Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

1-2-3 Gaia: Ekoizpen Baliabideak eta Kostuak

Ondasun eta zerbitzuak ekoizteko eta banatzeko erabilitako oinarrizko elementuak dira ekoizpen-baliabideak edo faktoreak. Ekoizpen-baliabide bat denbora-aldi jakin batean erabiltzearen truke ordaintzen den balioari errenta deritzo.

Enpresa-etekina (Ee) kalkulatzeko, produktuen salmentarekin lortutako guztizko sarreren (SG) eta ekoizteko behar diren guztizko kostuen (KG) arteko aldea hartzen da: Ee = SG - KG.

Ekoizpen-kostua da enpresak ekoizpen-faktoreak erabiltzeagatik sortzen diren gastuak.

• Kostu finkoak: Ekoizpenarekiko independenteak dira; hau da, euren balioa ez da aldatzen ekoizpena aldatu arren.
• Kostu aldakorrak: Ekoizpenarekiko proportzionalak dira; hau da, ekoizpena hazi ahala, kostu aldakorrak

BRICS Herrialdeak

BRICS: Brasil, Errusia, India, Txina eta Hegoafrika dira kide. Herrialde hauek hainbat ezaugarri komun dituzte:

• Ekonomia-hazkunde handia dute, gainerako herrialdeena baino handiagoa.
• Tamaina eta garrantzi ekonomiko handiko herrialdeak dira.
• Munduko ekonomiaren buru izateko asmoa dute.
• Lankidetzan jarduten dute, ekonomia-erakundeetan garrantzi handiagoa lortu nahi dutelako.

Globalizazioa Bultzatzen duten Faktoreak

Produktu-Trukeak eta Finantza-Merkatua Liberalizatzea

Produktu-Trukeak Liberalizatzea

Herrialdeek oztopoak jartzen dituzte beste herrialdeetako produktuak beren mugetan sar ez daitezen, bertako produktuek gainerakoekin lehiatu beharrik ez izateko. Oztopo horiek ezabatzeari edo murrizteari produktu-trukeak liberalizatzea deritzo....

Dirua

Dirua: truke bitartekoa da. Funtzioak: truke bitartekoa (truke), kontu unitatea (gauzen balioa zehaztua) eta balio gordailua (aberastasuna gordetzeko).

Trukea

Trukea: trukatzaileen beharrizanak bateratu, ondasunen balioa zehazteko zailtasunak, zatigarriak ez diren ondasunak.

Salgai Dirua

Salgai dirua: ondasun bat diru bezala erabili: urria, balio egonkorrekoa, eskuz aldatzeko erraza, unitate txiki.

Metalezko Dirua, Paper Dirua, Diru Fiduziarioa

Gaur egungo dirua: ez dute baliorik, ez da urretan bihurgarria, orokorrean onartua izango denaren konfiantzan, legezko dirua.

Diru Eskaintza

Diru eskaintza: ekonomian zirkulazioan guztizko diru kopurua, eskudirua eta gordailuak.

Diru Eskaria

Diru eskaria: jendeak elkartrukeak egiteko behar duen dirua.

Bankuak

Bankuak:

1. Atala: Gizarte Zerbitzuen Izaera

a) Gizarte Zerbitzuen definizioa

b) Ongizate-Estatua: Eskubide Sozialak eta Gizarte Zerbitzuak

• Ongizate Estatuaren bilakaera
  • Giza Eskubideen Aitorpen Unibertsala
• Eskubide Sozialak eta Herritartasuna
• Ongizate-Estatuaren krisia eta berregituraketa

2. Atala: Gizarte Zerbitzuak Historian Zehar

a) Gizarte Zerbitzuak eta Gizarte Langintza

• Gizarte Langintza, Behartsutasuna eta Ongizate Estatua
• Erakunde Eskuzabalak
• Gizarte Zerbitzuen Instituzionalizazioa
• Behartsutasunaren aurkako borrokaren porrota
• Gizarte Zerbitzuen erreforma atzerakoia
• Gizarte Zerbitzuen III. Bidea

b) Gizarte Zerbitzuen Sare Publikoa

• Frankismoaren azken urteak (1960-1978)
• Garai Konstituzionala
  • Trantsizio Politikoaren Garaia (1978-1982)
  • Gizarte Zerbitzuen Garapenaren

Enpresa baten kontuak abenduaren 31n

Enpresa baten kontuak hurrengoak dira abenduaren 31n:

Aktiboak (Ondasunak eta Eskubideak)

• Lurrak eta ondasun naturalak: Ondasuna
• Eraikuntzak: Ondasuna
• Garraio elementuak: Ondasuna
• Bezeroak: Eskubidea
• Kobrantza dudagarrizko bezeroak: Eskubidea
• Bezeroak, kobratzeko merkatal efektuak: Eskubidea
• Kutxa: Eskubidea
• Bankoak: Eskubidea
• Garraioak: Ondasuna

Pasiboak (Betebeharrak)

• Kapitala: Betebeharra
• Borondatezko erreserbak: Betebeharra
• Estatutuzko erreserbak: Betebeharra
• Hornitzaileak: Betebeharra
• Epe laburrera ordaintzeko merkatal efektuak: Betebeharra
• Gizarte segurantzako organismoak, zordun: Betebeharra

Izakinak

• Salgaiak, aurre izakinak
• Ontzikiak, aurre izakinak

Sarrerak eta Gastuak (Ustiapena)

Sarrerak (Esplotazioa)

• Salgai salmentak:

Banaketa Kanalak

1. Banaketa Kanal Propioa: Enpresa jabea da eta normalean informazioa bidaltzeko erabiltzen da. Zuzenean bezeroei iristen da.
2. Banaketa Kanpo-Kanala: Enpresa ez da jabea eta objektuak eta produktuak bidaltzeko erabiltzen da. Gehien erabiltzen dena da hau.
3. Bitartekari Handizkaria: Azken saltzaileari saltzen ez diona. Ekoizleetatik Bugattiri, adibidez.
4. Bitartekari Txikizkaria: Zuzenean saltzen duena, azken saltzaileari. Bugattik beste enpresei.
5. Frankizia: Marka komertzial batek bere produktuak salmenta sistemaren bidez, beste jabe baten dendan eta baldintza ekonomiko batzuen menpean; tahona adibidez.
6. Teledenda: Telebistan erakusten dira produktuak ordu jakin batzuetan. Telefonoz egiten da eskaria eta entregatze momentuan ordaintzen da.

Euroaren sorrera eta garapena

Abiapuntua eta lehen urratsak

• Abiapuntua: Merkatu Bakarra (EAB 1986; martxan jarri 1993).
• Diru-sistema indartzea: moneten arteko parekidetasuna (% 2,5eko tartean).
• Moneta berriaren izena (1994): Euroa.

Bateratzeko irizpideak (Maastrichteko Ituna)

Europar Batasunaren Itunak edo Maastrichteko Itunak ezarritako baldintzak:

• Inflazioa: herrialdeko inflazio-tasa ezin zen izan prezio egonkorrenak zituzten hiru estatu kideen batez bestekoa baino 1,5 puntu handiagoa.
• Interes-tasak: epe luzerako interes-tasak ezin zuen gainditu prezio egonkorrenak zituzten hiru estatu kideen batez bestekoa 2 puntutan baino gehiagotan.
• Defizit publikoa: urteko defizit publikoa ezin zen izan Barne Produktu Gordinaren (BPG) % 3 baino handiagoa.
• Zor publikoa:

Globalizazioa bultzatzen duten faktoreak

Produktu-trukeak eta finantza-merkatua liberalizatzea

Herrialdeek oztopoak jartzen dituzte beste herrialdetako produktuak beren mugetan sar ez daitezen, hartara bertako produktuek gainerakoekin lehiatu beharrik ez izateko eta, hain zuzen ere, oztopo horiek ezabatzeari edo murrizteari deritzo produktu-trukeak liberalizatzea.

Oztopo nagusiak:

• Muga-zergak. Importazioei ezartzen zaizkien zergak dira. Zerga horiek handitu egiten dute atzerriko produktuen prezioa.
• Diru-laguntzak: bertako ekoizleei diru-laguntzak ematen dizkiete, beren produktuak ahalik eta merkeen sal ditzaten.
• Herrialde batek beste bati sal diezaiokeen produktu kopurua mugatzea.
• Kalitate-arauak onartzea. Arau horiek zabaldu egiten dute arau horiek

Enpresa Estrategia

Enpresa estrategia enpresa batek enpresa-helburu bat lortzeko egiten duen maniobra, taktika edo ekintza-plana da. Estrategia deritzo enpresa batek egin beharreko ekintzei eta ekintza horietarako erabil ditzakeen baliabideei buruz enpresak har ditzakeen erabakien multzoari. Horren guztiaren helburua arrakastarekin lotutako enpresa-helburu batzuk lortzea da, zenbait mailatan.

Estrategia Mailak