Beste ikastaroak mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

1978ko Espainiako Konstituzioa

Sarrera

Testu historikoa da, forma aldetik juridiko eta politikoa. Egileak 1977ko ekainaren 15ean aukeratutako gorteak dira, 7 diputaturen komisio berezi baten bidez aukeratuak. Testu hau gorteek onartu zuten, 1978ko urriaren 31n. Erreferenduma abenduaren 6an izan zen. BOEn argitaratu zen, 1978ko abenduaren 29an, trantsizio politikoak deitutakoaren garaian.

Azterketa

Testu publikoa da, guztioi zuzenduta. Subiranotasuna nazioan datza, herriarengan. Hiru botere bereizten dira: legegilea, betearazlea eta judiziala. Komisio berezi hauen egileak: Gabriel Cisneros, Jose Pedro Perez Lorca eta Miguel Herrero y Rodriguez de Miñon izan ziren.

Konstituzioaren egitura

Bi zati garrantzitsu ditu: alde dogmatikoa eta organikoa. Lehenengo...

Sarrera

1855ean publikatutako testu juridiko eta publiko hau Gorteek egin eta Isabel II.ak berretsi zuen. Biurteko Progresistan kokatzen da eta burdinbidearen eraikuntza sustatzea zuen xede.

Testuingurua

Francisco, testuaren egilea, Madrilen jaio zen 1800ean. Bere aita 1812ko Cadizko Gorteetan diputatua izan zen. Franciscok berak, 1842-43an printzesen Geografia eta Historiako irakasle lana egin zuen. 1836tik, hainbat legislaturatan diputatua izan zen eta bitan, 1854 eta 1856an, Sustapen ministroa.

Legearen punturik garrantzitsuenak

• Trenbideen emakidak (6. art.): Trenbideak eraikitzeko eta ustiatzeko baimena.
• Diru-laguntzak (8. art.): Onura ekonomikoak eta fiskalak (20. art).
• Inbertitutako kapitalaren bermea (19. art.): Estatuak emandako ziurtasunak

Kontzertu Ekonomikoaren Ezeztatzea

Historian zehar, hainbat Gerra Karlista gertatu dira. Hirugarren Gerra Karlistan, Lehen Errepublikan, 1876. urtean, karlistek foruen borroka galdu zuten. Hala eta guztiz ere, Euskal Herrian erreakzioa sortu zen eta Kontzertu Ekonomikoa ezarri zen. Gainera, mugimendu abertzaleak, independentistak sortu ziren eta 1895. urtean Sabino Aranak EAJ sortu zuen, Euzko Alderdi Jeltzalea. Hau, euskal abertzaletasunaren bultzatzaile nagusia izan zen, ikuspegi foruzale tradizionala hartuta, gizartean zeuden ideiak batu, lotu eta garbitu zituen. Denbora joan ahala, 1931. urtean, behin-behineko gobernu sozialista eta errepublikazalearekin, Bigarren Errepublika onetsi zen. Hainbat gatazka eta konspirazio direla eta, Espainiako...

Testuinguru Politikoa: Berrezarkuntzaren Bigarren Fasea

Politikoki, Espainiako Berrezarkuntzaren bigarren fasearen hasieran kokatu behar gara, Alfontso XIII.aren erregealdiaren hasieran, hain zuzen. 1876ko Konstituzio kontserbadorea zegoen indarrean, eta Cánovas eta Sagasta jada hilda bazeuden ere, txandakatze-sistema indarrean mantentzea zen alderdi liberalaren eta kontserbadorearen helburua. Garai hartan, Antonio Maura kontserbadorea zen gobernuburu.

Testuinguru Sozio-ekonomikoa: Burdingintzaren Gorakada

Testuinguru sozio-ekonomikoari dagokionez, Bizkaiko siderurgiaren garairik emankorrenetako batean gaude. Bessemer bihurgailuaren asmakuntzak burdina ez-fosforikoaren eskaera areagotu zuen. Burdina mota hau ugaria zen Ibaizabal ibaiaren itsasadarraren...

39

1. Testuaren Kokapena

Testu publikoa, hiritarrei zuzendua. Eduki politiko (euskal foruak eta konstituzioa bateratzea) eta juridikoa (lege bat artikuluekin, botere legegilea dutenek egina - 37ko Konstituzioaren arabera) dauka. Egilea Espainiako Gorteak dira (37ko Konstituzioaren arabera, botere legegilea 2 ganberatan: Gorteak eta Senatua). Botere legegile partziala Erreginak ere baduenez, Maria Kristina alargunak berretsi zuen Gorteen lana. Hartzailea Euskal Herria da, bertako foruen egokitzeari buruzkoa baita; gero Diputazioek ordezkatuko dute. Garaia Lehen Karlistadaren amaiera da, Bergarako Itunaren ondorioz sortua, Esparterok Marotorekin hartutako konpromisoaren ondorioz.

Lexikoa

• Jainkoaren graziaz
• Maria Kristina alarguna
• Foruak
• Batasun Konstituzionala

Ideiak

• Euskal

Hirugarren Karlistaldia

Testuingurua eta Karlismoaren Gorakada

1868ko iraultzan, Espainiako koroa erregerik gabe gelditu zenez, karlistentzat aukera paregabea izan zen euren ideologia eta hautagaia plazaratzeko. Azkenean, Espainiako kongresuak Saboiako Amadeo aukeratu zuen, baina hau atzerritarra zenez eta gainera bere aitak Aita Santuari baimenik eskatu gabe Estatu Pontifizioak Italian integratu zituenez, karlistek ez zuten inoiz erregetzat onartu. Haren porrotaren ostean ezarri zen Lehen Errepublikaren eraginez, karlismoak jarraitzaileak irabazi zituen, errepublikari beldurrez liberal moderatu ugari karlismora hurbiltzen hasi baitziren. Mugimendu karlista osatzen zutenen arabera, erlijioa zen gizarte-iraultzari erantzunik onena eta mugimendu...

Langile Mugimendua: Industrializazioaren Eragina eta Ideologiak

Langile mugimendua industrializazioaren ondorioz sortu zen, langileak politikoki baztertuta sentitzen baitziren eta bizi-baldintza gogorrak zituztelako. Egoera horri aurre egiteko, hainbat erakunde eta ekintza antolatu zituzten beren egoera hobetzeko. Ekintza horien artean, grebak, negoziazioak eta manifestazioak zeuden. Hasieran, ekintza bortitzak ere egin zituzten lantegietako nagusien aurka, adibidez, makinak suntsitu zituzten (ludismoa).

Elkartasuna eta Lehen Sindikatuak

Elkarri laguntzeko, sorospen elkarteak sortu zituzten. Langileek kuota bat ordaintzen zuten, eta lanik gabe geratzen zirenean edo istripu bat izaten zutenean, laguntza jasotzen zuten. Geroago, protestak antolatzeko,...

1. Testuaren Sailkapena

Iturria: Lehen mailakoa.

Gaia: Politikoa da.

Egilea: Joaquín Costa da.

Jasotzailea: Irakurlea da, orokorrean espainiar guztiak.

Helburua: Espainiako agintarien ustelkeria salatzea da.

Fidagarritasuna: Dokumentua fidagarria da, bere idazkiaren pasarte bat delako.

Jatorria: Publikoa, edozein irakurlerentzat idatzita dagoelako.

Kokatze kronologikoa: 1901ean, Berrikuntza-mugimenduaren garaian, hau da, Espainiaren azken kolonien galeraren ondoren.

2. Analisia

Bi ataletan banatuta dago.

Lehenengoan, gobernua osatzen duten faktoreak aipatzen ditu: oligarkak, jauntxoak eta gobernadore zibilak.

Bigarren atalean adierazten du pertsona hauek ez direla klase gidari edo ordezkari organikoak, baizik eta gobernuko gorputz arrotzak, komisionistak...