Batxilergoa mailako Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Zertan datza Bertutea Homeroren poemetan?

• Balio duen zerbait egitea zen ona.
• Bikaintasuna hartzen da bertutetzat.
• Zerbitzu onenak eskainiz nabarmentzen saiatzen zena zen gizaki ona, eta, beraz, onena zen.

Zertan datza Sokratesen maieutika?

Sokratesek maieutika esaten zion bere metodoari. Emaginen artea zen maieutika; oraingo honetan, beraz, egia mundura ekartzeko artea.

Nolakoa da zoriontasuna Aristotelesen ustez?

Giza jarduera guztiak helburu jakin bat lortzeko egiten badira eta helburu hori beste batzuen mende badago, helburuak bitartekoak direla esan nahi du, beste guztien arrazoi den azken helburua lortzeko bitartekoak, hain zuzen.

Zertan datza zoriontasuna zinikoen arabera?

Zinikoen arabera, zoriontasuna gizabanakoaren askatasun erradikalean datza,...

XX. mendeko pentsamoldearen oinarriak

XIX. mendeko bigarren zatitik aurrera, kulturaren ondorengo garapen guztia baldintzatuko duten autoreak agertu ziren hainbat arlotan. Horietako lau dira nagusiak: Marx (1818-1883), Nietzsche (1844-1900), Freud (1856-1939) eta Darwin (1809-1882).

Charles Darwin: Eboluzioa eta Naturalismoa

Eboluzioaren teoriak dio gaur egungo espezieak (giza espeziea barne) desagertuta dauden beste espezie batzuek pairatutako aldaketen produktuak direla. Aipatu teoriak instantzia transzendenteetara jo gabe azaltzen du prozesu hori; hau da, modu zorrotz naturalista baten bidez. Darwinismoak erantzun ez-mitiko eta ez-teologikoa ematen dio galdera horri, eta hori da beraren lorpenik handiena. Horrela, kulturaren historian lehenengo...

Moralaren bereizketak

Etika eta morala

• Morala: Gizarte batean eta garai jakin batean indarrean dagoen jarrera eta arau multzoa da. Belaunaldiz belaunaldi transmititzen da eta pertsonengan kanpoko agindu edo inkontzienteko beharra bezala eragiten du. Arau formal, publiko eta esplizituen bidez adierazten da. Motak: jainkoa, giza natura, gizartea eta nahimena.
• Etika: Gizarte batean indarrean dagoen moralari buruzko hausnarketa pertsonala eta filosofikoa da. Moral batean oinarrituta, pertsonak onartu ahal dituen arauak dira, bere hausnarketa eta erabakitzeko gaitasuna abiapuntu hartuz. Etikak pertsonaren jarreran eragina du, baina eragin hori pertsonaren barrutik, kontzientziatik, gogotik eta borondatetik dator.

Morala edukia eta egitura gisa

Morala...

Arrazionalismoaren Ezaugarri Nagusiak

Arrazionalismo modernoa XVII. mendean sortutako korronte filosofikoa da, René Descartes-en eskutik. Jakinduria osoaren abiapuntua aurkitzen zen, non inola ere zalantzan jar ez zitekeen zerbait aurkituz.

Descartes eta Lehen Egiazko Ebidentzia

Descartesek, honen bila aritu zenean, lehen egiazko ebidentzia aurkitu zuen: "Pentsatzen dut, beraz, banaiz". Hau substantzia pentsatzailean (res cogitans) aurkitu zuen. Horrek eman zion bere burua zer den aurkitzeko abiapuntua: pentsatzean datzan zerbait da. Abiapuntu hori ziurtasun osoz finkatu ondoren, Descartesek Jainkoaren (res infinita) eta mundu fisikoaren (res extensa) existentziak deduzitu zituen. Substantzia horiek erabat autonomoak zirela zioen. Horrek esan...

1. Arrazionalismoaren oinarriak

Descartesek egia ukaezina aurkitu nahi zuen, eszeptikoek ere onartu beharko luketena. Bere sistema filosofiko berria metodo matematikoan oinarritu zuen, arrazoiaren laguntzaz. Arrazionalismoaren ezaugarri nagusiak hauek dira:

• Konfiantza osoa arrazoimenean: Ezagutza-iturri garrantzitsuena arrazoia da.
• Ezagutza sentikorraren gutxiespena: Zentzumenek sarritan huts egitera bultzatzen gaituzte.
• Zientzia unibertsalaren nahitaezkotasuna: Matematika da eredu nagusia.
• Munduaren arrazionaltasuna: Unibertsoko gertaera orok justifikazio bat du.

Metodo berri baten bilaketa

Aro Modernoa metodo berri baten bilaketan hasten da. Aristotelesek azaldu eta Erdi Aroan erabilitako silogismoa ordezkatzea zen helburua. Descartesek arrazionalismo

Descartes eta Hume: Moralaren Ikuspegiak

Bi filosofoek, ikuspuntu ezberdinetatik landu zuten morala: Descartesek ikuspuntu arrazionaletik, eta Humek sentimenduetan oinarrituta, nahiz eta arrazoimena alde batera ez utzi.

Descartesen Morala: Arrazoiaren Nagusitasuna

Descartesen ustez, morala giza jokabidea arautzen duen arau-multzoa da. Moral perfektuena, betikoa, ezagutza unibertsala eskuratu eta gero lortuko da. Hortaz, hau lortu bitartean, behin-behineko morala proposatu zuen. Hau 3 arautan oinarritzen da:

Behin-behineko Moralaren Hiru Arauak

1. Konformismo soziala: Tokiko ohiturak, sinesmenak, kultura... errespetatzea eta iritzi moderatuei jarraitzea.
2. Determinazioa erabakietan: Erabaki bat hartutakoan, ziurtasunez aurrera egin, erabakia zuzena dela

Kultura-integrazioa eta Kultura-erlatibismoa

Kultura-integrazioa kultura bat barneratzea da, gizarteko beste kideei transmititzen zaizkien arauak, balioak eta edukiak ikastea. Identitate sozialaren arabera jokatzea da. Gizakiak errealitate soziala eta kulturala bereganatu egiten ditu bere bizitzarako.

Kultura-erlatibismoak dio kultura bakoitza bertako balioak oinarri hartuz aztertu behar dela, eta ez beste kultura bateko balioen arabera. Kultura desberdinak berezko balioetatik aztertzea proposatzen du, eta horren ondorioz, kultura-adierazpen desberdinekiko tolerantzia izatea eskatzen du.

René Descartes: Res Cogitans eta Dualismoa

Filosofia Modernoa René Descartes frantziarrarekin hasi zen. Pentsamendua berreraikitzeari ekin zion, printzipio arrazionalak...

Hona hemen filosofiaren arloko kontzeptu eta termino garrantzitsuenen bilduma, haien esanahiak argitzen laguntzeko.

Arrazoimena eta Ezagutza

Arrazoimen teorikoa

Munduari so dagoena da, hau da, errealitatea ezagutu nahian diharduena, hura argitu, azaldu eta ulertzeko.

Arrazoimen praktikoa

Ekintza orientatzeko erabiltzen dena da.

Jakintza metafisikoa

Errealitateaz arduratzen den modua da, azalpen zientifikotik haratago doana.

Ontologia

Metafisikaren parte bat da, errealitatea ikuspegi unibertsaletik aztertzen duena.

Ezagutzaren Mailak eta Jarrerak

Iritzia

Egiazkotzat jotzen dena, baina erabateko ziurtasunik gabe.

Sinesmena

Erabat ziur egotea da pentsatzen den hori egia dela.

Jakintza

Zentzu hertsian, oinarri subjektiboak eta objektiboak dituen iritzia da.

Dogmatismoa

Ezagutzen

Ezagutza: Jainkoa eta Ideia Eredugarriak

Helburua eta Eszeptizismoaren Aurkako Argudioa

Agustinen ustez, gizakiaren helburua zoriontasuna eta jakituria dira. Bi elementu hauek lortzeko, Jainkoa ezagutzea ezinbestekoa da, besteak beste, gizakiaren nahia asebetetzen duelako. Ondorioz, San Agustinen kezka nagusia ezagutza horietara iristeko gizakiak hartu beharreko bidea argitzea izango da.

Egiaren bilakuntza horretan, Agustinek eszeptizismoari aurre egin nahi zion. Eszeptizismoaren tesian oinarrituz, argudiatu zuen ezagutza ziurrik ez bazegoen, beraiek zioten moduan, tesi ziurrik ere ezin zitekeela egon. Horretaz gain, Agustinen arabera, badaude ukaezinak diren hainbat egia. Esaterako, ziurtasunez dakit existitzen naizela. Izan ere, nire adimenak...

Pitagorikoen Eragina eta Arimaren Hilezkortasuna

Pitagorikoen eraginez, arimaren hilezkortasunean sinesten du: gorputza besterik ez da hiltzen. Hori gertatzen denean, gorputza hiltzen denean, arima gorputzetik askatzen da, eta gorputzak berak dakartzan lotura guztietatik: beharrak eta pasioak (gosea, egarria, desio sexuala, oinazea...). Gorputza da arima ideietatik urrun mantentzen duen espetxea. Arimaren helburu nagusia gorputzetik askatzea da.

Baina arazo bat sor liteke: heriotza bakoitzaren ondoren, arima behin eta berriz, betiko, haragituko balitz, sekula ez litzateke erabat libre izango. Platonek irtenbide bat aurkitu zion: arima gizakiarengan haragitzen denean, lehen aipatutako bederatzi graduak pasako ditu, eta, azkenean, filosofo izatera