Estatua eta Nazioa: Funtzioak eta Gobernu Motak

Estatua

Estatua lurralde bat gobernatzen duen unitate politiko-administratibo nagusia da, eta lurralde horretako biztanleak agintzen ditu. Estatu guztiek ur, aire eta lur-zoruko mugak dituzte. Estatu batean bizi direnak herritarrak dira. Estatu bakoitzak bere erakundeak ditu: polizia, armada, diplomazia eta funtzionarioak.

Nazioa

Nazioa lurralde bateko biztanleek ezaugarri komunak dituztenean ematen da, adibidez, historia, erlijioa, folklorea; hau da, berezko sentimendua izatea.

Estatuaren Funtzioak

• Ordena publikoa mantentzea: polizia, ertzainek eta abar.
• Armada: kanpo erasoetatik babesteko.
• Nazioarteko harremanak: harreman politikoak eta ekonomikoak.
• Legeak egitea: bizikidetza bermatzeko. Konstituzioa parlamentuan egiten da, eta epaitegi eta auzitegietan aplikatzen da.
• Oinarrizko zerbitzuak: hezkuntza, osasuna eta garraiobideak.
• Ekonomia sustatzea: barne eta kanpo merkataritza eta ekonomia bultzatuz.

Ongizate Estatua

Estatuak, herrialde garatuetan, zergen bidez jasotzen duen diruarekin ziurtatu behar ditu herritar guztientzat oinarrizko zerbitzuak: osasuna, hezkuntza eta pentsioak. Estatuak aldi baterako ematen duen laguntza ekonomiko berezia sorospena da (adibidez, 400-600 euro).

Estatu Demokratikoak

('demos' = herria, 'kratos' = gobernua/boterea)

Herritarren Parte-hartzea

• Adin nagusikoa izatea (18 urte).
• Alderdi politikoek programak askatasunez azaltzea.
• Hauteskundeak gehienez lau urtetik behin egitea.
• Emaitzen gardentasuna (azpijokorik ez, datuak publikoan azalduz).

Botere Banaketa

• Botere Legegilea: Parlamentua.
• Botere Betearazlea: Gobernua.
• Botere Judiziala: Epaitegiak eta Auzitegiak.

Zuzenbide Estatua

Herritarrek legeak errespetatu behar dituzte. Estatu baten lege gorena Konstituzioa da, eta bertan herritarren eskubide eta betebeharrak daude.

• Giza Eskubideak: bizitzeko eskubidea eta lanerako eskubidea, besteak beste.
• Mundu bakea ziurtatzeko: Kasko Urdinak (NBEko bake-indarrak).

Diktadura

Diktadura pertsona edo talde batek armaz estatuaren botere guztiak bereganatzen dituenean gertatzen da. Diktaduran, herritarrek ez dute gobernuan parte hartzen, ezta bozkatzeko eskubiderik ere.

• Armadak boterea indarkeriaz lortzen duenean, estatu-kolpea gertatzen da.
• Herri baten matxinada gobernuaren kontra, iraultza da (adibidez, Frantziako Iraultza, 1789an).