Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Ontologia: Bi munduen arteko talka

Ontologia kontuan hartuz, Platon bere dualismoarengatik bereizten da, eta Nietzschek honen aurka egiten du, bizitza terrenala mespretxatzen duelako. Platoniar errealitatea bi munduren existentzian oinarritzen da:

• Egiazko mundua: Arrazoiaren bidez ezagutzen dena, ezagutza objektiboa eskaintzen duena.
• Itxurazko mundua: Zentzumenen bidez ezagutzen dena, ezagutza subjektibo eta aldagarria eskaintzen duena.

Dena den, Platonek itxurazko eta gezurrezkoa deitzen zion errealitatea, Nietzscherentzat existitzen den errealitate bakarra da. Errealitatezko mundua, Platonentzat, arrazoiaren asmakizuna baino ez da, gizakiaren desintegrazioaren fruitu. Nietzschek beste mundu baten sorrera kritikatu egiten du, bizitzarekiko mespretxua...

Wittgenstein-en proposizio motak Tractatus-ean

Wittgensteinek hiru proposizio mota bereizi zituen Tractatus Logico-Philosophicus lanean:

• Zientzietako proposizioak edo proposizio enpirikoak: Zentzua eta esanahia dute; hau da, egiazkoak ala gezurrezkoak izan daitezke, eta hori jakiteko munduari begiratu behar zaio. Proposizio zentzudunak gertaera posibleak deskribatzen dituztenak dira. Egiazkoak ala gezurrezkoak diren jakin daiteke. Proposizio egiazko guztiek gertaera posibleak, eta gainera errealak, deskribatzen dituzte.
• Logikaren proposizioak: Ez dute ezer esaten munduari buruz, ez dute esanahirik, baina zentzua dute, eta munduari so egin gabe jakin dezakegu tautologiak ala kontraesanak diren.
• Metafisikaren proposizioak: Ez dute zentzurik, ez baitute

Etika Wittgensteinen pentsamenduan

1930ean, Wittgensteinek etikari buruzko hitzaldi bat eman zuen Cambridgeko Unibertsitateko “The Heretics” elkartean.

Hitzaldian, gai bati buruzko iritziak plazaratu zituen. Haren ustez, etika adierazi eta erakutsi daiteke, baina irakatsi ezin dela pentsatzen du, ezin delako zientzia bat izan edo ezin duelako gizakia ontasunerantz bideratu.

Tractatus-ean esaten du judizioen bilaketa alferrikakoa izan daitekeela, ez baitago etikoa den judizio absolutu bat; etikoa den judizio bat adieraziko banu, norbaitek uko egin liezaioke, eta, beraz, ez litzateke zentzuzkoa izango biok arrazoia dugula esatea.

“Hitzaldi bat etikaz” eta proposizio-sistemak

Wittgensteinek beste era batean ikusten ditu gauzak “Hitzaldi bat

Botere-nahimena: Nietzsche-ren Ikuspegia

Gizakiaren hiru eboluzio-faseak

Nietzschek irudiak erabiltzen ditu gizaki berriaren aldartea nolakoa izan den eta nolakoa izan behar duen azaltzeko. Erabilitako irudien bereizgarritasunak aztertzen ditu, gizakiaren eboluzio-fase desberdinekin alderatzeko. Hirugarren fasean, gizakia haurrarekin parekatzen du, ezaugarri hauek dituelako:

• Jatortasunez sortzailea.
• Jolasean aritzen dena.
• Kemen handiarekin bizibide berriak asmatzeko gai dena.

Jainkoa, sormenaren oztopoa

Sormen-lan horren oztopoak Jainkoaren existentzia eta haren aginduak dira. Askatasuna bere horretan hartuz gero, bateraezina da Jainkoarekin.

Etorkizunak gizatasuna garatzeko aukera berriak eskaintzen ditu. Gizakiak lurrean gauzatuko ditu bere gogoak,...

Animalia Kulturala

Ez da erraza esatea giza izaera zer den, baina hori finkatzeko, lehendabizi ezaugarri biologikoak aztertzea komeni da. Ezaugarri biologikoak aztertzerakoan, konturatuko gara gizakiak berezkoa duela muga horiek gainditzeko eta kulturari irekitzeko premia.

Gizakiaren izaera biologikoak kulturari bidea ireki dio: hizkuntzari, moralari, zuzenbideari... Gizakia, beraz, animalia kulturala da. Kultura moldatzeko modu eraginkorra da, eta mekanismo ugari ematen dizkigu, hala nola:

• Teknika
• Hizkuntza sinbolikoa

Horri esker, gizakia munduan orientatzeko, konplexutasuna murrizteko eta arriskuei aurre egiteko konfiantza bereganatzeko gai da. Gauzak asmatzeko eta gauzei aurrea hartzeko gaitasunari esker, gizakiak kulturaren mundua sortu du.

Giza...

Filosofiaren Funtzioa "Tractatus" eta Ikerketa Filosofikoetan

Wittgenstein-en arabera, Tractatus-ean, filosofiak ez die bizitzako arazoei erantzuten. Proposizioek gauzak diren bezala erakusten dituzte, baina gauzak munduan nolakoak diren jakiteak ez du garrantzirik sublimea den zerbaitekiko erlazioan, eta sekula ezin zaie galdera-izaerarik eman.

Filosofia Zientzia Gisa eta Hizkuntzaren Mugak

Hortaz, filosofia ez da zientzia bat; proposizio filosofikoak, zentzugabeak direnez gero, hizkuntzaren ulermenik ezak sortzen ditu. Hori dela eta, filosofiaren zeregin ez da “sistema” bat egitea. Filosofiak hizkuntzaren mugak argitu behar ditu, argi eta garbi egon dadin zer esan daitekeen zentzuz eta zer ez. Beraz, filosofia zientziari buruzko zeregin...

Komunismoa, klaserik gabeko gizartea: utopia hutsa?

Marxek komunismoa lortu nahi zuen estatu perfektu gisa. Komunistek banako guztien berdintasuna defendatzen dute; hau da, pertsona guztiek eskubide eta betebehar berdinak izan behar dituzte, inoren menpean egon gabe. Baina filosofo batzuen ustetan, ezinezkoa da klaserik gabeko gizarte bat lortzea.

Karl Popper eta gizarte irekiaren defentsa

Karl Popper filosofoak gizarte irekiaren defentsa egin zuen: gizarte mota horietan gobernariak toleranteak dira eta herritarren desioei erantzuteko bidezko sistema politikoa erabiltzen dute, iruzurrik gabe. Baina komunismoari kritika zorrotza egiten dio; izan ere, Marxek proposatutako ereduan, giza-klase bat azkenean boteretsu bihurtuko dela pentsatzen du, gizarte...

Materialismo Historikoa: Historiaren Interpretazio Marxista

Materialismo historikoa historiaren zientzia marxista da. Funtsean, Hegelen historiaren ikuskerari Marxek egindako aldaera da. Hegelen esanetan, historia ideia edo espirituaren bilakaera dialektikoa da. Marxek, ordea, errealitatea ideia barik materia dela dio, eta historia dialektikoki ulertu behar dela.

Historiaren Interpretazio Materialista

Marxen materialismo historikoa historiaren interpretazioa da, materiaren bidez egindakoa; materia hori ondasun materialen produkzio-sistema edo produkzio-harreman ekonomikoak dira. Giza historia baldintzatzen duena ez da espiritua (Hegel), produkzio-harreman ekonomikoa baizik.

Hala ere, errealitatea materiala izanik, horrek espiritu edo ideien existentzia...

Zalantza Metodikoa eta Cogitoa

René Descartesek matematika erabiltzen du lehenik egia ziurrak bilatzeko, eta ondoren filosofia eta zientzia eraikitzeko. Lehen printzipio batek hutsuneren bat izan dezake, eta horrek eraikuntza osoa behera bota dezake. Horregatik, lehen printzipioek nabariak eta zalantzagabekoak izan behar dute, eta horretarako erabiltzen du Descartesek zalantza metodikoa.

Zalantzaren Funtzioak

Zalantza oso garrantzitsua da Descartesen filosofian, funtzio asko betetzen dituelako:

• Garbiketa gnoseologikoa: Lehen funtzioa hondakinak ezabatzea da. Existitzen den guztia zalantzan jarri behar dugu, baina zalantzan gelditu gabe. Descartesentzat egoera kritiko iragankor bat da.
• Ziurtasun-iturria: Ziurtasun-iturri bat izatea, eta ez nahitaezko

1.5. Ekonomia-alienazioa

Alienazio ekonomikoa alienazio forma nagusia da, beste guztiak horren menpe daudelako. Lanean ematen da, eta adierazten du nola subjektu produktoreari bere lanaren produktua kentzen zaion. Horrekin, gizakiaren izaeraren bereizgarri nagusia ere kentzen zaio: gizakia, lanaren bidez, bere inguruarekin harremanean, bere buruaren eta bere izaeraren sortzailea da. Beraz, lana da norbanakoa askea izateko modua.

Marxen Ikuspegia eta Gizarte Kapitalista

Azken puntu hau oso garrantzitsua da alienazio ekonomikoaren garrantzia ulertzeko. Marxek ez zuen ukatu giza-esentzia edo giza-natura existitzen denik, baina horrek harremana izango du behar biologikoekin (elikadura, ugalketa…). Gizakiarengan topatzen ditugun gainerako ezaugarriak...