Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Finantza Sistema:

Aurreztatzaileak eta Ekoizleak Harremanetan

• Inbertsioak egiteko finantza sistema ona izango da.
• Aurreztatzaileak baditu bankoan, inbertitzaileak erlazionatzen ditu.
• Segurtasun eta errentagarritasun egoeratan gauzatzen bada.
• Moneta oreka eta finantza oreka lortzen laguntzen badu.
• Krisiak saihesteko gai bada.
• Malgua bada.

Elementu Garrantzitsuak

1. Finantza Aktibo eta Pasiboa:

• Produktuak eta zerbitzuak dira.
• Aurreztaileen eta inbertitzaileen arteko balio-bideen transferentzia ahalbidetzen dute.

2. Finantza Erakundeak:

• Bankuen lana, bitartekari lana egiten dute.
• Aurreztaile eta inbertitzaile artean, botere publikoak ezarritako lege araudiaren arabera, legezko erakunde eta agintearen arabera.

3. Merkatuetan:

• Aktibo eta pasiboen arteko trukea,

Dirua (Konfiantza)

Funtzioak: Truke-bitartekoa, balio-gordailua eta neurketarako kontu-unitatea.

Motak

• Legezko dirua
• Banku dirua

BPG (Barne Produktu Gordina)

Lurralde baten azken ondasun eta zerbitzuen balioa (epea eta moneta). Langabezia behera, BPG gora.

KPI (Kontsumorako Prezioen Indizea)

INE (Instituto Nacional de Estadística)

(Madril)

Gordeailuak

Epe finkorako ezarpenak. Segurtasuna gora, errentagarritasuna behera.

Ageriko Gordeailuak

• Aurrezki-libreta (soilik daukazuna atera dezakezu)
• Kontu korrontea (ez daukazun dirua atera dezakezu)

Lan Merkatua

• Biztanleria Aktiboa: Langabetuak eta landunak.
• Biztanleria Ez-aktiboa: Ikasleak eta pentsiodunak.

Ezkutuko Ekonomia

Indarrean dauden legediak betetzen ez dituzten jarduerak (lege fiskala, laborala eta penala)....

Makroekonomiaren Adierazleak

1. Aipatu zeintzuk diren makroekonomiaren adierazleak.

   • Makroekonomiaren adierazleak ekoizpena, prezioak, diruaren prezioa eta enplegua dira.

2. Aipatu eta azaldu ondorio negatiboak murrizteko aldagai nagusiak.

   • Ekonomia-hazkundea: Kezka gehien eragiten duen alderdia da, hazkundeak oso eragin handia duelako ekonomiaren aberastasunean eta lanpostuetan.
   • Prezioak: Prezioen igoera egunez egun agertzen zaigun kontua da, eragin handia duelako.
   • Diruaren prezioa: Maileguan dirua eskatzeak duen kostua da (interes tasa), eta oso kezka handia eragiten du, jende asko bizi delako interes tasek bere hipotekan duen eraginaren mende.

3. Aipatu zertarako aukera ematen duten ekonomia adierazleek.

   • Zenbakien bidez kuantifikatzeko familien, enpresen eta

Lan Merkatua

67 urtera artekoak dira potentzialki aktiboak diren pertsonak. Gu, lan merkatua ikuspuntutik, ez gara aktiboak, ez gaudelako aktiboki lana bilatzen. Hortaz, nahiz eta 16-67 urte tartean egon, lan bila ez gaudenez, ez gara aktiboak izango.

Definizio Nagusiak

• Biztanle potentzialki aktiboak: lan-merkatuan parte hartzeko aukera duten pertsonak, normalean 16 urte eta gehiagokoak. Biztanle potentzialki aktiboak = Aktiboak + Ez aktiboak.
• Biztanle aktiboak: lanean dauden pertsonen eta langabezian baina lan bila aktiboki ari direnen batuketa da.
• Biztanle ez aktiboak: 16 urte edo gehiago dituztenak eta landunak edo langabetuak ez direnek osatzen dute.
• Desanimatuak (etsituak): langabe bezala kontuan hartu beharko lirateke “benetako” langabezia-

Frankizia

Kontratu honen bidez, enpresa batek (frankiziatzaileak) beste bati (frankiziatuari) produktu edo zerbitzu bat merkaturatzeko eskubidea ematen dio, esparru geografiko zehatz baten barnean eta ordainsari ekonomiko batzuen truke. Frankizia-kontratuaren ezaugarri nagusiak hauek dira:

• Frankiziatua da negozioaren jabea eta, beraz, inbertsioak egiten dituena.
• Frankiziatzaileak izena, marka, presentazio eta diseinu komun bat ematen dizkie denda frankiziatuei. Gainera, dagokion know-how eta laguntza teknikoa ematen ditu.
• Frankiziatuak frankizia horren esklusibitatea du eremu geografiko mugatu batean.
• Frankiziatuak frankiziatzaileari ordainketa ekonomikoak egin behar dizkio.

Frankiziatzailearentzat, frankiziaren bidez hazkunde eta garapenerako aukerak...

Biltegiratze Kudeaketa eta Logistika

Biltegiratze kudeaketa funtzio logistiko batekin diseinatutako prozesua da, materialak jaso, kontserbatu eta entregatzean datzana. Hau guztia biltegi berean egiten da, kontsumitzeko unea iritsi arte.

Biltegiratzearen Ikuspegiak

Biltegiratzea bi ikuspegitatik ikusten da:

• Erabilgarriak diren objektuak kontserbatzeko lekua.
• Ikuspegi kritikotik begiratuta, sentikorra izatea objektuak kontserbatzeak dakarren gastuagatik.

Biltegi Motak

1. Kontsumoaren Araberakoa

• Lehengaien biltegia: Materialak, hornigaiak eta edukiontziak gordetzen dira, eraldaketa garaiak erabakiko direnak.
• Amaitutako produktuen biltegia: Eraldaketa prozesua amaitzean erabiltzen da.
• Material laguntzaileen biltegia: Ordezko materiala, garbitzeko produktuak,

Zer da dirua?

Produktuak eta zerbitzuak saldu eta erosteko onartutako tresna da. Berez ez du baliorik, balioa du:

• Urria delako.
• Konfiantza dugulako.
• Truke bitartekoa erabiltzen dugulako.

Diruaren funtzioak

Truke bitartekoa

Ez bagenu ordainketa bitartekorik, trukea erabili beharko genuke: ondasunak ondasunekin trukatu beharko genituzke. Sinplifikazioa.

Balore gordagailua

Dirua ondasun iraunkorra da eta edukitzaileak aukera du erabakitzeko noiz erabili, nahiz eta denborarekin balio galdu ahal duen.

Kontu unitate komuna

Ondasun eta zerbitzuen balioa neurtzeko balio du eta, beraz, haien arteko alderaketak egiteko.

Diruaren prezioa

Interesa

Mailegu bat hartzerakoan maileguaz aparte itzuli beharrekoari deritzo.

Nola finkatzen da interes tasa?

Eragiketaren arriskua

Eskatzailearen...

Ekonomia Eragileak eta Erabaki Hartzaileak

Ekonomia-jardueran parte hartzen duten eta erabakiak hartzen dituzten oinarrizko unitateak dira:

• Familia-kontsumo pribatua: Etxeko kontsumoa eta lan-eskaintza.
• Enpresa-ekoizpen pribatua: Ondasunen eta zerbitzuen ekoizpena.
• Sektore publikoa: Gizartearen ongizatera bideratutako kontsumoa eta ekoizpena.

Ekoizpen Baliabideak, Faktoreak eta Errentak

Ekoizpen-prozesuan erabiltzen diren baliabideak eta horiei lotutako errentak.

Ekonomia Hazkundea eta Moduak

Gizarte batean aldi jakin batean izandako ondasunen eta zerbitzuen ekoizpenaren balio-handitzea da. Bi modu daude:

• Baliabideak handitu: Kantitatea.
• Produktibitatea hobetu: Kalitatea.

Enpresa eta Bere Funtzioak

Ondasunen eta zerbitzuen ekoizpena koordinatzen duen erakunde...

Finantza Kontzeptu Garrantzitsuak

• Burtsa eta Indizeak

  • Burtsa: IBEX-35 (Espainiako burtsa-indize nagusia).
  • Burtsa-indizea: Herrialdeko enpresa adierazgarrienen kotizazioen batez bestekoa adierazten duena.

• Finantza Aktiboak eta Tresnak

  • Finantza-aktiboak: Finantzaketa-tresnak (adibidez, akzioak, obligazioak).
  • Akzioak: Lehen mailako baloreak.
  • Obligazioak: Errenta finkoko baloreak.
  • Errenta aldakorreko baloreak: Akzioak, adibidez.
  • Tituluak: Akzioak edo bestelako baloreak.
  • Aktiboak: Aberastasunari eusteko erabiltzen diren ondasunak.

• Finantzaketa Motak

  • Autofinantzaketa: Jabeen ekarpenek eta erreserbek osatutako finantzaketa.
  • Erreserbak: Autofinantzaketarako erabilitako enpresaren irabaziak.
  • Funts espontaneoak: Enpresaren jardueratik sortutako funtsak, bereziki sortzen

Nazioarteko Merkataritza

Lurralde jakin batean ondasun eta zerbitzu batzuk ez edukitzea edo urriak izatea hainbat faktoreren bidez azal daiteke:

• Ekoizpen kostuak: Eragin handia dute ondasun eta zerbitzuen ezarritako preziotan. Bi faktore hauek ekoizpen bitartekoen eskuragarritasunaren eta erabiltzen den teknologiaren araberakoak dira.
• Eskaria: Nazioarteko merkataritza sustatzen du. Herrialde bakoitzak, bere ezaugarri ekonomikoen arabera, ekoizpenak ase ezin dituen ondasunak inportatzen ditu, bai ondasun horiek ez dituelako, bai eskaintza nahikoa ez delako.

Aduana-lurraldea salgaien zirkulazio askoa duen eremu geografiko bat da, eta ez du nahitaez bat etorri behar lurralde baten muga politikoekin.

Merkataritza Askea

Merkataritza askeak aukera ematen...