Batxilergoa mailako Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Aristotelesen Teoria Politikoa

Aristotelesek, bere "Politika" lanean, funtsezko bi kontzeptu nabarmentzen dituen teoria politikoa eskaintzen du: soiltasuna eta erregimen politikoen sailkapena. Soiltasuna, Aristotelesen arabera, funtsezkoa da politikaren egonkortasunerako. Bertute horrek plazerren eta desiren neurritasuna dakar berarekin, gizartean ustelkeria eta kaosa eragin dezaketen gehiegikeriak saihestuz.

Erregimen politikoei dagokienez, Aristotelesek hiru kategoria nagusitan sailkatzen ditu: monarkia (baten gobernua), aristokrazia (onenen gobernua) eta politeia (errepublika moduko bat). Forma onena zein den zehatz-mehatz defendatzen ez duen arren, hautaketa gobernuaren bertutearen eta legeen aplikazio zuzenaren menpe dagoela dio. Haren ikuspegiak...

Gizakiaren eta Kulturaren Oinarrizko Kontzeptuak

Kultura

Eremu sozialean ikasten den portaera oro da.

Antropogenesia

Gizakiaren eboluzioa aztertzen duen zientzia, gizakien jatorria eta zergatia ulertzeko.

Mutazioa

Ausaz gertatzen den Material Genetikoaren aldaketa, hau da, espezieen ezaugarrien aldaketa.

Hominidoa

Primateen familiako bat; hominidoen artean, gizakien aurrekari ebolutibo hurbilena.

Filogenesia

Espeziearen sorrera eta eraketa prozesua (aldaketak).

Ontogenesia

Indibiduoaren sorrera eta eraketa prozesua (aldaketak).

Herentzia

Izakien artean ondorengoei transmititzen zaizkien ezaugarriak.

Zoria

Kasualitatearen kausa.

Beharra

Nezesitatea.

Teleonomia

Organismoak helburu baten arabera moldatzen direnean gertatzen da. Definizio zehatzagoa: "izaki bizidunen...

Eszeptizismoa

Grezian, K.a. III. mendean, Pierron eta haren eskola izan ziren aintzindariak. Eszeptikoek diote irizpiderik ez dagoela aukeratzeko, beraz, aukera bat ere ez dela hobea. Erabakitzera behartuta gaude, baina inoiz ez dugu justifikazio arrazionalik. Kontrako argudioak: Badaude arrazionalki egokiak diren edo ez diren jakiteko balio duten printzipio eta arau moralak. Hauek gizarte-bizitza justu eta zoriontsua eramaten laguntzen dute.

Ona eta Justua

Bi gai handi:

• Ona: Onaren eremuko arauak ez dira denontzat berdinak. Inmoralak ez dira, ezin zaie pertsona guztiei eskatu.
• Justua: Moralki bizi den edonori eskatu ahal zaio.

Ona zoriontasun proiektu gisa

Onaren eremuko arauak ez dira denontzat berdinak; "zuhurtasun aholkuak" dira. Moralki sasoian...

Existentzialismoa

XX. Mendeko Korronte Filosofikoa

Existentzialismoa XX. mendean sortutako korronte filosofikoa da, non existentziaren betiko arazoek gaurkotasun handia duten. Pentsamendu existentzialistarentzat, gizakiak ez dauka objektiboki determinatu daitekeen esentziarik. Existentzialismoa kategoria zabala da eta era erretraktiboan aplikatu da. Existentzia vs. esentzia dikotomia erabiltzen da, hau da, abiapuntua norbanako existentzia esentziaren aurrean jartzea da eta gizaki existentziaren bitartez errealizatzen da.

Søren Kierkegaard-en Ekarpena

Søren Kierkegaard filosofoarekin sortu zen existentzialismoa. Kierkegaard-ek pentsatzen duen subjektuak norbanako esperientzia kontuan hartzen du, errealitatea era objektiboan aztertzen saiatu ordez....

Supergizakira iristeko hiru fase

Aldi berean, hiru eraldaketa fase finkatu zituen supergizakira iristeko. Lehenengoa gamelu batekin parekatuz, konkorra Jainkoaren legea izanik. Hemen, idealismoaren garaia islatzen zuen, esklaboek zama eta errua bere gain hartzen zutela. Bigarrena lehoi fasea da, idealismoaren gainbehera adierazten duena, lehoiarekin parekatuz gizakia, hau altxatu egiten dela, betebeharrei aurre eginez baloreak ezeztatzen dituela. Azkenik, hirugarrena, ume fasea. Hemen, gizakia ume inozoa da, ez du balorerik jaiotzean eta horregatik bere baloreak eraiki edo sortu behar ditu.

Laburbilduz, supergizakiak balore berriak ordezkatu behar ditu, Jainkoa beregandik kanporatuz eta izaki ahalguztidun bihurtuz.

Amaigabeko Itzulera

Zer gertatuko

ALIENAZIOA

Marxen kontzeptua ulertzeko, antropologiari erreparatu behar: gizakiak zoriontasuna lortu behar trebetasunak modu askean garatzen eta lanean bere esentzia proiektatu behar. Baina kapitalismoak zoriona ez garatu eta gizakia alienatu. Aro guzietan= Burgesia produkzio bideen jabea, eta gainbalioa nahi duenez, langileak esplotatu→ Proletarioa alienatu, esentzia galduz. "Erlijioa herriaren opioa": langileei kontsolamendu faltsua emateagatik. Esplotazioa justifikatzeko, hiltzean saritua izango dela pentsarazi, iraultza komunista oztopatuz. Konponbidea erlijioa desagerrarazi komunismoa ezartzeko iraultzaren bitartez.

APOLO ETA DIONISO

Bizitzan eta naturan bi indar mota: Apolo(edertasuna, arrazoimena, neurritasuna) eta Dioniso(kaosa, plazera,...

Dialektika

Dialektika: Heziera platonikoaren jakintza garrantzitsuena da.

1. Erabat arrazionala den metodo bat da, ez enpirikoa; hau da, ez du esperientzia sentikorra ezertarako erabiltzen.
2. Dialektikaren helburua ideiak atzematea eta definitzea litzateke.
3. Dialektikaren bidez ideia gorenak –Ongia bere baitan, Justizia bere baitan– intuitzera (Noesis) heltzen den ikaslea filosofoa da, eta bera da hiriaren gobernua hartu dezakeen bakarra.

Ustea/Iritzia/Doxa

Zentzumenen bidez lortzen dugun jakintza da. Zentzumenezko jakintza horren jakingaiak mundu sentigarriko errealitateak eta gertaerak dira. Hortaz, ezagutza-egoera horretan egongo dira mundu sentigarriko interesak, baloreak eta objektuak bizitzako helburu bakartzat hartzen dituztenak.

Platonen ustez,...

Platonen Filosofiaren Gako-Hitzak

Mundu Sentigarria (Gauza Materialak)

Platonen ontologia dualista da, errealitatea bitan banatzen duena: mundu sentigarriaz aparte beste mundu mota bat existitzen da. Mundu sentigarria errealitate materiala da, izaki sentikorrek osatua: materiadunak, inperfektuak eta hilkorrak dira.

Ideiak (Ideien Mundua)

Ideiak mundu fisikotik kanpo dauden errealitate materiagabeak, aldaezinak, absolutuak eta unibertsalak dira. Ideiak izaki ulergarriak dira: ez ditugu begiez ikusten, baizik eta adimenaz (arimaz, gogoaz) atzematen ditugu. Beraz, errealitate idealak edo ulergarriak dira ideiok.

Ongiaren Ideia

Ideia guztien gainetik, denak arautuz, Ongiaren ideia aurkitzen dugu. Ongiak mundu ulergarrian ulergarritasuna, ontasuna eta...

XVIII. mendea ilustrazioaren garaia izan zen eta ondorioz kant filosofo ilustratutzat hartzen da. Ezaugarri:

Arraoimena

Garai honetan giza arrazoimenarengan konfidantza nabarmenduko da. Giza arrazoimenari esker aurrerapen zientifikoak, ekonomikoak, politikoak eta moralak emango dira. Hala ere, Descartesek ez bezala, giza arrazoimenak bere mugak dituela onartuko da.

Erlijio Naturala edo Deismoa

Jainkoak munduaren sortzailea izate jarraituko du baina munduko gertakarietan ez du parte hartzen, hauek giza arrazoimenaren pean baitaude.

Ezagutza Zalbatzeko Asmoa

Garai honetan Diderot eta D'Alamberten entziklopedia agertuko da, jakitua zabaltzeko helburuarekin. Bestalde pedagogia agertuko da haurtzaroko eta herriaren heziketa bultzatzeko asmoz.

Gizartean