Batxilergoa mailako Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Filosofia Existentzialistaren Ideia Nagusiak

Filosofia existentzialistaren ezaugarri nagusia giza izaerari buruzko hausnarketa sakona da, norbanakoaren esperientzia eta askatasuna azpimarratzen dituena, mugapen eta dilema existentzialen aurrean. Ikuspegi horretan, gizabanako bakoitzak bere bizi-asmoa definitzeko zeregin bakarrari aurre egin behar dio, existentziak dakartzan larritasun eta hutsaltasun-sentsazioari aurre eginez. Korronte filosofiko honek bizitzaren eta moralaren zentzuari buruzko aurrez ezarritako erantzunak baztertzen ditu, benetakotasuna eta hautapen pertsonala funtsezko oinarri gisa aldarrikatuz. Izatearen kontzientzia eta ezerezarekiko konfrontazioa dira alderdi nagusiak, Jean-Paul Sartre eta Martin Heidegger bezalako pentsalariek...

Totalitarismoaren jatorria: Gaitz absolutua

Hannah Arendtek Totalitarismoaren jatorriak argitaratu zuen 1951n.

Arendtek totalitarismoa garaiko konpondu gabeko zenbait arazoren amalgama gisa definitzen zuen, hala nola: juduen auzia eta herrien antolaketa berria, besteak beste. Faktore horiei Europan I. Mundu Gerrak utzitako egoera ekonomiko kaskarra gehitu behar zaie, izan ere, horrek guztiak sistema totalitarioaren bidea erraztu zuen. Horrela, totalitarismoaren bi aitzindari identifikatzen ditu:

• Alde batetik, XVIII. eta XIX. mendeetako Europako antisemitismoa. Frantzian, adibidez, antisemitismoa Estatuaren nortasuna indartzeko korronte gisa identifikatzen du, juduak askotan "frantziar" bizimoduaren aurkako gisa agertzen baitira.
• Bestetik, XIX.

Totalitarismoaren sustraiak (Arendt)

Basakeria antolatua

Arendtek totalitarismoa aztertzean, nazismoan eta Sobietar Batasuneko estalinismoan jartzen du arreta. Historian inoiz ezagutu gabeko basakeria antolatu honen ulermena ezinbestekoa da berarentzat. "Totalitarismoaren jatorria" liburuan fenomeno hau eta bere helburuak sakontzen ditu.

Totalitarismoaren aitzindariak

Bi aitzindari identifikatzen ditu Arendtek. Alde batetik, XIX. mendeko antisemitismo europarra, estatu nortasuna juduen kontura indartzen zuena, hauek eskubide osoko herritarrak izan arren. Bestetik, XIX. mende amaierako inperialismoa, burgesiaren kapital beharrak beste arraza batzuen esplotaziora eta sarraskietara eraman zuena, ideologia inperialen izenean justifikatuta.

Lehen Mundu

Nietzscheren Kristautasun Kritika, Jainkoaren Heriotza eta Supergizakia

1. Kristautasunari kritika

Nietzscherentzat, erlijioa beldurretik sortu zen. Erlijioa ezintasunaren isla da, beste mundu bat asmatzen duena. Horrek mundu bakarra gutxiestea dakar. Kristautasuna, berarentzat, herriarentzat sortutako platonismoa baino ez da.

• Erlijioan, herri xumearen baloreak dira nagusi.

Nietzschek, Sokrates aurretik, bi jainkoek (Apolo eta Dionisio) errepresentatzen zuten balioen oreka berreskuratu behar dugula dio (Dionisioren baloreak baztertuak izan dira).

Marxek, erlijioak beldurra erabiltzen duela dio. Jainkoa gizakiaren proiekzioa da, beste mundu batean zoriontasuna aurkituz. Erlijioa zentzu politikoan ulertzen du, "herriaren opioa" dela dio. Erlijioak...

XX. MENDEKOPENTSALARIN OINARRIK: MARX, NIETZSCHE, FREUD, DARWIN

XX. mendean filosofo garrantzitsu ezaugarri komunekin. Ez arrazoiaz fidatu eta gizakiak modu kontzientean kontrolatzen ez duen egitura inkontziente eta irrazionalaz hitz egin. "susmoen pentsalariak"

-Darwin: eboluzioaren teoria formulatu, gizakia ere aurreko espezieen eboluzioen emaitza (kreazionismoaren kontra) eta espezieen finkotasuna zalantzan jarri. Gainera, eboluzioaren teorian indibiduo berriek zoriz lortzen dituzte ezaugarri berriak eta horiek euren medioan bizirauteko egokiak badira, gehiago erreproduzituko dira. Horrela, nondik gatoz? galderari 1.aldiz erantzu ez-mitiko eta ez-teologiko.

-Marx., filosofia ideologia bat, gizakiak bere egoera materialelan ez pentsatzeko, baita,...

Nihilismoa eta Balioen Eraldaketa

Nihilismoa, Jainkoaren heriotzaren ondorioa da, une horretara arte gizakiaren babesa eta aterpea izan diren balioak bertan behera gelditu direlako, eta horrek jarrera nihilista sortu du. Mendebaldeko kulturan indarrean egon diren balioak morroien moralak jaso dituena izan dira, eta jaunen morala irauli eta alderantzikatu dute. Jaunen morala bizitzarekiko maitasunetik sortu da eta ona hitzak indartsua, menperatzailea, harroa eta beldurgarria izendatzen du. Gaiztoa, ordea, arrunta, umila, mendekoa, pazientea, beste maisala erakusten duena, sufritzen duena, elkartasuna eta apaltasuna ziren.

Filosofiaren eta erlijioaren laguntzarekin morroi morala ezarri da eta balioen aldaranzketa gauzatu da, lehen ona zena gaiztoa...

Moralaren Dekadentzia

Testuak adierazten du morala dekadentzian oinarritua dagoela, norbanakoaren eta bizitzaren ukapenean gauzatzen baita. Honen adibideak dira gorputzaren aurretik arimaren garrantzia azpimarratzea, sexualitatea lohiarekin identifikatzea eta egoismoan eta nork bere burua garatzeko grinaren gaizkiaren printzipioak topatzea. Elizgizonak izan dira moral dekadente honen isla, eta hauek indar asko bereganatu duten arren, Nietzscheren ondorioa da moral hau bizitza zigortzeko asmatua izan dela.

Bizitzaren Kontzeptua

Bizitza: pasio eta desioen zurrunbilo gisa definitua Nietzscheren filosofian, testu deszifraezina adimenaren kategoriarentzat, eta etengabeko eraldaketan eta aniztasunean mugitzen den indarra da. Bizitza botere nahimena...

ILUSTRAZIOAREN EZAUGARRI NAGUSIAK

Ilustrazioan, gizakiak tutoretza tradizional, sozial, politiko eta erlijiosoetatik aldentzea lortzen du: gizakiak jaun eta jabe agertzen da naturan; zientziaren bidez bizitzako arazoak menperatu ahal ditu.

I. Baikortasuna arrazoiaren eredu berrian

Ilustraziora arte, arrazoia maila goren baten menpean zegoen, gizakiak mugaturik ikusten zuen bere burua. Orain gizakiaren arrazoiari autonomia ematen zaio, arrazoi autonomoa, arrazoia da gizakiaren gidari bakarra, kanpoko eta gorengo autoritatetik aske dagoena. Arrazoiak, beraz, gizasemeak behaketa zuzenetik zein hausnarketa pertsonaletatik analizatzeko, eztabaidatzeko eta ondorioak ateratzeko daukan ahalmena suposatzen du, izan ere, arrazoia kritikoa da. Enpirismoaren...

Marxek, gizartearen azterketan, filosofiak gizakiaren askapena lortzeko egin beharreko bidea zehazten duela adierazten du. Hor kokatzen dira alienazio desberdinak baliogabetzeko saiakera zehatzak.

Alienazio kontzeptuaren bidez, gizakiak bere buruaren zerbait galtzen duen egoera adierazten dugu, hau da, bere burua arrotz bihurtzen duenean. Marxen ustez, alienazio nagusia lanarena da, eta hortik sortzen dira besteak, sustrai ekonomikoa dutelako.

Lan-alienazioa: Gizakiaren Giza Esentziaren Galera

Sistema kapitalistan, gizakia gauza bihurtzen da, bere giza esentzia galdu eta lan-indar hutsa bihurtzen da. Gizakiak lanean zerbait eraldatzean sortzen duen produktua, bere produktutzat hartzen du. Edonola ere, gizakiak sortutako emaitza hori beste pertsona...

Nietzsche eta Postmodernitatea

Nietzschek eragin handia eduki zuen XX. mendean gertatuko den korronte postmodernoarekin. Nietzchek moralari, erlijioari, botereari eta kulturari buruzko ikusmolde tradizionalei desafio egin zien ideia erradikalak planteatuz.

Postmodernitatearen testuinguruan zenbait filosofo Nietzscheren ikuspegi indibidualaren eta interpretazio aniztasunaren ideian oinarritu ziren.

Esate baterako, Jean-François Lyotard (diskurtsoen aniztasuna defendatuko du) eta Gianni Vattimo (“pentsamendu ahula defendatuko du).

Jean Baudrillard-en identitatean, Nietzscheren eragina ikus daiteke, modernitateari egindako kritikan, jainkoaren heriotzaren ideian eta errealitatearen izaeraren ulerkeran.

José Ortega y Gassetek “arrazoibitalismo”-...