Ekonomia: Oinarrizko Kontzeptuak eta Finantzaketa
Ekonomia: Oinarrizko Kontzeptuak eta Finantzaketa
Kontzeptu Ekonomiko Nagusiak
Mikroekonomia
Mikroekonomiak eragile ekonomiko indibidualen portaera aztertzen du, hala nola familien, kontsumitzaileen eta enpresen erabakiak.
- Eskaintza, eskaria eta prezioa aztertzen ditu.
Makroekonomia
Makroekonomiak, aldiz, ekonomiaren portaera globala aztertzen du, agregatu ekonomiko handiei erreparatuz.
- Eskaintza agregatua, eskari agregatua eta prezioen bataz besteko maila aztertzen ditu.
Nazio Errenta eta Balio Erantsia
Nazio Produktua ekoitzitako azken ondasun eta zerbitzu guztien diru-balioa da. Kontabilizazio bikoitza saihesteko, tarteko ondasunen balioa baztertu behar da. Horretarako, balio erantsia kalkulatzen da.
Transferentzia Errentak
Transferentzia errentak familiek sektore publikoarengandik jasotako errentak dira. Estatuak sarreren zati bat birbanatzen du gehien behar dutenen artean: gaixoak, agureak, familia ugariak eta langabetuak.
Bi motatako transferentziak daude:
- Iraunkorrak: pentsioak, elbarritasun-laguntzak...
- Salbuespenezkoak: gaixotasun-bajak, istripu-laguntzak, langabezia-sariak...
Errenta Pertsonal Erabilgarria
Errenta pertsonal erabilgarria kalkulatzeko, errenta gordinari transferentzia errentak gehitu eta kotizazio sozialak eta PFEZ kendu behar zaizkio. Emaitza familiek benetan erabil dezaketen dirua da.
Amortizazioak edo Balio Galerak
Enpresen kapital ondasunak (makineria, eraikinak, instalazioak, etab.) zaharkitu eta hondatu egiten dira. Amortizazioak ondasun horiek birjartzeko egindako inbertsioak dira.
Inbertsioen Ezaugarriak
Inbertsioek bi funtzio dituzte:
- Eskariari tira egitea.
- Herrialde batean instalatutako ekoizpen-ahalmena handitzea.
Lau faktorek eragiten dute inbertsioetan:
- Sarrerak
- Kostuak (interes-tasak eta zergak)
- Erabilitako ekoizpen-ahalmena
- Etorkizuneko espektatibak
Inbertsioen lau ezaugarri nagusiak:
- Aurreneko ordainketa
- Denbora-iraupena
- Kutxako fluxu garbiak
- Hondar-balioa
Legezko Dirua eta Banku Dirua
Legezko dirua txanpon eta billeteek osatzen dute. Banku dirua, berriz, banku eta aurrezki-kutxetan gordailututako dirua da.
Kutxa Koefizientea
Kutxa koefizientea bankuek gordailu gisa duten diru kopurua da, mailegutan eman ezin dutena.
Espainiako Finantza Sistema
Finantza Bitartekari Bankarioak (Dirua Sortzen Dute)
Maileguak emateko ahalmena dute:
- Espainiako Bankua
- Banka pribatua
- Aurrezki-kutxak
- Beste kreditu-erakunde batzuk (adibidez, nekazaritza-kutxak)
Finantza Bitartekari Ez-Bankarioak
Ezin dituzte maileguak eman:
- Balore-burtsa
- Kreditu Ofizialeko Institutua (ICO)
- Aseguru-etxeak
- Pentsio-funts pribatuak
- Inbertsio-sozietateak eta -funtsak
- Leasing-enpresak
- Factoring-enpresak
Enpresen Finantzaketa
Finantzaketa Propioa (Autofinantzaketa)
- Jabeen ekarpenak (kapital soziala)
- Erreserbak: bazkideen artean banatzen ez diren etekinen zatiak.
Besteren Baliabideen Bidezko Finantzaketa (Zorrak)
- Merkataritza-kreditua (hornitzaileekiko zorrak)
- Maileguak eta kredituak
- Jesapenak (obligazioen jaulkipena)
- Funts espontaneoak: langileen soldatak atzeratzea, Gizarte Segurantzarekiko zorra eta Ogasun Publikoarekiko zorra.