Arrazionalismoa eta Enpirismoa: Ezagutzaren Teoriak

1. Arrazionalismoaren oinarriak

Descartesek egia ukaezina aurkitu nahi zuen, eszeptikoek ere onartu beharko luketena. Bere sistema filosofiko berria metodo matematikoan oinarritu zuen, arrazoiaren laguntzaz. Arrazionalismoaren ezaugarri nagusiak hauek dira:

• Konfiantza osoa arrazoimenean: Ezagutza-iturri garrantzitsuena arrazoia da.
• Ezagutza sentikorraren gutxiespena: Zentzumenek sarritan huts egitera bultzatzen gaituzte.
• Zientzia unibertsalaren nahitaezkotasuna: Matematika da eredu nagusia.
• Munduaren arrazionaltasuna: Unibertsoko gertaera orok justifikazio bat du.

Metodo berri baten bilaketa

Aro Modernoa metodo berri baten bilaketan hasten da. Aristotelesek azaldu eta Erdi Aroan erabilitako silogismoa ordezkatzea zen helburua. Descartesek arrazionalismo modernoa sortzen du, non arrazoia den ezagutzaren iturri nagusia, tradizio, fede edo autoritateen gainetik.

2. Enpirismoaren ikuspegia

Enpirismoaren arabera, esperientzia da ezagutzaren iturri bakarra. Enpirismoak ez ditu jatorrizko ideiak onartzen eta gizakiaren adimena tabula rasa bat dela dio datu sentikorrak jaso aurretik.

Enpirismoaren ezaugarri nagusiak

• Esperientzia da ezagutzaren iturria: Horregatik ukatzen ditu arrazionalismoak onartzen dituen jatorrizko ideiak.
• Esperientzia bera da giza adimenaren muga: Ezagutzen ditugunak ideiak dira, ez gauzak.
• Arrazoia arrazoi kritikoa da: Arrazoiaren mugetatik kanpo daudenak ezagutezinak dira.