustekabean harrapatuta lau dibisio erretiratzera behartu zituzten. Kontraerasoan, alemaniarrek garaipen...

Testu hau lehen mailako dokumentu historikoa da, 'Bizkaiko langileei' izenez ezaguna. Dokumentua 1896ko maiatzaren 1erako eragina zuen, hil honetako 23an Tomas Meaberen 'La lucha de clases' astekariaren 86. alean argitaratu zen. Helburu nagusiak langileek jasan behar zuten egoera penagarria salatzea eta horren erabaki eta asmoei buruz informatzea dira. Espainiako Berrezarkuntzan (1875-1923) kokatzen da.

Dokumentuaren Azterketa

Testua sei paragrafo ezberdinetan antolatuta dago:

1) 1896. urtean gertatutakoa azaltzen du. Langileak maiatzaren 1ean Gallartako frontoian bildu eta manifestazio zaratatsuak egin zituztela, nagusiek derrigorrezkotzat jotzen zituzten kuartel eta denden desagertzea eskatzeko. Industrializazioaren garaian langileek oso baldintza...

Estatua

Estatua lurralde bat gobernatzen duen unitate politiko-administratibo nagusia da, eta lurralde horretako biztanleak agintzen ditu. Estatu guztiek ur, aire eta lur-zoruko mugak dituzte. Estatu batean bizi direnak herritarrak dira. Estatu bakoitzak bere erakundeak ditu: polizia, armada, diplomazia eta funtzionarioak.

Nazioa

Nazioa lurralde bateko biztanleek ezaugarri komunak dituztenean ematen da, adibidez, historia, erlijioa, folklorea; hau da, berezko sentimendua izatea.

Estatuaren Funtzioak

• Ordena publikoa mantentzea: polizia, ertzainek eta abar.
• Armada: kanpo erasoetatik babesteko.
• Nazioarteko harremanak: harreman politikoak eta ekonomikoak.
• Legeak egitea: bizikidetza bermatzeko. Konstituzioa parlamentuan egiten da, eta epaitegi eta auzitegietan

Al-Andalus 711. urtetik 1492. urtera arte Iberiar Penintsulan musulmanen menpe egon zen lurraldeari deritzo. Ia zortzi mende iraun zuen, eta, bitarte horretan, haren hedapenak eta antolakuntza politikoak hainbat aldaketa izan zituen.

Al-Andalusen Garaiak

Emirerri Dependentea (711-756)

Konkista azkarra (711-718): Rodrigo errege bisigodoa Guadaleteko guduan garaitu ondoren hasi zen. Arrazoi nagusiak:

• Estatu bisigodoaren kohesio falta.
• Kapitulazioak: Erresistentziarik jartzen ez bazuten, konkistatzaileek pertsonak, ondasunak eta erlijioa errespetatzen zituzten.

Konkistatutako lurrak Damaskoko kalifaren menpeko emirerri bihurtu ziren.

Emirerri Independentea (756-929)

Damaskon dinastia-aldaketa bat gertatu zen. Abd ar Rahman I.a omeiatarrak ihes egin zuen...

Testuaren Azterketa eta Testuinguru Historikoa

Testu hau, lehen mailakoa dela esan dezakegu, idazleak historian parte hartu duelako. Testu juridikoa da, Cadizeko Konstituzioa alde batera utzi behar dela esaten dutelako. Horretaz aparte, erregearen garrantzia aipatzen da testuan. 1814ko apirilaren 12an idatzitakoa da, eta autorea Fernando VII.a dugu. Testu honen ideia nagusia Cadizeko Konstituzioa deuseztatzeko eskaera da.

Izan ere, monarkia absolutuaren aldeko jarrera argi eta garbi ikusten da, foruak eta antzinako legeak defendatzen baitira.

1812an Espainiako lehen konstituzioa egin zen, La Pepa ezizenez ezagutzen duguna. Bertan, ideia liberalak kontuan hartuta zenbait lege berri egin ziren, baina Independentzia Gerraren eraginez ezin izan zuten...