Descartesek, ziurtasun eta oinarri zehatzik gabeko bide bat aurkitzeko lanean, bere existitzea pentsatzen ari daela ziurtasunez dioskio. Hau da, 'Nire existentzia pentsatzen ari naizen bitartean ziurtasunez aurkitzen dut' da nire tesiaren oinarria. Hala ere, galdera bat sortzen da: Nola ziurtatu dezaket nire existitzea pentsamenduaren bitartez?

Erroilu Epistemologikoa

Descartesek, Aro Modernoaren filosofiaren erroilu epistemologikoaren sorrerailea izan da (ezagutza-arazoaren oinarria bihurtu da). Hau argudiatzeko, batzuk honako bi argumentu hauek aurkeztu ditu: (1) Erroilu epistemologikoa sortu du, eta horrek ezagutza-arazoa filosofian oinarri bihurtzen du. Hala ere, alde batera, batzuk Descartesei kritika egiten diote, argiaren argiaren onarpena...

Sozializazioa

Gizakia ez da gizartean bizitzeko prest jaiotzen. Gizartean bizitzen ikasi egin behar da. Haurtzaroan, ikasketa prozesu horren bidez, gizarte bateko kide egiten gara. Sozializazioa da, beraz, gizarte bateko elementuak barneratu eta gizarte horretan bizitzen ikasteko prozesua. Sozializazioaren bidez, gizabanako bakoitzak bere gizarteko kultura bereganatzen du, norberaren identitatea garatu eta pertsona bihurtzen da.

Sozializazio Mailak

1. Mailako Sozializazioa

Haurtzaroan gertatzen da, batez ere familian jasotzen den jakintzarekin. Gaur egungo gizartean, komunikabideek eta lehen hezkuntzak ere eragin nabarmena dute. Alderdi emozionalak ere eragina du.

2. Mailako Sozializazioa

(20 urte). Mundu instituzionalak barneratzen dira. Bigarren...

1. Filosofia Helenistikoa: Intimitatea eta Zoriontasunaren Bilaketa

Filosofo askok intimitatearen eremuan eta norberaren zorionean bilatu zuten babesa. Pentsamenduaren hiru joera nagusiak hauek dira:

Epikureismoa

Epikuro (K.a. 341-270), Samosen jaioa, eskola bat sortu zuen non emakumeak eta esklabuak onartzen zituen ikasle moduan. Epikurok zioen gizakiaren zoriona gozamena dela, eta gozamen hori mina saihestuz lortzen dela, desioen moderazioaren bitartez. Zoriona, gozamen naturalak eta beharrezkoak aukeratuz lortzen da, eta ataraxia edo arimaren lasaitasunean agertzen da. Demokritoren atomoen teoria eskuratu zuen, eta askatasun elementu bat sartu zuen: deklinazioa. Epikurok zioen zatitu ezinezko unitate horiek unibertsoa osatzen dutela, baita...

Kanten hitzetan, gizakia, bere erruagatik, adingabetasunean dago, eta adingabetasun horretatik irtetea da Ilustrazioa.

Adingabetasuna

Adingabetasuna deitu zion norberaren adimena erabili eta baliatzeko ez gaitasunari, inoren esanetara makurtuta bizitzeari. Egoera hori, gainera, norberaren erruzkoa dela dio, ausardia faltaren ondorio delako, eta ez adimen faltarena. Gizakiak adingabe dira bera kabuz pentsatzera ausartzen ez direlako.

Ilustrazioa

Hori dela eta, ilustratzea pentsatzera ausartzea da, norbere buruaz baliatzeko kemena izatea, norbere arrazoitik kanpoko autoritateetara jo gabe. “Sapere aude!”, ausart zaitez pentsatzera! Eduki ezazue zuen adimenaz baliatzeko kemena! Pentsamendu kritiko eta askerako deia da sapere aude hori: bere arrazoiari...

San Agustin: Fedea eta Arrazoia

San Agustin: Fedea eta Arrazoia

Egia ezagutzea nahitaezkoa du gizakiak, arimak behar duen lasaitasuna eta atsedena lortzeko. Egiaren bilaketa ez da soilik ezagutza-metodo bat, zoriontsu izateko “bide espiritual bat” baizik. Agustindarren egiaren bilaketa “aktiboa” da batez ere (maitasunarena). Bide honek ez dakar ezagutza bakarrik, fedea eta maitasuna ere badakartza. Agustinengan, gizakia maitasunak mugitzen duen subjektua da. Maitasunaren bidez, objektu maitea ezagutzaren datu egiten da. Ezagutzaren teoria ziurtasun-nozioara bideratuta dago, gizakiak zoriontsu izatearen ziurtasuna nahi duelako. Ziurtasun absolutuak izan behar duenez, ezin da zentzumenetan bakarrik oinarritu, fedean ere oinarritu behar...

San Agustinen Pentsamendu Filosofikoa

Fedea eta Arrazoia

30. Agustinen ustez, zer dago zerren gainetik?

Arrazoia fedearen menpe dago, hau da, fedea dago gainetik.

Jainkoa, Sorkuntza eta Denbora

31. Zer uste zuen Agustinek munduaren sorrerari buruz?

Sorrera ezerezetik etorri zela eta Jainkoa aurretik existitzen zela.

32. Zer uste zuen Jainkoaz eta denboraz?

Jainkoa denboraz kanpo dagoela eta mundua sortu zuenean denbora ere sortu zuela.

33. Nola sortu zuen Jainkoak mundua?

Jainkoak maitasunez, askatasunez eta borondatez sortu zuen mundua.

Gaizkiaren Kontzeptua

34. Zer iritzi zuen gaizkiaz?

Gaizkia ez dela existitzen, baizik eta gabezia bat besterik ez dela, ondasun baten gabezia.

"Jainkoaren Hiria" (De Civitate Dei)

Lanaren Garrantzia eta Tesia

35. Zertan datza

Zoriontasuna: Betikoak eta perfektuak diren ideiak (adibidez, Zuzentasuna eta Ongia) kontenplatzerakoan eta ezagutzerakoan lortzen da, baita jakinduriaren eta egiaren bilaketaren muturrean ere. Arimaren harmonia eta bertutea ere ezinbestekoak dira zoriontasunaren bidean. Zuzentasuna lortzeko, gizatalde bakoitzak bere eginbeharrak bete behar ditu, norbere interes pribatuak alde batera utziz eta herriaren onerako biziz eta lan eginez. Horrela, Ongia ezagutuz, zoriontsuak izango gara, bai gu bai gizartea.

Herriaren batasuna: Pertsona bakoitza ongien dakien zereginetan aritzen denean lortzen da hiri harmoniotsua, zuzena eta, ondorioz, zoriontsua. Bakoitzak bere interes propioa (familiarena, lagunena...) bilatzen duenean, batasuna eta harmonia galtzen...

Jainkoaren Existentzia eta Ideia Eredugarriak

Jainkoaren existentzia ez du arrazoimenak frogatzen. Jainkoa arima fededunean frogatuta agertzen da; arima gai da beharrezkoa eta aldagaitza den Jainkoaren egia ezagutzeko, baina ezagutza hori ezinezkoa izango litzateke Jainkoaren existentziarik gabe.

Egia existitzen da → Jainkoa du oinarri → Jainkoa existitzen da

(Egia existitzen bada, Jainkoa ere bai)

Hiru Ezagutza Maila

• Ezagutza sentikorra
• Arrazoizko ezagutza
• Kontenplazioa

Kontenplazioan, dena den bezala ikusten da, zuzenean. Kontenplazioaren bidez, arimak benetako jakinduria lor dezake; hautemandako egiak unibertsalak dira, komunak edo objektiboak. Egia hauek ezin dira zentzumenetatik jaso (aldakorra da zentzumenen bidez ezagutzen dena), arrazoimenean...

Testu honetan Platonen hezkuntzaren teoria eta honek politikarekin duen harremana adierazten da. Izan ere, Platonek dio Polisak-hiri estatuak hiritarren hezkuntza antolatu, garatu eta ordaindu behar duela, hortik gizarte klaseak bereizi, eta azkenean, onenak, agintari izan daitezen. Platonen ikuspuntu pedagogikoak zioen ikasleek jolasen bidez euren gaitasunak garatu behar dituztela. Egingo dituzten ariketak gaitasun horiek bultzatzeko izango dira, eta maila baxutik hasi eta gorako progresioa egon behar duela:

• Gorputz heziketa, lehenik.
• Gauza ikusgarriei buruz, bigarrenik.
• Zenbakiei buruz gero.
• Areak eta azalerei buruz.
• Hiru dimentsiotako gorputzei buruz (esferak, kuboak...).
• Zeruko astroei buruz (planetak, izarrak…).

Ikasketa hauek egiterakoan,...

Platonen Filosofiaren Zenbait Gako

Hiria: Platonen Politikaren Oinarria

Hiria Platonen politikaren oinarrizko egitura da; bertan biltzen dira gizakiak. Hiriak bi helburu nagusi ditu: alde batetik, herritarren biziraupena bermatzea eta, bestetik, herritarren zoriona lortzea. Hiriaren funtzionamendua zuzentzen duena Estatua da, gizakien beharrak asetzeko sortua baitago.

Platonen ustez, estatu bat bidezkoa izateko, honako hauek behar ditu:

• Hiru bertute nagusi: zuhurtasuna, sendotasuna eta neurritasuna.
• Hiru klase sozial: ekoizleak, soldaduak eta agintariak.

Klase sozial bakoitzari bertute mota bat dagokio.

Agintea eta Filosofo Erregeak

Agintea Platonen politikarekin lotura estua du. Agintariek polisa gobernatu behar dute, eta Platonen ustez, hauek filosofoak...