Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Antropologia: Gizakia 2 sustantzia(gorputza, arima)-- Arima gorputzean kartzelatua-- Gorputza mundu sentigarriaren barruan(irudiak, gauzak)-- Arima ideien munduan(ideiak, matematika)-- Arima 3 zatitan: 1- irritzeskoa= zaldi beltza= sabelean 2-suminkorra= zaldi= sentimenduak 3-arrazionala=pentsamendua, adimena-- Bakoitzak bertute 1: irritsizkoa=neurritasun 2-suminkorra= adore, sendotasuna 3-arrazionala=jakinduria, zuhurtasuna-- 3 dominatu zuzentasuna lortu.

Politika: platonek bere ideiak politikan aplikatu-- irritsezkoa= artisau-nekaza heziketa maila minim. Suminkorra= gudariak, hezkuntza mate minim. Arrazionala= Filoso agintariak, ongia ezagut dialektika bidez. Hau beteta hiri zoriontsua lortu(zorionatasun-oreka soziala).Estatu formak 1-aristokrazia...

Sofistak: Eszeptizismoa, Erlatibismoa eta Legeak

K.a. V. mendean, demokrazia zen nagusi Atenasen, eta batzar politikoetan hitz egiteko eskubidea aitortzen zitzaien herritarrei. Hiritarrek foruetan eztabaidatu, entzun eta erabakiak hartzen zituzten; horregatik, hitzaren erabilera egokiak garrantzi handia hartu zuen. Testuinguru horretan sortu eta nagusitu ziren sofistak. Sofistak ez ziren atenastarrak; beraz, ez zuten hiriko batzarretan parte hartzeko eskubiderik. Hala ere, kultura jasokoak ziren, eta erretorika-eskolak nahiz elkarrizketarako teknikak saltzen zizkieten aberatsei.

Sofisten arabera, naturak ez zuen ikerketa-gai izan behar, eta horregatik gizakiari eman zioten garrantzi gehiena. Arazo berriak planteatu eta plazaratu zituzten: antropologia,...

Ontologia, politika eta epistemologia: Platon eta Aristoteles

I. Ontologia

Ontologia izakiak, existentziak eta errealitatearen izaerak aztertzen dituen filosofiaren adar garrantzitsu bat da, itxurazkoaren eta benetako errealitatearen arteko bereizketa zorrotza eginez. Diziplina honen barruan, ikerketak bilatzen duena da zer den benetan existitzen dena eta nola ezagutu dezakegun errealitate hori.

Platonentzat, Errepublikaren testuan ikusten den bezala, errealitatea bi esparru nagusitan banatzen da: alde batetik, mundu sentikorra, aldakorra eta iragankorra (leizearen barruko itzalen parekoa); eta bestetik, mundu adigarria, ideia betierekoen eta aldaezinen eremua, non ideia gailur edo gorena Ongiaren Idea den. Gizakia hasiera batean ezjakintasunean...

Intelektualismo morala: ongia ezagutzea nahikoa al da ongi jokatzeko?

Intelektualismo morala filosofiaren teoria etiko bat da, eta haren arabera, ongi jokatzeko beharrezkoa da ongia zer den ezagutzea. Teoria honen arabera, gaizkiaren sustraia ezjakintasuna da, hau da, pertsona batek gaizki jokatzen badu, benetan ona zer den ez dakielako da. Baina, egia al da ongia ezagutzeak beti ongi jokatzea bermatzen duela?

Intelektualismoaren aldeko jarrerak

Alde batetik, Sokrates eta Platon intelektualismo moralaren aldekoak dira. Sokratesen ustez, inork ez du gaizkia nahita egiten, baizik eta ezjakintasunagatik. Pertsona batek benetan ongia zer den ezagutzen badu, ongi jokatuko du, ongia ezagutzeak ekintza zuzenak egitera eramaten duelako. Platonek ere ideia...

Dena erlatiboa al da?

Ezagutzaren mugak eta egiaren izaera aztertzea giza pentsamenduaren zutabe nagusietako bat izan da historian zehar, batez ere gure ideien iturria aztertzerakoan. Gaur egun ere oso zabalduta dago «dena erlatiboa da» dioen ustea. Baina, egiazki pentsa al dezakegu ez dagoela egiazkotasun unibertsalik eta dena gure iritzi partikularren mende dagoela? Galdera honek mundua ulertzeko eta egiaren bila aritzeko dugun gaitasuna kolokan jartzen du gure gizartean.

Sofisten ikuspegia

Alde batetik, kontuan hartu behar da Protagorasen eta sofisten alde positiboa, alegia, gure ezagutza zuzenean lotuta dagoela gure zentzumenekin eta bizi-esperientziarekin. Izan ere, gizaki bakoitzak bere testuinguru eta ibilbidea duenez, errealitatea modu...

Politika

Politika gizartearen antolaketa, Estatuaren egitura eta boterearen erabilera bidezkoa aztertzen dituen filosofia-adarra da.

Platonen politika Errepublika idealaren teorian oinarritzen da, non gobernu sistema aristokrazia edo sofokrazia den, hau da, jakintsuen gobernua. Platonen arabera, gizartea hiru klase sozialetan banatzen da:

• Agintariak edo filosofo gobernatzaileak.
• Zaintzaileak, gizartea babestu eta zaintzen dutenak.
• Langileak edo ekoizleak.

Platonen ustez, Estatu bidezkoa osatzen da hiritar bakoitza bere arimaren bertutearen arabera dagokion gizarte-klasean kokatzen denean.

Aristotelesentzat, ordea, helburu nagusia herritar guztien onura bermatuko duen bidezko gobernua lortzea da. Horretarako hiru gobernu sistema posible aztertzen ditu,...

Arrakasta ala Jakintza: Nork Dago Prest Gobernatzeko?

Boterea noren esku egon behar den galdetzea betiko eztabaida bat da. Antzinako Grezian, hiri-estatuen garapenarekin batera, asko hausnartu zen gaitasun politikoaren inguruan. Hasieran bizitzan arrakasta izatea nahikoa zela uste bazen ere, demokraziaren hedapenak eta garaiko pentsalariek galdera sakon bat utzi ziguten: gobernatzeak diskurtso politikoak egitea esan nahi du ala benetako jakintza izatea?

Atenasko demokrazian herritar orok zeukan parte hartzeko aukera, eta giro horretan sofistek indar handia hartu zuten. Protagorasen ustez, politikan arrakasta izatea irakats daitekeen zerbait zen, eta horretarako oratoria eta pertsuasioa ziren tresnarik garrantzitsuenak. Haien ikuspegitik, gobernatzeko...

Platonen ustez, ideiak dira benetako errealitatea

"Platonen ustez, ideiak dira benetako errealitatea"

Itzalen mundutik haratago: benetako errealitatearen bila

Platonek errealitatearen izaera aztertu zuen bere Dualismo Ontologikoaren bidez. Bere tesi nagusiaren arabera, zentzumenekin ikusten dugun mundu fisikoa itxura hutsa da, eta benetako errealitatea mundu ulergarrian dauden Ideia aldaezinek osatzen dute. Egilearen ustez, materiala dena aldakorra da; benetan existitzen dena, ordea, kontzeptu unibertsalen formak dira. Baina, posible al da mundu fisiko hau ilusionarioa dela pentsatzea?

Alde batetik, Platonen tesiak lotura zuzena du Parmenidesen filosofiarekin. Parmenidesek defendatzen zuen Benetako Izatea aldaezina eta betierekoa zela, zentzumenen...

Zentzumenen itzalak ala ideien argia: errealitatearen egiazko izaera

Platonen ustez, ideiak dira benetako errealitatea.

Sarrera: Zer da benetan existitzen dena? Gure begiekin ikusten dugun mundu aldakorra ala gure adimenak atzematen dituen kontzeptu aldaezinak? Platonek errealitatearen azterketa sakona egin zuen bere dualismo ontologikoaren bidez. Bere ustez, zentzumenek erakusten diguten mundu fisikoa itxura hutsa da (doxa), eta ideiak dira benetako errealitate aldaezina (episteme). Baina, zentzuzkoa al da ukitu ezin daitekeen ideien mundu bati benetako izaera ematea?

Garapena

Platonen tesiaren alde egiteko, Parmenides presokratikoaren pentsamendua azpimarratu behar da. Parmenidesen ustez, zentzumenek engainatu egiten gaituzte eta ezagutza egiazkoa...