DBH mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Merkataritza: Erdi Aroko Antolamenduaren Jarraipena

• Kontsumo baxua (biztanle gutxi, dirurik ez...).
• Barne-merkataritza oso urria.
• Gremioak nagusi: Eskulangileen jarduerak kontrolatzen zituzten.

Merkataritza: Antolamendu Molde Berriak

Gremioen kontrol zorrotza (ekoizpena, kantitatea, prezioak, ekoizpen-materialak...) ekiditeko, sistema berriak sortu ziren:

• Manufakturak (erregearenak zein pribatuak). Hiri-merkatuan eta kolonietako merkatuetan saltzen zen.
• Domestic System.

Kanpo Merkataritzaren Garapena

• Koloniei esker, kanpo merkataritza hazi zen.
• Konpainia pribilegiatuak: Merkataritza monopolizatu zuten, eta haien jabeek diru asko lortu zuten (produktuen salerosketa zehatzak egiteko eskubide bakarra zuten).
• Hiruko Merkataritza ezarri zen:
  1. Europatik: Itsasontziak

Pentsamendu Ilustratuaren Hedapena

Ilustrazioaren eraginik handiena Frantzia nabaritu zen, teorialari ospetsuen bidez: Montesquieu, Rousseau eta Voltaire. Frantziatik, ideia ilustratuak Europan eta Amerikan hedatu ziren hiru bide nagusien bitartez: aretoak (etxe partikularretan), komunikabide berriak (aldizkariak) eta entziklopediak.

Monarkia Absolutuen Aurkako Kritikak

XVIII. mendean, ilustratu batzuk absolutismoa kritikatu zuten. Adibidez, Voltairek erregearen boterea Parlamentuaren bitartez mugatzea proposatu zuen. Montesquieuk botere legegilea, betearazlea eta judiziala bereiztea defendatu zuen. Rousseauk, berriz, subiranotasuna edo boterea nazioaren edo hiritar guztien eskuetan dagoela baieztatu zuen.

Iraultza Historikoaren Eragileak

Politikoak

XIX. mendeko inperio kolonialak

5.- XIX. mendearen amaieran, Erresuma Batuak zuen inperio kolonial handiena. Britainiarrek interesak zituzten Afrikan, eta kontinentea kontrolatu nahi zuten iparraldetik hegoaldera. India izan zen britainiarrek Asian zuten kolonia nagusia. India merkatu bikaina eta lehengaien hornitzaile garrantzitsua zen.

Frantziako Inperioa eta Britainiar Inperioa izan ziren Europako inperio kolonial garrantzitsuenak. Afrikan, britainiarrek inperioa eratu zuten iparraldetik hegoaldera, baina kolonia nagusia India izan zen. Frantziarrak, nagusiki, Afrikako iparraldean eta Asiako hego-ekialdean finkatu ziren.

Britainiar Inperioa

Britainiarrek honako hedapen kolonial hau izan zuten:

• Afrikan: Kairotik (Egipto) Lurmutur Hiriraino (Hegoafrika)

Inbasioa eta lurraldeen banaketa

Musulmanak Gibraltarretik sartu ziren, ia Espainia osoa konkistaturik, Pirineoak eta Kantauri Mendialdea izan ezik.

Taifak, gerra eta eragina

Alemania Nazia: Depresio Handia eta Nazismoaren Gorakada

1929tik 1932ra bitarteko Depresio Handia kolpe izugarria izan zen Alemaniarentzat, eta horrek nazismoa boterera bultzatu zuen.

Nazismoaren hastapenak

Alemaniako Langileen Alderdia sortu zen, eta bertan lanean aritu zen Adolf Hitler. 1920an, 25 puntuko programa bat landu eta alderdiaren izena aldatu zuten: Alemaniako Langileen Alderdi Nazional Sozialista (NSDAP). Urte horretan bertan, indarkeria erabiltzen zuen SA talde paramilitarra sortu zuten.

Programan bi ideia nagusitu ziren:

• Diktadura nazionalista indartsua ezartzea, Alemaniaren aurkariak desagerrarazteko.
• Alemaniar guztiak Alemania handi batean biltzea, arraza arioaren garapena ziurtatuko zuen bizi-espazioa (Lebensraum) eratuz.

1923an...

XIX. mendearen bigarren erdiko gizartea

Hiri-bizitza landakoari nagusitzen zitzaion, eta osaera berezia zuen:

• Burgesia eta noblezia: Talde hauek elkar hartu zuten; burgesia iraultzailea klase kontserbadore bihurtu zen.
• Erdi-mailako klaseak: Hiriak haztean, zerbitzuen sektorea hazi zen. Horrela, sektore horrekin lotura zuten erdi-mailako klaseek indarra hartu zuten, eta horrek goi- eta behe-mailako klasekoen arteko tentsioak baretzen zituen.
• Nekazariak eta proletarioak: Nekazarien taldea murriztu zen, eta proletarioena hazten ari zen. Langile-klaseak osatzen zuen Britainia Handiko biztanleriaren ia erdia.

Ongizate-estatua

Gizonezkoen sufragio unibertsala zabaltzen ari zen, eta estatua biztanleriaren ongizateaz arduratzen hasi zen, sozialismoa geratzeko...

Fernando VII.aren Itzulera eta Absolutismoaren Berrezarpena

1813ko abenduan, Napoleonek Europako erdialdean bildu behar izan zituen tropa guztiak. Espainiako Independentzia Gerran izandako porrot militarren aurrean bakearen beharraz jabeturik, Valençayko Itunaren bidez bakea eskaini zion Fernando VII.ari eta aldi berean Espainiako koroa itzuli zion.

Erregeak, Espainiara heldu zenean, bere aldeko laguntzak baloratu zituen. Egoerak animatu zuen Fernando VII.a azken erabakia hartzera. Beste faktore bat ere egon zen: Bonaparteren abdikazioa, honek inbasio frantsesa baztertzen zuelako.

Azkenean, Fernando VII.ak agintea zuen erakundeari (Gorteek onarturiko erregentzia taldeari) aurre egin zion. Ez zuen 1812ko Konstituzioa zin egin eta maiatzaren 4an...

8-LANGILE MUGIMENDUAREN SORRERA

fabriketan milaka lan egitea lagungarria, haiek lan-baldintza hobeak nahi zituzten eta hori hobetzeko [saiatu] ekintza kolektiboak egin. 2ideologia.. Sozialismoa eta anarkismoa.

-langile mugimenduaren hastapenak--langile mugimendua -}soldatapeko langileek beren lan- eta politika-egoerak hobetzeko eginiko ekintzen multzoa. Hasieran langileak fabriketako makinak izorratzen hasi, bizi- eta lan-baldintza txarren aurka egiteko. Mugimendu hau ludismoa. Lehen garaietan. Langileak debekatu interesak defendatzeko elkartzeak eratzea. Elkartzeko-eskubidea britaina habian aitortu 1824 ean eta europako gainerako herrialdeetan XIX.Mendan aitortu . Geroztik sindikatuak sortu. Langileen prezio-tresna nagusia greba, lan baldintza...

1. Testuaren analisia eta testuingurua

Testua lehen mailako iturrikoa da, gertakarien garaikoa baita. Gainera, izaera politikoa du, edukia politikarekin zuzenean lotuta dagoelako. Testu kolektiboa da: Gorteetako 69 diputatuk (Cádizen 300 bat diputatu ziren guztira) idatzi zioten manifestu hau Fernando VII.a erregeari; beraz, hartzailea pribatua da. Helburua erregeak 1812ko konstituzioa ez zin egitea da, Antzinako Erregimenarekin jarraitu nahi zutelako. 1814ko apirilaren 12an idatzi zioten, Espainiako Independentzia Gerra bukatu eta erregea Espainiara itzuli zenean.

2. Pertsiarren Manifestuaren edukia

Testuaren lehen paragrafoak Fernando VII.a Espainiatik kanpo egon zen sei urteak antzinako pertsiarren ohitura batekin alderatzen ditu, euren erregea...

Berrezarkuntzako Monarkia

1. Sistenaren Sorrera

1.1. Berrezarkuntzako Prozesuaren Jatorria

Isabel II.ak abdikatu, erregetza semeari utzi. Alderdi alfontsotar bat sortu zen, bakea eta ordena zihurtatzeko. Canovas ez zuen begi onez ikusten Martínez Campos jenerala. 1874ko abenduan, Canovas Sandhursteko manifestua idatzi zuen, non berrezarkuntza proiektuaren ardatzak jasotzen ziren: monarkia konstituzionala jartzea, tradizio katolikoa eta askatasuna izatea, eta aurreko bi konstituzioak (45 eta 69koa) gainditzea.

1.2. Canovasen Sistemaren Oinarriak

Pragmatismoa politikan. Espainiako ohiturak, historia eta konstituzioa defendatzea. Erregearen eta gorteen arteko subiranotasun partekatua. Armada hau da, prozesu politiko osoa alderdien esku uztea. Hautezkunde...