Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

1. Platon (k.a. 427-347)

1. Bizitza, testuingurua eta eraginak

Platon Sokratesen ikaslea izan zen eta Atenasen Akademia sortu zuen.

Sintesi filosofikoa (eraginak):

• Parmenides: benetako errealitatea eta ezagutza aldaezinak eta unibertsalak dira.
• Heraklito: mundu sentigarria etengabeko fluxuan eta aldaketan dago.
• Sofistak (Protagoras): Platon bat dator mundu sentigarriaren aldakortasunarekin eta subjektibotasunarekin, baina erlatibismoa baztertzen du: egia unibertsala eta objektiboa badago, Ideien munduan dago.

2. Dualismo ontologikoa (errealitatearen teoria)

Platonek errealitatea bi eremutan banatzen du (Ideien teoria):

A. Mundu sentigarria (mundu fisikoa/hautemangarria)

• Ezaugarriak: zentzumenen bidez hautematen da. Gauzen, itxuren eta aldaketaren mundua

Heziketa eta arrazoimena

4. "Beharrezkoa da, beraz... biratzeko eta begiratzeko".

Heziketa ez da jakituriarik ez dutenengan jakituria ezartzea (ez da begi itsuan ikusmena ezartzea; ez da ezagutza ematea). Arimak jadanik baduen ahalmena: arrazoimena. Arima modu egokian zuzendu behar da ongia ezagutu ahal izateko: adimena mundu sentikorretik aldenduz (zentzumenetatik askatuz) eta benetako errealitate edo izatera (ideien mundura) zuzenduz. Arimari arrazoimena modu egokian zuzentzen irakastea da heziketa.

Ezagumena eta gobernua

4. "Eta gainerako ahalmenak... bizitzeko aukera izanik?"

Arimaren ezagumenak bere indarra mantentzen du, baina ondo edo gaizki erabil daiteke. Desioek eta plazerek egiatik urruntzen gaituzte; horiek baztertuz gero, egia argiago...

Filosofiaren adarrak

Filosofiak hainbat adar ditu, bakoitzak gai desberdin bat aztertzen duena. Logikak arrazoibideak eta pentsatzeko moduak aztertzen ditu; metafisikak, berriz, errealitatea eta existentzia. Epistemologiak ezagutza zer den eta nola lortzen dugun ikertzen du, eta antropologia filosofikoak gizakia aztertzen du. Etikak ondo eta gaizki dagoena lantzen du; filosofia politikoak, gizartea eta boterea; eta estetikak, edertasuna eta artea.

Mendebaldeko filosofiaren historia

Filosofia Antzinaroan (K.a. VI. mendea – K.o. I. mendea)

Antzinaroan, filosofiak gizartearen beharrei erantzunez egin zuen aurrera. Lehenik, presokratikoek natura eta haren jatorria aztertu zituzten. Ondoren, sofistek eta Sokratesek gizartea, etika eta politika landu...

Zoriontasuna: bizitza onaren helburua

Epikurorentzat, zoriontasuna bizitza onaren helburua da. Horretarako, gorputzaren osasuna eta arimaren lasaitasuna lortu behar dira. Gizakiak sufrimendua eta aztoramena saihestu behar ditu, eta beharrezkoak ez diren desirak baztertu. Zoriontasuna ez dago luxuan edo gehiegizko gozamenetan, baizik eta behar gutxirekin lasai bizitzean. Horregatik, filosofiak zoriontsu izateko beharrezkoak diren gauzak aztertzen laguntzen du. Horrela, gizakiak beldurretik eta alferrikako kezketatik askatu, eta bizitza orekatu eta atsegina eraiki dezake.

Jainkoak ez dira existitzen gehiengoak uste duen moduan

Epikurok ez du jainkoen existentzia ukatzen; aitzitik, jainkoak existitzen direla dio, izaki bizidun ustelezin eta dohatsu...

Letter of Application and Letter of Complaint: A Writing Guide

1. Letter of Application

1.1 Introduction

• Dear Sir/Madam, I am writing in response to your advertisement for… I am a motivated and responsible person with an interest in…

1.2 Body

• I have previous experience in… I am hardworking, reliable and well-organised. I can work independently and as part of a team… I believe I am suitable for this position because…

1.3 Closing

• I would be happy to attend an interview at your convenience.
• Yours faithfully, (if you do not know the name) / Yours sincerely, (if you know the name)
• [Your name]

2. Letter of Complaint

2.1 Introduction

• Dear Sir/Madam, I am writing regarding a product or service I recently purchased… I would like to express my dissatisfaction

Kanten Ilustrazioa: Arrazoimen Publikoa eta Pribatua

Zer da Ilustrazioa? galderari erantzunez, Immanuel Kantek adierazi zuen Ilustrazioa gauzatzeko ezinbestekoa dela askatasuna, bereziki norberaren adimena baliatzeko eta adierazpen-askatasuna garatzeko aukera. Hala ere, errealitatean kontrakoa gertatu ohi da: aginduak etengabeak dira, arrazonamendua galarazten da eta askatasuna modu orokorrean murrizten da.

Hala ere, printzipio nagusi batek laburbiltzen du egoera: «Nahi adina arrazonatu, baina obeditu». Horren bidez, Kantek erakutsi nahi du askatasuna, obedientzia eta arrazoimena guztiz bateragarriak direla. Baina, zein askatasun-mugapenek laguntzen edo oztopatzen dute Ilustrazioa? Horretarako, arrazoimenaren bi erabilera bereizten ditu:

• Arrazoimen

Metafisika eta Ezagutza

Metafisika. Kanten, irakurketa objektu ikerketa. Ezagutza lortzeko baldintzak zein dira (barne, esperientzia gabe, kanpo)? Bi judizio mota daude: analitikoak (arrazoimen bidez informazio berria ematen ez dutenak, aprioriak) eta sintetikoak (informazio berria ematen dutenak).

Zientzia judizioak ezagutzeko, behar dira metafisikaren zientzia jakitea. Arrazoimen hutsaren kritikaren lanen hiru atal:

1. Estetika transzendentala

Sentsibilitatearen baldintza translakoak eta a priori judizio sintetikoak (matematikoak, geometrikoak) aztertzen ditu: nola inor eta nola inoren barruan.

2. Analitika transzendentala

Adimenaren baldintza transzendentalak eta kategoriak. Hauek a priori judizio sintetikoak ematen dituzte fisikan: nola inor?...

Tomas Akinokoa: Jainkoaren existentzia (Bost bideak)

Santo Tomasen ikuspegiaren arabera, Jainkoaren existentzia ez da begien bistakoa edo berez agerikoa; beraz, frogatu egin behar da. Hau da, San Agustinen aurka, Jainkoaren existentziaren frogapena beharrezkoa dela defendatzen du. Santo Tomasek bost bide aurkeztu zituen Jainkoaren existentzia frogatzeko:

1. Mugimenduarena: Mugitzen diren gauzak beste batek mugituak direla eta Lehen Higiarazle bat egon behar duela argudiatzen du.
2. Kausa eraginkorrarena: Gauza guztiak beste batek eragindakoak direla eta, kausalitate eraginkorraren printzipioari jarraituz, azken kausa edo lehen kausa eragile bat egon behar dela frogatzen du.
3. Kontingentziarena: Mundu honetako izakiak kontingenteak direla eta, ondorioz,

AINTZINAKO FILOSOFIA SOFISTAK

Sofistak atzerritik etorritako eta batzarretan hitz egiteko eskubiderik ez zuten pertsona intelektualak ziren. Hauek hiritarrei hezkuntza eskaintzen zieten eta elkarrizketa teknikak (erretorika, hitz egitearen artea) saltzen zizkieten. Besteak konbentzitzen irakasten zieten, hitz egiteko modu berezien bitartez, eta geroago bozkatzeko orduan besteak beraien nahietara konbentzitzeko.

Familia aberatseko seme-alabei bakarrik erakusten zieten, hauek bakarrik ordaindu zezaketelako. Eszeptizismo epistemologikoa aldarrikatzen zuten, hau da, ez dago egia edo ongi absoluturik, eta gainera, existitzen balitz ere, ezingo genuke ezagutu. Hau da, benetako ezagutza ezinezkoa da eta ezin da inola ere lortu. Honekin lotuta, erlatibismo

Sokrates

Sokrates (Atenas, Grezia; K.a. 470 - K.a. 399) Grezia Klasikoaren filosofoa izan zen. Familia noblekoa zen eta Platonen irakaslea izan zen. Familia noblekoa izan arren, bizitza xumea eraman zuen. Aipatzekoa da oso itsusia zela eta bere buruaz aipamenak egiten zituela, berdin ematen zion.

Arazoa

Sokratesek ez zuen ezer bere eskuz idatzi, beraz, gutxi ezagutzen da bere benetako bizitzari buruz. Bere bizitza eta ideiei buruzko idatzirik aberatsena (eta agian zehatzena) Platonek idatzitakoa izan zen. Baina ezin da jakin zein neurritan eraldatu zuen Platonek Sokratesen benetako irudia. Hortaz, oso zaila da bereiztea non amaitzen den "Sokrates historikoa" eta non hasten den "Sokrates platonikoa".

Helburua

Sofistekin nolabaiteko jarraikortasuna...