Isabel II.aren Monarkiaren Gainbehera eta Azken Krisia

MONARKIAREN GAINBEHERA

O’DONNELLEN GOBERNU UNIONISTA

• Gobernuaren iraupena: ezohikoa, lau urte eta erdi. Lasai samarra.
• Hauteskunde berriek unionisten garaipen erosoa baieztatu zuten. Oposizioak parte hartze txikia izan zuen.
  • Matxinaden arriskua murriztu zen.
• O’Donnellek 1845eko Konstituzioa liberalizatu zuen: prentsaren kontrola gutxitu, udal autonomia handitu eta botere judiziala indartu zituen.
• Biurteko progresistaren legedi ekonomikoa garatu zen: trenbideen hedapenarekin jarraitu, desamortizazio zibilari berrekin eta herri-lanetan egindako inbertsioak handitu ziren.
• 1866ra arteko urteetan ekonomia hedatu zen eta Ogasunaren baliabideak ugaritu ziren.
• Espainiak baliorik gabeko operazio militar garestietan parte hartu zuen.
• 1858tik 1862ra, Frantziarekin Kontxintxinara espedizioa.
• Hiru kanpaina izan ziren; garrantzitsuena, Marokokoa.
• Gerrak 50.000 soldadu mobilizatu zituen eta abertzaletasun-uholde bat eragin zuen.
• Hainbat garaipenen ondorioz, Primek ospe handia bereganatu zuen.
• Wad-Raseko bakeak Ifni okupatzea eta Ceutako mugak handitzea ekarri zuen.
• Arrakasta horiek ez zuten gobernuko koalizioaren gainbehera ezkutatu.
• O’Donnellek Prim gobernuan sartu zuen (1863), erreginaren nahigabearekin. Horrek O’Donnellen dimisioa ekarri zuen.

SISTEMAREN AZKEN KRISIA

• 1863tik aurrera, autoritarismoa areagotu zen eta erreginaren esku-hartzea indartu zen.
• Horrela, sistema liberalari berezko izaera kendu zioten, eta ezegonkortasun handia eragin zen gobernuan.
• Progresistek, demokratek eta errepublikanoek Isabel II.a salatu zuten, bera baztertzeagatik eta erakundeen funtzionamendu txarragatik.
• Beraz, altxatzea erabaki zuten, boterera iristeko asmoz.
• 1866an, San Gileko kuarteleko sarjentuen altxamendua herri-errebolta bihurtu zen Madrilen, eta gogor zapaldu zuten.
• Narváezen gobernuak Gorteak desegin zituen eta diktaduraren antzeko gobernu bat ezarri zuen.
• Gobernuaren egoera okerrera joan zen 1866ko biziraupen krisiaren ondorioz.
• Progresistek eta demokratek Ostendeko Ituna sinatu zuten, Isabel II.aren monarkiarekin amaitzeko.
• 1867an, unionistek eta armadako agintari gehienek Ituna onartu zuten.
• Handik aurrera, gizarte sektore gehienak bat etorri ziren egoera aldatzeko eta aldaketa Gobernuaren eremura ez mugatzeko beharrean.