Batxilergoa mailako Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Filosofia eta mitoa

Mitoen pentsamoldea antropomorfikoa da eta arbitrariotasuna naturako gertaerak azaltzeko ezaugarri nagusia da. Filosofiak hori gainditu nahi du arrazoimena erabilita.

Filosofia eta literatura

Literaturak imajinazioa erabiliz kokatutako egoerak eta pertsonaiak sortzen ditu. Filosofia arrazoimenean oinarritzen da. Mahaigaineratzen dituen galderak erantzuteko argudioak sortzen ditu eta diskurtso sistematikoak lantzen ditu.

Filosofia eta erlijioa

Erlijioak zalantzarik gabeko egietatik abiatzen dira. Filosofiak ez du eztabaidatu gabeko egiaztapenik onartzen. Erlijioa, beraz, fedean oinarritzen da, eta filosofia arrazoimenean.

Filosofia, gaur egun zertarako?

Filosofia jakintza kritiko eta zorrotza da, eta errealitatearen eta arrazoimenaren...

Arrazionalismoa eta Enpirismoa Kanten Filosofian

Aro Kritikoa (1770-Kant hil arte)

Arrazionalismo eta enpirismoaren sintesia Critica de la razón pura liburuan. Sintesi hau kantiar soluzioa da, eta liburuaren printzipio gidarian adierazten da:

Ezagutza guztia esperientzian eta esperientziatik hasten da, baina ezagutza guztia ez dator horretatik.

Beraz, ezagutzak bi baldintza batu behar ditu: materia eta forma.

Ezagutzaren materia

A posteriorizko sentsazio sentikorrak dira. Materia gabe, ezagutza hutsik dago.

Ezagutzaren forma

Subjektuaren adimenaren a priorizko ezagutza ahalmenak dira. Formarik gabe, ezagutza kaotikoa da.

Planteamendu hau idealismo traszendentala da. Ondorioz:

1. Ezagutza modu aktiboan eraikitzen da: gizakiak ahalmenaren bidez ordenatzen

Arrazionalismo Kartesiarra

Ezagutzaren Teoria

Descartesek korronte filosofiko berria abiatu zuen, arrazionalismoa, egia ziurra arrazoiaren bidez bilatu nahi zuen korronte filosofikoa. Ezagutza arrazoiaren erabilera hutsez lor dezakegula defendatu zuen.

Arrazionalismo kartesiarraren ezaugarriak:

• Erabateko konfiantza giza arrazoian (Optimismo zientifikoa): Arrazioa da egiaren ezagutzara bideratu gaitzakeen ahalmen bakarra.
• Metodo berri baten bilaketa (eredua matematikan topatu zuten).
• Intuizioa eta dedukzioa ezagutza lortzeko arrazoiaren ahalmenak: Ezagutza aurki daiteke intuizio intelektuala eta dedukzio ahalmenak dituelako.
• Ideia sortzetikoen defentsa (Innantismoa).

Zalantza metodikoa

Aurrezagutzen egiazkotasuna konprobatu eta egia guztiz zalantza-ezina...

1688an, erlijio tolerantzia giroa eta ikerkuntzarako askatasuna finkatu ziren. Hiru emariak: -Zientziaren eredu hipotetiko-deduktiboa eta Filosofian Enpiritismoa. -Parlamentarismoa eta botere-banaketa-Erlijio Naturala ILUSTRAZIOARENIDINAGUSIAK-Natura: lege naturalaren arabera gizartea antolatzea. Unibertsoa ikasteko,-Arrazoia: garapenera bultzatzen gaituen gaitasuna. Autonomoa da -Erlijioa: deismoa defendatzen dute ere moral laikoa eta erlijio naturala, tolerantzia eta filantropia bultzatuz. -Askatasuna: politikan, erlijioan, zientzian eta ekonomian.-Pragmatismoa: espekulatibotik urruntzen dira -Gizartea: gizarte askea, eskubideduna eta politikan parte hartzea- Garapena eta zibilizazioa: garapena intolerantzia eta arreritzen kontrako arrazionalizazioaren...

1. Filosofiaren hastapenak

1.1. Mundua ulertzeko tresnak filosofiaren aurretik

Filosofia agertu aurretik, munduan orientatzeko erabiltzen ziren tresnak hauek ziren: fedea, irudimena eta tradizioa.

1.2. Fisis kontzeptua

Fisis natura da.

1.3. Filosofiaren sorrera

Filosofia K.a. VI./VII. mendean sortu zen Grezian, hainbat faktoreren ondorioz:

• Merkataritzaren garapenak beste kultura batzuekin harremanak sortu zituen.
• Gizarte-klase berriak agertu ziren.
• Diruaren erabilera hedatu zen.

Filosofia terminoak "jakintzaren maitasuna" esan nahi du.

1.4. Lehenengo filosofo greziarrak

Lehenengo filosofo greziarren artean Tales, Parmenides, Heraklito, Anaximandro eta Anaximenes daude.

1.5. Lehenengo filosofoen kezka nagusia

Lehenengo filosofoen ardura nagusia kosmologia...

Metafisika eta Zientzia: Auzi Filosofikoak

Metafisikak zientziarekin lotutako auzi filosofikoak aztertzen ditu. Metafisika errealitatea aztertzen duen filosofiaren atala da.

Ezagutza eta Estetika: Filosofiaren Adarrak

Ezagutzaz arduratzen den filosofiaren adarrari Estetika esaten zaio. Ezagutzaren filosofia ezagutzaz arduratzen da, aldiz, Estetika edertasuna eta artea aztertzen ditu. Estetikak edertasuna eta artea aztertzen ditu.

Patristika: Erdi Aroko Filosofia

Patristika Erdi Aroko eskoletan X. eta XV. mendeetan garatu zen filosofia da. Patristika V. mendea (Antzinaroaren bukaera) - X. mendea.

Mitoak eta Arrazoia: Errealitatearen Azalpenak

Mitoek kontakizun transzendenteak adierazten dituzte eta arrazoiak azalpen immanenteak ematen ditu. Mitoan...

1. Platonen ideien teoriaren kritika

Platonek eta Aristotelesek eszeptizismoa baztertu nahi dute, biek errealitatea adigarria dela eta ezagutu egin daitekeela esaten dute. Mundu sentigarrian eta ideien munduan dagoen banaketa bereizten du Aristotelesek. Platonek mundu sentigarria ez dela benetako errealitatea dio eta Aristotelesek, aldiz, errealitate substantziala eta errealitate akzidentala bereizi zituen.

Hilemorfismoa: Aristotelesen ikuspegitik objektua Hile (materia) eta Morfo (forma esentzial unibertsalez) osaturik dago.

Zoriontasuna: Zoriontasunaren inguruan Platonek arimaren alderdi bakoitzari dagokion bertutearen arabera antolatutako bizitza orekatua lortzean datzala esaten digu. Aldiz, Aristotelesen ikuspegitik zoriontasuna praktikaren...

K.a. V. mendean elkartu ziren pentsalariak adituak eta esperimentatuak ziren. Ez zuten inolako eskolarik eratu, ez filosofia edo doktrina bateraturik mantendu.

Hala ere, garaiko oso fenomeno sozial garrantzitsua izan zen, eta elementu komun batzuk aurki daitezke haiengan:

• Gehienak kanpotik etorritakoak ziren, eta ideia askotarikoak eta berritzaileak ekarri zituzten.
• Haien eragina oso handia izan zen, gazteengan bereziki.
• Ezin zuten hiriko politikan parte hartu, ez baitziren atenastarrak.
• Kultura jasoko eta itzal handikoak ziren, erretorika eskolak eta elkarrizketarako teknikak saltzen zizkieten gazte aberatsei.
• Polisaren arazo praktikoez kezkatzen ziren, eta helburu nagusia ikasleak ahalik eta hobekien prestatzea zuten, bai agoran (plazan) besteak

Eboluzionismoa: Dioenez, egungo izaki bizidun guztiak aurreko komunetatik aurrera gertatu diren aldaketa batzuen emaitza gara. Izaki guztiek bizirik irauteko borroka bat irabazi behar izan zuten, bestela hil egingo zirelako.

Humanizazioa: Espeziea gazteagotu zen heinean, gero eta urriagoa zen hura beste baliabide batzuekin konpentsatu behar zen, norbanakoak bizirik irauteko.

Baliabide guztiei esker eratu zen humanizazio-prozesua.

1. Gizartea: Taldekideen arteko harreman sendoagoak eta ugariagoak bideratzen ditu. Helduen eta haurren arteko lotura sendotu, haurrak behar bezala zaindu eta hezi behar zen taldearen etorkizuna bermatzeko. Elkarrekiko mendekotasuna areagotu zen, hierarkiak ezarri ziren, eta taldeko kide izatearen kontzientzia sortu zen,

Platon eta Aristotelesen Errealitatearen Ikuspegia

Mundu Sentikorra eta Benetako Errealitatea

Platonek eta Aristotelesek eszeptizismoa baztertu zuten, errealitatea adigarria dela eta ezagutu daitekeela defendatuz. Hala ere, benetako errealitatearen (Ontologia) inguruan, bi planteamendu desberdinak dituzte.

Platonek mundu sentikorra ez dela benetako errealitatea adierazi zuen, kopia bat baizik. Aristotelesek, berriz, errealitate substantziala eta akzidentala bereizi zituen.

Errealitate Substantziala eta Akzidentala

Aristotelesek errealitate substantzialaren barruan bi mota bereizten ditu: alde batetik, zentzumenez hautematen dugun errealitatea (lehen errealitatea edo lehen substantzia); eta bestetik, esentzia unibertsalak (bigarren substantzia).

Errealitate...