Batxilergoa mailako Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Etika: Oinarrizko Kontzeptuak

• Etika: Moralari buruzko gogoeta filosofikoa.
• Intelektualismo morala: Badakigunez zer dagoen ondo, ondo jokatuko dugu; bestela, leloak gara. Arrazoimenean oinarritutako morala da.
• Emotibismo morala: Sentimenduetan oinarritua. Emotibisten ustez, ekintzak ondo edo txarto dauden sentimenduen arabera bereizten dira.
• Unibertsalismo morala: Oinarrizko arau moralak.
• Erlatibismo morala: Balio moral guztiak egoeraren araberakoak dira.

Ongiaren Etika

1. Aristotelesen Eudemonismoa

Gure bizitza on goren baterantz bideratzea da helburua. Zoriontasuna da on gorena; dirua eta besteak bitartekariak baino ez dira. Eudaimonia zoriona da grezieraz. Gizakia logos duen animalia denez, pentsatzeko ahalmena eta arrazionaltasuna landuz lortzen...

Determinismoa

Hainbat teoriak ukatu egin dute askatasuna. Ez gara aske: jaioterria, norberaren sexua eta egoera ekonomikoa, besteak beste, baldintzatzaileak dira. Mugarik egon ez balitz, askatasun kontzeptua ez litzateke existituko.

Determinismo kosmologikoa: patua

Estoikoen eskola zabaldu zen. Haien ustez, badago unibertsoa zuzentzen duen Lege Unibertsal bat. Gizakiak ezin du ezer egin patua aldatzeko; alferrikakoa da gertatzen zaigunagatik asaldatzea. Gugandik kanpoko mundua ez dago menperatzerik. Ez dago askatasunik. Zoriontasuna barneko bakean aurkitu ahal da bakarrik. Barneko ongiak lortu behar dira zoriontsu izateko.

Determinismo teologikoa

Jainkoa orojakilea da, orainaren eta etorkizunaren berri du. Jainkoak badaki gizabanako bakoitzak zer-...

Wittgenstein: Filosofiaren funtzioa

Wittgensteinen pentsamendua aztertzean, bi filosofia desberdin aurkitzen ditugu, estiloari nahiz edukiari dagokionez. Izan ere, lehenengo Wittgenstein aipatzen dugunean, Tractatus idazlana hartzen dugu erreferentziatzat; bigarren aipatzean, Ikerketa filosofikoak.

Lehen etapa: Tractatus Logico-Philosophicus

Alde batetik, Tractatus-en filosofia, neopositibismora hurbiltzen dena, ez da zientzia, hau da, haren helburua ez da sistema bat egitea; hortaz, filosofiak hizkuntzaren mugak argitu behar ditu. Horretan, etikaren, estetikaren eta metafisikaren proposizioak gure hizkuntzaren logika gaizki ulertzetik sortzen dira, eta ez dute esanahirik, hizkuntzaren eta munduaren mugak gainditzen ahalegintzen baitira. Hala,...

Kanten Teoria Etiko Deontologikoa

XVIII. mendearen amaiera aldera, Immanuel Kantek lehenengo teoria etiko deontologikoa sortu zuen. Filosofoak onartzen du berez izaki bizidun sentikor guztiek dutela plazererako joera eta gizaki guztiek nahi dugula zoriontsuak izan. Hori dela eta, Kantek uste du helburu moralak direla soilik askatasunez proposa ditzakegunak.

Xede moralak eta kontzientzia

Zein dira xede moral horiek? Galdera horri Kantek erantzuten dio pertsonek badugula zenbait arau bete beharraren kontzientzia, betetzeak zoriona eman edo ez. Esaten badugu, "ez da inor hil behar" edo "ez da hipokrita izan behar", kontuan hartzen duguna ez da agindu horiek zein neurritan egiten gaituzten zoriontsu, baizik eta horrela ez jarduteak gizagabe egiten...

Tesia: Jainkoaren nahia betetzen duenak arima garbia du, eta Jainkoaren jabe izanik zoriontsua da.

Jainkoaren jabetza: fedea eta arrazioa

Agustinen arabera, pertsona bat guztiz zoriontsua izateko ezinbestekoa da Jainkoaren jabe izatea; izan ere, jabetasun horri esker gizakiak egi absolutua topatzeko aukera du eta, beraz, zoriontasuna beregan dezake. Jainkoaren jabe izateko ezinbestekoak dira fedea eta arrazioa. Bi kontzeptu hauen arteko uztarketa aztertzen saiatu zen filosofo honek.

Platonismoarekin alderatuta, teoria honetan gorputzak ere garrantzi handiagoa hartzen du eta gizakiak, oinarrizko ikuspegitik, berdinak direla azpimarratzen da, batik bat Jainkoaren seme-alabak direlako. Beraz, gizakiaren helmuga 'zoriontasun gorena' da; Agustinen...

Descartes-en Cogito-a: Pentsamendua eta Existentzia

Cogito-an esaten da: "Pentsatzen dut, beraz, existitzen naiz". Pentsamendua guregan gertatzen den guztia da, hau da, aktu kontziente guztiak. Esaldi hau ez da dedukzio bat, intuizio bat baizik, berehala ematen den zerbait delako. Pentsatzea eta existitzea batera ematen dira; ez da bata bestearen ondorioa.

Pentsamendua eta Sustantziaren Definizioa

Cogito-an, Descartes barnetik kanpora pasatzen da eta zubi bat ezartzen du pentsamenduaren eta existentziaren artean. "Ni" pertsona existitzen den pentsamendu gisa agertzen da; hau da, pentsatzen duena existitzen dela. Existitzen den edozein gauza sustantzia denez, pertsonaren definizioa esentzia gisa pentsatzea duen sustantzia izango da.

Descartesek...

Descartesen filosofia: Arima eta Nia

Arimaren esentzia

Arimaren esentzia pentsatzean datza. Gorputzetik guztiz bereizten den substantzia honek ez du behar ez lekurik ez mundurik existitzeko; pentsatzeari utziz gero, existitzeari ere uzten dio.

Ni: Cogito ergo sum

Descartesen filosofia-sistemaren lehen egia da nia, edo gauza pentsatzailea (res cogitans). Zalantzatik eta pentsamendutik sortzen da: “Cogito ergo sum”.

• Pentsatze-ekintzak: Zalantza egitea, nahi izatea, baieztatzea, ezeztatzea, iruditzea eta sentitzea.
• Independentzia: Espiritu bat denez, ez du materiarik (gorputzik) behar existitzeko, beraz, guztiz askea da.

Ziurtasuna eta ebidentzia

Descartesen ziurtasuna ez da silogismo baten ondorio, intuizio bat baizik. Pentsatzen ari naizen unean,...

Etnozentrismoa

Beste kulturak norberaren kulturaren arabera neurtzen dira. Jarrera horrek bi ondorio sortzen ditu: ulertzeko gaitasunik eza, eta kohesio sentimendua indartzea.

Etnozentrikoek hainbat jarrera negatibo senti ditzakete:

• Xenofobia (atzerrikoenganako gorrotoa)
• Arrazakeria
• Txauvinismoa (abertzaletasun itsua)
• Aporofobia (pobreenganako ezinikusia, gorrotoa eta gutxiespena), jarrerarik hedatuena izanik.

Kultura-erlatibismoa

Kultura bakoitza bertako balioak oinarri hartuz aztertu behar da, eta ez beste kultura bateko balioen arabera. Horrenbestez, toleranteak izan behar gara kultura-adierazpen guztiekiko.

Jarrera hori etnozentrismoa baino hobea da, baina muga handiak ditu. Ez du kulturen arteko elkarrizketa bultzatzen, eta kultura bakoitza bere...

Pasioak eta Askatasuna Descartesen Antropologian

Grinak eta askatasuna Descartesek azaltzen duen antropologiaren barnean daude. Gorputzaren eta arimaren lotura guruin pinealaren bidez gertatzen da. Pasioak, pertzepzioek ariman sortutako sentimendu edo zirrarak dira. Latinetik datorren "passio" (pati) hitzetik eratorriak dira. Ariman gertatzen dira, baina gorputzarekin estuki lotuta daude.

Pasioen Eragina eta Zeregin Nagusia

Pasioak gizakiaren barnean nahigabe sortzen dira. Ariman eragina dute, eta kaltegarriak edo onuragarriak izan daitezke. Descartesen esanetan, gorputza mugiarazten dutenak indar mekanikoak dira; arimaren indarra, ordea, gorputzaren mugimenduak gelditzean eta grinak menderatzean datza.

Grinak elkarren aurkakoak izan daitezke:

• Alde

Gizarte-zientzien metodoa

Gizarte-zientzien metodoa: Gizarte zientziek gizakiaren gizarte-errealitatea aztertzen dute. Zientzia horietan, subjektuaren eta ezagutza-objektuaren lotura berezia da, izan ere, subjektua ikerketa-objektu da aldi berean. Honen ezaugarriek ezinezkoa egiten dute ikerketa-metodoa natura zientzietakoen modukoa izatea; beraz, ikerketa-objektuarentzat egokiena den modua aurkitzeko zailtasunak ditugu. Hortaz, gizarte-zientziak ulertzeko hiru modu daudela esan daiteke:

• Enpiriko analitikoa: Gizarte errealitateari natura zientzien metodoa aplikatzen zaio, zientzia bateratu baten idealean oinarrituta. Joera horren asmoa da gizarte-fenomenoak horiek sortzen dituzten kasuen ezagutzaren bidez azaltzea (Natura bezala ikertu).
• Hermeneutika: