Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Platonek eta Aristotelesek eszeptizismoa baztertu nahi dute; hori dela-eta, biek diote errealitatea ezagutu daitekeela. Baina benetako errealitatea azaltzeko bi planteamendu desberdin dituzte.

Errealitatearen Kontzepzioa

Platonek adierazi zuen mundu fisikoa ez dela benetako errealitatea. Aristotelesek, aldiz, errealitate substantziala eta errealitate akzidentala bereizten ditu. Errealitate substantzialaren barruan, inguratzen gaituen eta zentzumenez hautematen dugun errealitatea sartzen da, baita esentzia unibertsalak ere. Errealitate akzidentala, berriz, gauzaki zehatzetan bakarrik hauteman daitezkeen ezaugarriak dira. Platonen idealismoaren aurrean, errealismoa aldarrikatu zuen Aristotelesek.

Aldaketaren Teoria: Hilemorfismoa

Platonen ustez,...

Fedea eta Arrazoia: Testuinguru Historikoa

Fedea eta arrazoia uztartzearen auzia kristautasunaren zabalkundearekin sortu zen, egia errebelatua eta filosofia paganoaren tradizioa bateratzeko beharrak eraginda. Agustin Hiponakoak fedeak eta arrazoiak elkarrekin lan egin behar zutela defendatu zuen, baina fedeak lehentasuna izanik. Geroago, averroistek "egia bikoitzaren teoria" garatu zuten, proposatuz fedeak eta arrazoiak gai berean erantzun kontraesankorrak eman ditzaketela, biak onargarriak izan daitezkeelarik. Tomas Akinokoak, aldiz, teoria hori ukatu eta fedea eta arrazoia bateragarriak direla defendatu zuen, biak Jainkoarengandik datozen heinean.

Tomas Akinokoa: Fedearen eta Arrazoiaren Harmonia

Tomasen arabera, fedea eta arrazoia egia bakarrera...

Logika: Oinarriak eta Aztergai Nagusiak

Zuzen argudiatzeko edo arrazoitzeko trebetasunari logikaren artea esaten zaio. Arrazoiketa zuzenaren printzipioak eta arauak aztertzen dituena, berriz, logikaren zientzia da. Logikak bi adar nagusi ditu:

• Logika formala: Argudioen egitura aztertzen du, edukiak kontuan izan gabe. Gure arrazoiketen alderdi sintaktikoari erreparatzen dio batez ere.
• Logika informala: Argudiatzeko modu zuzenak aztertzen ditu.

Logika Formala: Arrazoiketen Baliozkotasuna

Arrazoiketa oro zenbait perpausez osatuta egoten da: konklusioa eta gainerakoak, premisak. Perpaus horiek guztiak proposizioak dira. Logika formalaren aztergai da, beraz, zein arauren bidez bereiz dezakegun zein arrazoiketa diren baliozkoak eta zein ez.

Arrazoiketa...

Agustin Hiponakoa: Historiari buruzko gogoeta

• 1) Zein gertakarik eragin zuen Agustin Hiponakoaren historiari buruzko gogoeta? Kristo ondorengo 410. urtean Alarikoren bisigodoek Erroma hiria hankaz gora jarri zuten.
• 2) Agustin Hiponakoa zergatik sentitu zen “behartuta” gai horretaz hausnartzera? Jentilek kristauei gertatutakoaren errua leporatzea izan zen.
• 3) Zein liburutan biltzen da Agustin Hiponakoaren historiari buruzko gogoeta? "Jainkoaren Hiria" lanean jasotzen da.
• 4) "Jainkoaren Hiria" liburuan zeri aurkitu nahi zaio zentzua? Giza historiari eta gizateriari eragiten dieten minari eta sufrimenduari zentzua aurkitu nahi die.
• 5) Zer dio Agustinek Erromatar Inperioaren balizko amaiera bati buruz? Erromatar Inperioaren gainbeherak eta bukaerak

Platonen Filosofia: Ongiaren Ideia

Platonen arabera, ongiaren ideia da ulertzen den azkena eta zailena. Hura ulertzen dugunean, gauza guztien edertasun eta zuzentasunaren oinarria dela konturatzen gara. Ongiak, mundu ikusgarrian argiak duen paper bera betetzen du mundu ulergarrian: egia eta ezagumena sortzen ditu. Beraz, norbaitek zentzuz jokatu nahi badu, bere bizitza pribatuan zein publikoan ongia ulertu behar du.

Gizakiaren Arima eta Bertutea

Platonen arabera, gizakia bi atal nagusiz osatuta dago: gorputza eta arima. Gorputza materiala eta hilkorra da, mundu sentikorraren parte; arima, berriz, ez-materiala eta hilezkorra, ideien mundutik etorria. Arima gorputzarekin bat egitean, bere jatorrizko ezagutzak ahaztu egiten ditu, eta horiek berreskuratzeko...

Mundua nolakoa den jakitea eta zein gauza dauden bertan ez da giza bizitzaren eranskina. Gizakiak mundua ezagutu behar du orientatzeko, bertan kokatzeko eta bere beharretara egokitzeko. Ezin da bizi sinesmen edo munduari buruzko interpretaziorik gabe.

Ortega y Gasset filosofoak, 'Ideas y creencias' liburuan, bi pentsamendu mota bereizten ditu: ideiak eta sinesmenak. Ideia eta sinesmenen arteko ezberdintasuna ez da zorrotza, Ortegaren helburua biak gizakien bizitzan nola portatzen diren eraren berri ematea baita.

Ideiak

Bururatzen zaizkigun errealitateari buruzko pentsamenduak dira, aztertu eta zalantzan jar ditzakegunak. Hemen pentsamendu arruntak eta zientziaren proposiziorik zailenak sartzen dira. Ortegaren ustez, garrantzi handiagoa daukate...

Hannah Arendt: Gaitz Absolutua

Totalitarismoaren Jatorria: Gaitz Absolutua

Izenburu hori duen liburuak (lehen edizioa 1951koa, gerora zenbaitetan berrikusi eta osatua), XX. mendearen lehen erdian jazotako gertaera suntsitzaileen zergatia azaltzeko ahalegina islatzen du. Bigarren Mundu Gerra aurreko antisemitismoaren eta inperialismoaren (Alemanian) azterketa eginez hasten da, gero, Arendtek eredu beraren bertsio bi kontsideratzen dituen nazionalsozialismoa eta estalinismoa ikertzeko.

Haren ustez, politika maltzur horien agerpenak ez du aurreko mugimenduen jarraipen ezinbestekoa. Aginte mota berriak dira beldurrean (ez da boterea eskuratzeko tresna soilik, baizik eta helburua bere baitan) eta fikzio ideologikoan oinarrituak (mitologia zaharrak,...

Nietzsche eta Susmoaren Filosofoak: Erlijioaren Kritika

Susmoaren filosofoek, Freud, Nietzsche eta Marxek, erlijioaren inguruko jarrera kritikoa garatu zuten, Mendebaldeko kulturan Jainkoaren ideiak izan duen eragina zalantzan jarriz. Galdera nagusiak hauek dira: zertarako balio dute erlijioek eta, desagertuz gero, nork beteko du hutsune hori?

Erlijioaren Aurkako Ikuspegiak

Erlijioaren aurkako jarrera garbi adierazi zuten Darwin eta Marx bezalako autoreek. Darwinek eboluzioaren teoriaren bidez giza sorkuntza azaldu zuen, Jainkoa baztertuz eta azalpen zientifikoak lehenetsiz. Horrela, giza nartzisismoari kolpe gogorra eman zion. Marxek, ateo sutsuak, erlijioa klase dominatzaileek herria menperatzeko tresna gisa ulertzen zuen: “erlijioa herriarentzako

Aintzinaroa (K.a. VI. mendetik K.o. I. mendera arte)

Filosofiaren lehen etapa honetan, hiru azpi-etapa nagusi bereizten dira:

• Etapa Kosmologikoa

  Naturaren jatorria azaltzen zuen osagaia (arjea) aurkitu nahi zuten pentsalariek. Etapa honetako filosofoei naturaren filosofoak edo presokratikoak deitzen zaie. Haien artean, Tales, Parmenides, Heraklito, Pitagoras, eta beste batzuk daude.

• Etapa Antropologikoa

  Gizakia bera aztertzen hasi ziren, natura alde batera utziz. Sokrates izan zen hori egiten hasi zen lehen filosofoa, baina sofistak Sokrates baino lehenago hasi ziren.

• Sistema Handien Etapa

  Filosofia bere heldutasunera iritsi zen. Gai handi guztiak aztertu zituzten (gizakia, kosmologia, etika, etab.). Bi sistema handi sortu ziren:

  1. Idealista (Platon)

1. Platonen Filosofiaren Oinarriak

1.1 Pasartearen Laburpena

Laburtu pasartea. Legeak Estatu osoaren zoriona lortzeko daude, ez bakarrik pertsona baten zoriona. Horretarako, bizikidetza bilatzen da, bakoitzak ahal duen moduan laguntza emanez.

1.2 Terminoen Azalpena

Azaldu azpimarratutako terminoak:

• Zoriontasuna: Platonen iritziz, gizakiaren azken helburua zoriona lortzea da, arimaren ezaugarriekin jokatuz. Jakinduriaren eta plazeraren nahasketa orekatua izan behar da. Alde batetik, arima bakoitzak gaitasun bat bultzatzen du, eta arimaren multzoa era egokian erabiliz, arima osasuntsua egongo da. Bestetik, jakinduriarekin bertuteak eta onbideak bat datoz. Izan ere, inork ez du maltzurki jokatzen nahita; aukerek ekarriko dituzten ondorioak ez ezagutzeak