Langile Mugimendua: Sozialismoa, Anarkismoa eta Lehen Internazionala
Langile Mugimendua: Industrializazioaren Eragina eta Ideologiak
Langile mugimendua industrializazioaren ondorioz sortu zen, langileak politikoki baztertuta sentitzen baitziren eta bizi-baldintza gogorrak zituztelako. Egoera horri aurre egiteko, hainbat erakunde eta ekintza antolatu zituzten beren egoera hobetzeko. Ekintza horien artean, grebak, negoziazioak eta manifestazioak zeuden. Hasieran, ekintza bortitzak ere egin zituzten lantegietako nagusien aurka, adibidez, makinak suntsitu zituzten (ludismoa).
Elkartasuna eta Lehen Sindikatuak
Elkarri laguntzeko, sorospen elkarteak sortu zituzten. Langileek kuota bat ordaintzen zuten, eta lanik gabe geratzen zirenean edo istripu bat izaten zutenean, laguntza jasotzen zuten. Geroago, protestak antolatzeko, langileek lehen elkarteak (lehen sindikatuak) sortu zituzten. Helburua lan-baldintzak hobetzea eta eskubide politikoak lortzea zen (adibidez, elkartzeko eskubidea eta sufragio unibertsala). Eskubide horiek lortzeko, grebak antolatzen zituzten, fabriketako jabeekin negoziatzen zuten eta manifestazioak egiten zituzten.
Sozialismoa eta Anarkismoa: Ideologia Nagusiak
Langile mugimenduaren ideologia berrien helburu nagusia kapitalismoarekin amaitzea zen. Bi ideologia nagusi zeuden: sozialismoa eta anarkismoa.
Sozialismoa
Sozialismoaren bultzatzaile nagusiak Karl Marx eta Friedrich Engels izan ziren. Haien helburua jabetza pribatuarekin eta klase-gizartearekin amaitzea zen. Hori lortzeko, langileen iraultza proposatzen zuten, agintea eskuratu eta aldi baterako langileen diktadura ezartzeko. Horrela, jabetza kolektiboa ezarriko zuten, klase-gizartearekin amaituko zuten eta, azkenik, kapitalismoarekin amaituko zuten.
Anarkismoa
Anarkismoaren bultzatzaile nagusiak Pierre Joseph Proudhon eta Mikhail Bakunin izan ziren. Haien helburua norbanakoen askatasun handiena lortzea zen, hau da, norberaren askatasuna mugatzen zuen guztiarekin amaitzea: estatuarekin, jabetza pribatuarekin eta erlijio-sinesmenekin. Helburua lortzeko, iraultza egitea erabaki zuten. Garaipena lortu ondoren, estatua deuseztatuko zuten eta ekoizpenerako eta kontsumorako berdintasunezko erkidegoak ezarriko zituzten.
Lehen Internazionala
Mundu mailan langileak kapitalismoaren aurka borrokatzeko, Lehen Nazioarteko Elkartea (Lehen Internazionala) sortu zuten.