Batxilergoa mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Robespierre

Ilustrazioaren garaiko pentsalari eta Frantziako Iraultzaren lider nagusienetako bat izan zen. Bere alderdiko zenbait pertsona (jakobinoak) bere aurka jarri ziren, Termidorreko kolpea eman zuten, eta Robespierre gillotinatu egin zuten. Orduan, girondinoek boterea hartu zuten. Hil zenean, berdintasunaren aldeko errepublika jakobinoari amaiera eman zitzaion.

Napoleon Bonaparte

Militar eta enperadore frantsesa izan zen. General garrantzitsua izan zen. Biziarteko kontsul izendatu zuten eta frantsesen enperadore bihurtu zen. Jenio militar eta politikoa izan zen eta Brumaireko kolpea eman zuen. Waterlooko batailaren ondoren amaitu zen bere agintaldia.

Klemens von Metternich

Metternich Austriako kantzilerra eta XIX. mendeko Europako politikaren...

1876ko Konstituzioaren Sailkapena eta Analisia

Sailkapena

Testu publikoa eta historikoa da, izaera juridiko-politikoa duena. Gorteek egin eta Koroak berretsi zuten. Espainiako herriari zuzenduta zegoen, eta 1876ko ekainaren 30ean egin zen Madrilen.

Artikuluen Analisia

Testuan sarrera bat eta Konstituzioaren artikulu nagusiak agertzen dira. Hauek dira ideia nagusiak:

• Sarrera: Testu hau Gorteek egin dute eta Koroak berretsi du. Konstituzio hau Espainiako Monarkiarena da.
• 11. artikulua: Erlijio Katolikoa ofiziala da, eta beste erlijioak toleratzen dira.
• 13. artikulua: Iritzi eta elkarte askatasuna dago.
• 18. artikulua: Botere legegilea Erregeak eta Gorteak dute.
• 19. artikulua: Gorteek bi ganbara dituzte: Kongresua eta Senatua.
• 20. artikulua: Kongresuan egongo

Gernikako Estatutua

Alderdien arteko hurbiltzea eman zen. Hitzarmen politiko bat lortu eta 1979ko urriaren 25eko erreferendumean Gernikako Estatutua onartu zuten.

Aurrez idatzitako estatutuekin alderatuta, Gernikakoak ez zuen aldaketa handirik erakusten. Ordura arte onartu gabeko autogobernu maila eta euskal herritarren eskubideen aitortza biltzen zituen.

Gobernu sistema eta erakundeak

Hautatutako gobernu sistema parlamentarioa zen eta, beraz, Eusko Legebiltzarra sortu zuten (75 diputatu, lurralde bakoitzeko 25 ordezkari). Legebiltzar horrek lehendakariarengan konfiantza osoa jarri zuen. Autonomia Estatutuaren berezitasuna foruak aitortzea zen.

Hezkuntza esparruan erabateko eskumenak izateko aukera aitortu zitzaion, baita polizia (Ertzaintza), lurraldearen...

Joaquín Costa eta Errestaurazioaren Kritika

Joaquín Costaren Oligarquía y caciquismo

1. Testuaren ingurua eta egilea

Testuaren gaia Errestaurazioaren sistema politikoari egiten zaion kritika da. Idatzia obra handiago baten zati bat da, “Oligarquía y Caciquismo” izenekoa. Testuaren egilea Joaquín Costa da, erregenerazionismo mugimenduaren ordezkaririk garrantzitsuena. Jurista, historialaria eta politikaria, sistema kanobistarekin oso kritikoa izan zen. Testua publikoa da, edonori zuzendua, eta izaera politikoa du. Madrilen argitaratu zen 1901ean, Alfontso XIII.aren erregealdiaren aurreko urtean, 1898ko hondamendiaren ostean Errestaurazioko sistema higatzen hasten ari zenean.

2. Ideia nagusiak: Oligarkia eta ustelkeria

Testuaren ideia garrantzitsuena...

Langile Mugimenduaren Jatorria eta Bilakaera

Kapitalismoak eta gizarte industrialak aberastasuna sortzeko gaitasuna erakutsi zuten, baina baita langileen artean banatzeko gaitasunik eza ere. Langileak gero eta gehiago ziren; gizartearen zati gero eta handiagoa “langile klase” bilakatzen ari zen, bizi-baldintza mugatuen menpe, soldata ez ziurra eta beti eskasaren truke.

Langileek hainbat protesta modu erabili zituzten erantzuteko eta euren elkarteak eratu zituzten. Gehienak sindikalak ziren eta lana edo soldata hobetzea nahi zuten. Beste elkarte batzuk, gutxiago, politikoak ziren eta, parte-hartzearen eta ekintza politikoaren bidez, gizarte justuagoa eta berdinagoa eraikitzearen alde zeuden. Horrek guztiak langileek identitate bat eta klase...

Frankismoaren aurkako oposizioa

Gerra Zibila bukatu ondoren, Euskal Herrian erbesteko zein barneko oposizioa diktadura frankistaren sendotzea oztopatzen eta erregimen demokratikoa berriro ezartzen saiatu zen. Autonomia berrezartzea ere oposizioaren errebindikazio nagusia izan zen.

1939-1950 bitarteko aldia

1. Eusko Jaurlaritza erbestean

Eusko Jaurlaritzak oposizioaren alderdi gehienak bildu zituen. Iraupen horretan, Jose Antonio Agirreren nortasuna erabakigarria izan zen, erbesteko errepublikar politika espainiarraren osotasunean ere eragina izanik. Lanik aipagarriena errefuxiatuei laguntza ematea izan zen gerraren bitartean, eta horrek euskal herritarrak biltzeko eta nazioartean zuen ospea zabaltzeko balio izan zuen.

Hala ere, 1939tik aurrera,...

MONARKIAREN GAINBEHERA

O’DONNELLEN GOBERNU UNIONISTA

• Gobernuaren iraupena: ezohikoa, lau urte eta erdi. Lasai samarra.
• Hauteskunde berriek unionisten garaipen erosoa baieztatu zuten. Oposizioak parte hartze txikia izan zuen.
  • Matxinaden arriskua murriztu zen.
• O’Donnellek 1845eko Konstituzioa liberalizatu zuen: prentsaren kontrola gutxitu, udal autonomia handitu eta botere judiziala indartu zituen.
• Biurteko progresistaren legedi ekonomikoa garatu zen: trenbideen hedapenarekin jarraitu, desamortizazio zibilari berrekin eta herri-lanetan egindako inbertsioak handitu ziren.
• 1866ra arteko urteetan ekonomia hedatu zen eta Ogasunaren baliabideak ugaritu ziren.
• Espainiak baliorik gabeko operazio militar garestietan parte hartu zuen.
• 1858tik 1862ra, Frantziarekin

Sailkapena

Lehen mailako testu historikoa da, garai hartakoa delako, nahiz eta gaur egun indarrean egon. Testu juridikoa da. Testu honen egilea Euskadiko diputatuek osatutako komisio bat da, gobernuarekin batera konstituzioa idatzi zuena.

Inguru historikoa

II. Errepublikan eman zen lehenengoz Euskal Estatutua. Bertan, Jose Antonio Agirrek, joera demokratiko burgesetik gizarte-erreformak egitea bultzatu zuen.

Ekainaren 14an, euskal nazionalistak elkartu ziren Lizarran egindako asanbladan, eta Estatutua onartu zuten. 1931ko irailean aurkeztu zuten Gorteen aurrean, baina ez zuten onartu, Konstituzioarekin bat ez zetorrelako. Azañaren gobernuak Estatutua aldatzea proposatu zuen, eta EAJ alderdiak erregimen errepublikanoarekin batera lan egitea beharrezkoa...

1931ko apirilaren 12ko udal hauteskundeetan, Hego Euskal Herrian EAJren eta karlisten koalizioa nagusitu zen. Errepublikak euskal autonomia estatutua lortzeko aukera eskaintzen zuen; EAJk berehala aintzat hartu zuen Errepublika eta behin-behineko gobernuarekin elkarrizketan hasi zen autonomia eskatzeko Euskal Herriarentzat.

Autonomia estatutuaren bidean

Jose Antonio Agirre izan zen euskal estatutua lortzeko ekimenaren aitzindaria. 1931ko maiatzean, Eusko Ikaskuntzak batzorde bat eratu zuen Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Nafarroako autonomia proiektua idazteko. EAJk eta karlistek hasierako proiektuari aldaketak egin zizkioten, sozialistek eta errepublikarrek eragozpenak jarri zituzten bitartean.

Lizarrako Estatutua eta negoziazioak

Ekainaren 14an,...

Testuingurua: Gerra Zibila ondoren eta diktadura

Gerra Zibila amaitu ondoren, Espainian ia 40 urteko diktadura ezarri zen. Iraupen handia hainbat arrazoirengatik azaldu da: barne-aldaketa, egokitzapen gaitasun handia, eta beste faktore sozial eta politiko batzuen ondorioa. Hasieran herrialdea eraberritu behar izan zen Gerra Zibilarengatik, eta sistema politiko berria egonkortu egin zen.

Nazioarteko testuingurua eta Bigarren Mundu Gerra

1939an II. Mundu Gerra hasi zen; hasieran Espainia neutrala izan zen, baina geroago jarrera aldatu zuen. 1943an Italiak porrot egin zuen; AEBk krisi ekonomikoa izan zuen eta aldi berean aliatuen alde zegoen. Gatazka bukatutakoan, esperantzan konfiantza gutxi zegoen. 1947an Gerra Hotza hasi zen mundu-mailan.

Autarkiaaren