Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Europako Ekonomia Lankidetzarako Erakundea (EELE)

• Sorrera urtea: 1948
• Marshall Planaren onduradunak ziren herrialdeak
• Marshall Planaren laguntza administratzeko eta koordinatzeko

Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Erakundea (ELGE)

• Sorrera urtea: 1960
• EELE-ren ordez sortutako erakundea, AEB, Kanada, Australia eta Japonia sartzean
• Helburuak: politika makro-ekonomikoetan akordioak bilatzea & garapen bidean zeuden herrialdeei eman beharreko laguntzak koordinatzea

BENELUX

• Merkatu Batasuna: Belgika, Herbereak eta Luxenburgo

Europako Erkidegoak

• Ikatz eta Altzairuaren Europako Erkidegoa (IAEE): 1951
• Energia Atomikoaren Europako Erkidegoa (IAEE): 1957
• Europako Ekonomia Erkidegoa (EEE): 1957
• Helburuak:
  • merkatu batasuna
  • ekonomia- eta diru-batasuna
  • batasun politikoa

Europako

Mendebaldeko ekonomien hazkundea: Europako ekonomia-mirariak

• Noiz? Bigarren Mundu Gerraren ondoren, 50. eta 60. hamarkadetan.
• Non? Europako Mendebaldeko ekonomia kapitalistetan.
• Zelako hazkundea? BPG-aren % 4-5 (1973ko krisiaren ondoren, % 2,5).
• Zergatik?
  • a) Eskaintza:
    • Erregaien eta lehengaien prezio merkea.
    • Berrikuntza teknologikoak – hirugarren industria iraultza (informatika, mikroelektronika, telekomunikazioa...) - herrialdeen arteko transferentzia teknologikoak.
  • b) Eskaria:
    • Ekonomiaren irekiera-maila altuagoa: NDF & GATT.
    • Keynesianismoaren hasiera eta garapena.
    • Keynesianismoa:
      • Zer da? Politika ekonomiko bat.
      • Zeintzuk dira bere helburuak? Enplegu osoa eta egonkortze soziala.
      • Non? Merkatu libreko sistemetan, hau da, mendebaldeko ekonomia kapitalistetan.

1.3. Ingurunearen eragina enpresan

Ingurunearen barruan honakoak bereiz ditzakegu:

• Ingurune orokorra: Enpresa mota orori berdin eragiten dioten faktoreak dira: kultura, ekonomia, politika, legeak, etab. Esate baterako, gobernu aldaketak, energiaren prezioaren gorabeherak eta greba orokorrak.

• Ingurune espezifikoa: Enpresaren funtzionamenduan zehazki eragiten duten faktoreak dira. Ingurune horretan sartzen dira, adibidez, enpresa horren bezeroak, hornitzaileak, lehiakideak eta sindikatuak.

1.4. Enpresaburua

Gaur egun, enpresaburua enpresaren zuzendaritzan aditu bat da eta honako funtzioak betetzen ditu:

• Planifikatu edo diseinatu: Ekintza-plan bat uneko egoera ekonomikoa aztertu ondoren egingo du, hau da, kontsumitzailearen desioak interpretatuko ditu

Enpresa ekoizpen-faktoreak konbinatzen dituen ekoizpeneko unitate ekonomikoa da. Gerora, kontsumitzaileen eskura jarriko diren ondasunak eta zerbitzuak ekoizten ditu, enpresaren zuzendaritzak antolatuta eta koordinatuta, eta arriskupean jarduten du beti.

Enpresaren Estrategia

Estrategia enpresa batek egin beharreko ekintzei eta ekintza horietarako erabil ditzakeen baliabideei buruz enpresak har ditzakeen erabakien multzoa da. Helburua arrakasta lortzeko enpresa-helburu batzuk lortzea da.

Enpresaren Ingurunea

Ingurune Orokorra

Enpresa guztietan du eragina.

Ingurune Espezifikoa

Eragin jakin bat izaten du enpresa bakoitzean; beraz, enpresa nola den, aldatu egiten da.

Gizarte Erantzukizun Korporatiboa

Gizarte-erantzukizun korporatiboa (GEK) enpresek gizarte-...

Planifikazio Zentralizatuko Sistema (Sozialismo Erreala)

Munduan hondarretan dago, Europako ekialdeko herrien porrotaren ondoren.

• Plan ekonomiko zentralak erabakitzen du zer ekoiztu, zenbat, eta zein preziotan salduko diren ekoizkinak.
• Estatua produkzio bitartekoen jabe da (kasu batzuetan kooperatibak).

Sistema Kapitalista (Merkatu Ekonomia)

Oinarriak:

• Efizientzia irizpidea: Emaitzarik altuena ahalegin txikiena eginez.
• Nola ekoiztu behar den erabakitzen du.
• Merkatua: Ondasun eta zerbitzuen banaketarako instrumentua.
• Zer (kontsumitzaileek erosi nahi dutena) eta norentzat (merkatuak finkatutako prezioak ordaintzeko prest daudenentzat) ekoiztu behar den erabakitzen du.

Merkatuak ez du ziurtatzen gizarte ongizatea. Hori dela eta, Estatuaren esku hartzea...

Zerga Politika

Sektore publikoak, funtsak bilduz, Estatuak finkatutako helburuak lortzeko sistema da. Bi zerga politika mota daude:

Ahalmenezko Zerga Politikak

Gobernuek diru-sarreretan nahita eragin nahi dutenean aplikatzen dituzten politikak dira. Gobernuek dute ahalmena. Estatuak dirua duenean hainbat gauzatan gastatzen du:

• Obra publikoetan
• Prestakuntza planetan
• Transferentzia programetan
• Zerga-tasen aldaketetan

Egonkortzaile Automatikoak

Herrialde batean areagotzen edo murrizten diren diru-sarrerak edo gastu publikoak dira. Zerga gehikorrak, gizarte-kotizazioak eta langabezia-prestazioak dituzte.

Estatuaren Bitartekoak

Gizarte-Kotizazioak

Gizarte Segurantzan afiliatutako langileek egiten dituzten ekarpenak dira.

Tributuak

Diru-sarreren iturri dira. Jasotakoaren...

Estatuko Aurrekontu Orokorrak

Aurrekontuen bidez adierazten dira gastuei eta diru sarrerei dagokienez dauden asmoak. Hauek dira adibide batzuk: osasun gastuak, hezkuntza gastuak, babes soziala, zerbitzu orokorrak, inbertsioak, orden publikoa eta defentsa.

Estatu Aurrekontu Orokorretako Diru Sarrera Publikoak

Sektore publikoak, bere funtzioak betetzeko, baliabideak behar ditu, diru sarrera publikoak deritzenak. Estatuak sarrera horiek lortzeko dituen bitarteko nagusiak honako hauek dira:

Gizarte Kotizazioak

Gizarte Segurantzan afiliatutako langileek egiten dituzten ekarpenak dira. Hauek, beharra sortzen denean, langileei eta haien familiei laguntza emateko balio dute, hala nola gaixotuz gero edo erretiroa hartuz gero.

Tributuak

Aurrekontuetako diru...

Erreserba Hirutarrak - Erregelak (II)

eta 5. erregelen salbuespenak: erreserbak bihurtu

Zabaldu: T-ek X irakurtzeko erreserbatuta du – T baldin bada X irakurtzeko erreserba duen transakzio bakarra eta WLOCK(X) egikaritzen badu, orduan erreserba zabaltzen da.

Murriztu: T-ek X idazteko erreserbatuta du – T-ek RLOCK(X) egikaritzen badu, erreserba murrizten da – Horrela, beste transakzio batzuek X irakurtzeko erreserba lor dezakete.

Bi Faseko Erreserbatze-protokoloak (2PL)

Transakzioetan erreserbak erabiltze hutsak ez du bermatzen plangintzen serializagarritasuna. Transakzio bakoitzean erreserbatze- eta askatze-eragiketen kokalekuari buruzko protokolo gehigarri bat jarraitu behar da. 2PL protokolo ezagunena da.

2PL protokoloak (I)

Serializagarritasuna...

Protekzionismoa: Gobernuek merkatuaren funtzionamenduan esku hartzen dute, atzerriko produktuen sarrera mugatuz, herrialdeko industria babesteko. Protekzionismoa esaten zaio herrialde batean, herrialdeko industria babesteko helburuz, atzerriko produktuen sarrera mugatzeko hartutako neurri multzoari. Garapen bidean dauden herrialdeetan hartzeko, gero eta agerikoa baita herrialdeen arteko banaketa: Zentro bat dago, teknologia eta zerbitzu kualifikatuak saltzen dituzten herrialde aberatsek osatua, eta periferia bat, lehen sektoreko produktuetan espezializatuta dauden eta garapen bidean dauden herrialdeek osatua. Zentroan dauden herrialdeen sarrerak gero eta handiagoak dira eta periferiako herrialdeen sarrerek behera egiten dute, merkatu horietan...

Bankuko Finantza Bitartekariak

Banku-entitateek osatzen dute talde hau, hau da, bankuek, aurrezki-kutxek eta kreditu-kooperatibek. Dirua sortzeko gaitasuna dute, eta haien finantza-aktiboak ordainketak egiteko onartzen dira, dirua baitira.

Banku Entitate Motak

• Bankuak: Enpresa pribatuak dira, eta helburu nagusia mozkinak lortzea da, bazkideen artean banatzeko.
• Aurrezki Kutxak: Irabazteko asmorik gabeko entitateak dira. Lortutako irabaziak edo mozkinak inbertsioetarako eta gizarte-ekintzetarako erabiltzen dituzte.
• Kreditu Kooperatibak: Jabeak dira dirua gordetzen dutenak (bazkideak), eta hauek ere finantza-zerbitzuen onurak jasotzen dituzte.

Banku-entitateek emandako zerbitzu nagusiak gordailuak hartzea eta maileguak ematea dira.

Bankukoak Ez Diren