Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Hona hemen filosofiaren arloko kontzeptu eta termino garrantzitsuenen bilduma, haien esanahiak argitzen laguntzeko.

Arrazoimena eta Ezagutza

Arrazoimen teorikoa

Munduari so dagoena da, hau da, errealitatea ezagutu nahian diharduena, hura argitu, azaldu eta ulertzeko.

Arrazoimen praktikoa

Ekintza orientatzeko erabiltzen dena da.

Jakintza metafisikoa

Errealitateaz arduratzen den modua da, azalpen zientifikotik haratago doana.

Ontologia

Metafisikaren parte bat da, errealitatea ikuspegi unibertsaletik aztertzen duena.

Ezagutzaren Mailak eta Jarrerak

Iritzia

Egiazkotzat jotzen dena, baina erabateko ziurtasunik gabe.

Sinesmena

Erabat ziur egotea da pentsatzen den hori egia dela.

Jakintza

Zentzu hertsian, oinarri subjektiboak eta objektiboak dituen iritzia da.

Dogmatismoa

Ezagutzen

Bi Tradizioren Elkartea: Kristau Ikuskera Berria

Erromatar Inperioaren sustrai kulturala grekoa da, Greziako filosofia tradizioarena hain zuzen. Kristautasuna berritasuna zen, eta ez zetorren bat greko-latindarrek sortutako filosofia eta erlijioarekin.

Kristautasunak Ekarritako Ikuskera Berria

Kristautasunak hainbat arlotan ekarri zuen ikuskera berri bat:

• Ezagutza

  Jainkoa ezagutzeko ezinbestekoa da fedea. Kristautasunean, errealitatea Jainkoaren bidez bakarrik uler daiteke. Greziarrentzat, ezagutzaren muga esperientzia da; arrazoiaren bidez ezagut daiteke arrazionala den mundua.

• Antropologia

  Gorputza ez da kartzela. Jainkoa haragitu zenez, gorputzak balio handiagoa lortu zuen. Gizaki guztiak berdinak dira. Giza duintasunak erro sakratuak ditu, ez

Ezagutza: Jainkoa eta Ideia Eredugarriak

Helburua eta Eszeptizismoaren Aurkako Argudioa

Agustinen ustez, gizakiaren helburua zoriontasuna eta jakituria dira. Bi elementu hauek lortzeko, Jainkoa ezagutzea ezinbestekoa da, besteak beste, gizakiaren nahia asebetetzen duelako. Ondorioz, San Agustinen kezka nagusia ezagutza horietara iristeko gizakiak hartu beharreko bidea argitzea izango da.

Egiaren bilakuntza horretan, Agustinek eszeptizismoari aurre egin nahi zion. Eszeptizismoaren tesian oinarrituz, argudiatu zuen ezagutza ziurrik ez bazegoen, beraiek zioten moduan, tesi ziurrik ere ezin zitekeela egon. Horretaz gain, Agustinen arabera, badaude ukaezinak diren hainbat egia. Esaterako, ziurtasunez dakit existitzen naizela. Izan ere, nire adimenak...

Pitagorikoen Eragina eta Arimaren Hilezkortasuna

Pitagorikoen eraginez, arimaren hilezkortasunean sinesten du: gorputza besterik ez da hiltzen. Hori gertatzen denean, gorputza hiltzen denean, arima gorputzetik askatzen da, eta gorputzak berak dakartzan lotura guztietatik: beharrak eta pasioak (gosea, egarria, desio sexuala, oinazea...). Gorputza da arima ideietatik urrun mantentzen duen espetxea. Arimaren helburu nagusia gorputzetik askatzea da.

Baina arazo bat sor liteke: heriotza bakoitzaren ondoren, arima behin eta berriz, betiko, haragituko balitz, sekula ez litzateke erabat libre izango. Platonek irtenbide bat aurkitu zion: arima gizakiarengan haragitzen denean, lehen aipatutako bederatzi graduak pasako ditu, eta, azkenean, filosofo izatera

Platonen filosofiaren helbururik nagusienetakoa zuzentasunean oinarritutako hiria gauzatzea da, eta Aristotelesek zientzia guztien artean funtsezkoena politika dela zioen. Beraz, batentzat zein bestearentzat garrantzia handikoa zen politika.

Platonen Ikuspegia: Hiria eta Zuzentasuna

Platonen esanetan, hiriaren helburua eta jatorria zuzentasuna da. Bere ustez, hiria gizakion premiak asetzeko sortu zen.

Platonen Hiri Ideala eta Gizarte Antolaketa

Horrekin lotuta dago hiria antolatzeko Platonen ustezko modurik onena. Bere esanetan, denok ez gara berdinak, eta bakoitzak bere gaitasunetara egokitzen dena egin behar du. Gaitasunen arabera, hiri idealak hiru taldetan banatuta egon beharko luke. Bakoitzak berea egiten duenean, harmonia emango da eta zuzentasuna...

Gizarte-zientzien metodoa

Gizarte-zientzien aztergaiak lotura berezia ezartzen du ezagutzaren subjektuaren eta gaiaren artean: subjektua ere aztergaiaren zati da. Bi tradiziotako erantzunak sortu dira nagusiki: tradizio enpiriko-analitikoa eta hermeneutikoa. Lehenengo tradizioak zientziaren batasuna du helburu. Hermeneutikaren arabera, berriz, gizarte-zientziek status berezia dute, eta, beraz, beren metodologia izan behar dute. Gizarte-zientziek bi eratako teknikak dituzte: kuantitatiboak eta kualitatiboak.

Filosofiaren sorrera historikoa: Mythos eta Logos

Mendebaldeko filosofia Grezian sortu zen, Mileton, K.a. VI. mendean. Eguneroko gertakariak azaltzeko modua aldatu egin zen, eta aldaketa horrekin lotu ohi da filosofiaren hasiera: mitotik logoserako...

Ongiaren kontzeptua Platonen filosofian

Platonen helburua estatu zuzena eraikitzeko eredua sortzea da. Platonek unibertsoaren osotasuna harmonia batean murgildurik ikusten du: banakoa estatuaren harmoniaren isla da, eta, halaber, estatua unibertso osoaren harmoniaren isla. Onaren ideia izango da unibertso osoaren harmoniaren giltzarria.

Onak arautuko du, azken batean, unibertso osoa, bai arlo fisikoan zein moralean, eta horrexegatik gizarte zuzena onaren ideia horretan oinarritu beharko da. Estatu zuzena ordenan oinarrituriko estatua izango da; ordena bera, ordea, onean oinarrituriko ordena izango da.

Gizabanakoak gizartean integratuta egon beharko du, bakarka ezin baititu bere premiak ase; beharrezkoa du besteen lankidetza, komertzioa, etab....

Neodarwinismoa edo Teoria Sintetikoa

Aldakortasun Genetikoa

• Espezie bereko kideen artean genotipo askoren agerpena.
• Aldakortasun hori mutazioen bidez lortzen da, ugalketa sexuala dutenetan.

Hautespen naturalak espezieen eboluzioa arautzen du: naturak desagerrarazi egiten ditu ingurunera moldatzeko edo beste indibiduoekiko borrokarako gene desegokiekin hornituta dauden norbanakoak.

Gizakiaren Sorrera

Gizakiok eta beste primate antropomorfoek arbaso komunak ditugula argi dago, zeren eta %95.5eko DNA berdina baita. Baina denboraren joanean gizakia bereizten joan zen gainerako primateetatik bi prozesuren bitartez:

a) Hominizazioa

Gizaki eta primate antropomorfoen artean dauden desberdintasun biologikoak eragin zituen prozesua da. Prozesu honek, besteak...

Wittgensteinen pentsamenduaren bilakaera

Ludwig Wittgensteinen pentsamendua bi filosofia desberdinetan dago banatuta, estiloaren eta edukiaren arabera.

Lehenengo garaia: Tractatus Logico-Philosophicus

Tractatusen filosofia ez da zientzia bat; proposizio filosofikoak, zentzugabeak direnez, hizkuntzaren ulermen ezak sortzen ditu. Beraz, filosofiak hizkuntzaren mugak gainditu behar ditu. Filosofiaren helburua proposizio zientifikoen zentzu logikoa argitzea da.

Etikaren, estetikaren eta metafisikaren proposizioak gure hizkuntzaren logika gaizki ulertzetik sortzen dira, eta ez dute esanahirik, hizkuntzaren eta munduaren mugak gainditzen ahalegintzen direlako. Horren aurrean ezin dugu hizkuntzaren analisi filosofikoa aplikatu.

Beraz, honako ondorio hauek...

David Hume: Testuinguru Historikoa

David Hume Edinburgon, Eskozian jaiotzen da (1711-1776).

XVIII. Mendeko Testuingurua

XVIII. mendea mende garrantzitsua da. Azken hamarkadetan lehen iraultza burgesak emango dira (adibidez: Iraultza Frantsesa, 1789an). Iraultza hauek XVII. mendean hasiko dira, Britania Handian.

Aurreko Mugimenduak

Aurrekariei dagokionez, XVI. mendean Iraultza Zientifikoaren hastapenak emango dira, Kopernikorekin (zientzia modernoari hasiera emanez). XVII. mendean zehar Galileorekin jarraituko du, eta Newtonekin gailurra aurkituko du.

Gizarte eta Politika Egitura

Halaber, mende hauetako herrialde gehienek monarkia absolutetan antolatzen dira, eta gizartea estamentala da. Pribilegiodun (noble, elizgizonak) eta pribilegiogabeen (herri...