Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Ekonomia: Oinarrizko Kontzeptuak eta Finantzaketa

Kontzeptu Ekonomiko Nagusiak

Mikroekonomia

Mikroekonomiak eragile ekonomiko indibidualen portaera aztertzen du, hala nola familien, kontsumitzaileen eta enpresen erabakiak.

• Eskaintza, eskaria eta prezioa aztertzen ditu.

Makroekonomia

Makroekonomiak, aldiz, ekonomiaren portaera globala aztertzen du, agregatu ekonomiko handiei erreparatuz.

• Eskaintza agregatua, eskari agregatua eta prezioen bataz besteko maila aztertzen ditu.

Nazio Errenta eta Balio Erantsia

Nazio Produktua ekoitzitako azken ondasun eta zerbitzu guztien diru-balioa da. Kontabilizazio bikoitza saihesteko, tarteko ondasunen balioa baztertu behar da. Horretarako, balio erantsia kalkulatzen da.

Transferentzia Errentak

Transferentzia errentak...

Maniobra Funtsa (MF)

Definizioa:

Aktibo Korrontea - Pasibo Korrontea

Alternatiba:

Ondare Garbia + Pasibo Ez-Korrontea

Maniobra Funts Positiboa (+)

Aktibo korrontearekin epe laburreko zorrak kitatu ahal izango ditu. Aktibo korronte ia guztia eta ez-korronte guztia finantzatuko ditu.

Maniobra Funts Negatiboa (-)

Inbertsioen zati bat epe laburreko zorrekin finantzatuz gero, enpresak ezin izango die aurre egin epe laburreko zorrei, likidezia arazoak edukiz eta ordainketa etendura gertatuz.

Egoera Finantzarioa

Zorrei aurreikusitako epeetan aurre egiteko gai izatea, ohiko jarduera oztopatu gabe. Ahalik eta errendimendu handiena atera behar die aktiboan inbertitu diren pasiboko baliabideei.

Finantza-Ratioak

Ibilgetu Ratioa

Formula:

Aktibo Ez-Korrontea / (Ondare

Estatuak diru-sarrerak behar ditu gastu publikoak, Estatuko Aurrekontu Publikoetan jasotakoak, estaltzeko. Horretarako, arau batzuk onartzen ditu: zerga-zuzenbidea osatzen duten arauak.

Tributuak eta motak

Tributuen bidez lortzen ditu Estatuak aurrekontuan ezarrita dituen diru-sarrera gehienak. Herritarrek nahitaez ordaindu behar dituzte, eta bi helburu nagusi daude:

• Gastu publikoa finantzatzeko beharrezkoak diren baliabideak lortzea.
• Herrialdeko jarduera ekonomikoa kontrolatzea.

Hiru mota bereizten dira:

• Tasak: Zerbitzu publiko edo jarduera bat ematearen ordainetan. (Adibidez: unibertsitate publikoko matrikula)
• Kontribuzio bereziak: Partikular batek erakunde publiko batean ordaintzen du, baina dagokion obra edo zerbitzu publikoaren onura gizarteak

Berotze globala:

CO2 eta beste gas kutsakorren ondorioz planetaren batez besteko tenperatura igotzea da.

Euri-azidoa:

Gas kutsakorrak dituen prezipitazioa.

Smog-a:

Begiak eta birikak narritatzen dituen laino astun eta iluna.

Deforestazioa:

Landare-estalkiaren galera giza-jardueren eraginez.

Bioaniztasuna/Biodibertsitatea:

Lurrean bizi diren landare eta animalia espezie ezberdinak.

BPG:

Barne Produktu Gordina, herrialde batek urtebetean ekoitzitako ondasunen eta zerbitzuen balioa dirutan.

Per capita errenta:

BPG biztanle kopuruarekin zatituz lortzen den datua, hiritarren aberastasuna edo batez besteko errenta adierazten duena.

Esportatzea:

Herrialde bateko produktuak atzerrira eramatea eta saltzea.

Esportazioak:

Herrialde bateko produktuen atzerriko salmentak.

• Lan sozietateek bazkide ez diren langileak kontrata ditzakete, baina badituzte mugak: bazkide ez diren langileek guztira enpresan egiten dituzten lan-orduak ezin dira bazkide diren langileek guztira egiten dituztenak baino %15 gehiago izan (kopuru hori %25ekoa da, 25 langiletik beherako lan sozietateetan).

• Sozietatearen izenean, izena eta atzetik “SLL” edo “SAL” laburdurak.

• Sozietate horiek erreserba-fondo berezi bat osatu behar dute, eta lortutako mozkin likidoen %10 gorde behar da.

Eratzea:

Lan-sozietatea eskritura publiko bidez formalizatu eta Merkataritza Erregistroan inskribatu behar da. Horren aurretik, dagokion autonomia-erkidegoko lan-sozietateen erregistroan inskribatuta egon behar du.

KOOPERATIBA SOZIETATEAK:

Interes eta premia...

Merkataritza Sozietateak

Enpresa baten ustiapenean lankidetzan aritzeko, pertsona batek edo batek baino gehiagok ondare-funts bat bilduz osatutako sozietate mota bat da. Nortasun juridikoa du.

Helburua: makinak lortu eta irabaziak banatzea.

Merkataritza-sozietate guztiak eskritura publiko bidez eratu behar dira eta Merkataritza Erregistroan inskribatu behar dira.

Sozietate Mota Nagusiak

Bi mota daude:

• Sozietate pertsonalistak: Sozietatearen kudeaketa bazkideek beraiek egiten dute, eta, beraz, garrantzitsuagoak dira bazkideen ezaugarri pertsonalak sozietatean duten kapitala bera baino. Horrelako bi sozietate daude: Sozietate kolektiboa eta Komanditako sozietate hutsa.
• Sozietate kapitalistak: Kapital-ekarpena bazkideen ezaugarriak baino garrantzitsuagoa

Sarrera: Tributua eta Gastu Publikoak

Tributua izaera hertsakorra duen diruzko prestazioa da, Estatuak edo ente publiko batek ezarritakoa, gastu publikoak finantzatzeko. Bi ezaugarri nagusi ditu: Hertsakortasuna eta gastu publikoak edo behar kolektiboak finantzatzea.

Tributuaren ezarpenak ezin ditu hiritarren eskubideak kaltetu, eta hiritarrei eskaini behar zaizkien zerbitzuak finantzatzeko ezarri behar dira. Espainiako Konstituzioaren I. tituluko II. kapituluan, «Espainiarren eskubide eta askatasunak» atalean, tributuen oinarri konstituzionalak arautzen dira, 31. artikuluan:

• 31.1. Denek gastu publikoen sostengura lagunduko dute, bakoitzaren gaitasun ekonomikoaren arabera, berdintasun eta aurrerakotasun oinarriak dituen tributu sistema justu

Ekonomiaren eta enpresaren munduan murgiltzeko, funtsezko kontzeptu batzuk argi izatea ezinbestekoa da. Dokumentu honetan, kostuen, merkatuaren, enpresa moten eta beste hainbat gai garrantzitsuren inguruko oinarrizko definizioak eta sailkapenak aurkituko dituzu, modu argi eta egituratuan.

Kostuak: Finkoak, Aldakorrak eta Guztizkoak

Enpresa baten funtzionamendua ulertzeko, kostuen sailkapena ezagutzea garrantzitsua da:

• Kostu Finkoak (KF): Ekoitzitako kantitatea aldatuta ere aldatzen ez diren kostuak dira. Ez dute loturarik ekoizpen-mailarekin.
• Kostu Aldakorrak (KA): Ekoitzitako unitateekiko proportzionalak diren kostuak dira. Zuzenean lotuta daude ekoizpen-mailarekin.
• Guztizko Kostuak (GK): Kostu finkoen eta kostu aldakorren batura.

Eskala-Ekonomiak

Enpresa...