Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Ekonomia Jarduera

Ekonomia jarduera esaten zaio beharrak asebetetzeko produktuak eta zerbitzuak lortzeko edozein prozesuri. Hiru fase ditu: ekoizpena, banaketa eta kontsumoa. Beharrak mugagabeak dira, baina haiek asebetetzeko erabiltzen ditugun baliabideak mugatuak dira.

Ekonomia Sektoreak

• Lehen Sektorea: Naturatik ateratako elikagaiak eta lehengaiak biltzen dira.
• Bigarren Sektorea: Naturatik ateratako ondasunak eta produktuak eraldatzen dira, kontsumitu ahal izateko.
• Hirugarren Sektorea: Ez dute ondasun materialik sortzen, zerbitzuak eskaintzen dituzte.

Etekina

Ekonomia-jarduera bat egin ondoren, jarduera horren gastuen eta diru-sarreren arteko kenketa da.

Ondasuna eta Zerbitzua

Behar bat asebetetzen duen eta balioa duen oro ondasuna da. Zerbitzua,...

Zuzendaritza Estrategikoa: Analisi Estrategikoa

1. Sarrera

Azterketa estrategikoak enpresaren lehia-posizioa zein den ezagutzeko aukera ematen dio zuzendaritzari. Horretarako, honako hauek aztertzen dira:

• Ingurunean gertatzen diren edo gertatuko diren aldaketak.
• Enpresak dituen baliabideak eta gaitasunak.

2. Ingurunearen Analisia

Enpresaren xedeei eta emaitzei eragiten dien guztia da ingurunea.

2.1. Ingurune Orokorraren Analisia

Enpresari eta enpresaren lehia-ingurune espezifikoa eratzen duten agenteei eragiten die. Normalean, PEST analisia erabili ohi da.

2.2. Lehia-Ingurunearen Analisia

Enpresak sistematikoki ezagutu ditzake lehiakideen aurrean kokatzeko duen gaitasunari zuzenean eragiten dioten faktoreak. Lehia-indar hauek erabakitzen dute sektore...

1. Ekonomia Sektoreak

XX. mendean gizarte berri bat sortu zen. Jendeak dirua dauka bizitzeko eta ondo pasatzeko. Momentu honetan, zerbitzu eta aisialdi industria garatzen dira. Hirugarren sektoreak garrantzi handia dauka gizartean.

2. Estatuaren Ekonomia Funtzioak

Estatuak funtzio garrantzitsuak betetzen ditu ekonomian:

• Ekonomia-jarduera arautzeko arauak egiten ditu.
• Sektore pribatuaren jarduera sustatzen du laguntzak emanez.
• Enpresak sortzen ditu interesatzen zaizkion sektoretan eta zailtasunak dituzten sektoretan.
• Zerbitzu publikoak ematen ditu (hezkuntza, osasuna, etab.).
• Lanpostu ugari sortzen ditu zerbitzu publikoetan (irakasleak, sendagileak, etab.). Jarduera horiek finantzatzeko zergak biltzen ditu.

3. Enpresa Publikoa vs. Enpresa Pribatua

Enpresa...

Garapen Adierazleak

1. Bizi-itxaropena: Biztanleriak, batez beste, zenbat urte bizi den aztertzen da. Horrela, osasun eta medikuntza mota ikus daiteke.

2. Hezkuntza-maila: Derrigorrezko hezkuntza noiz arte den, zenbat pertsonek duten ikasketak, eta abar aztertzen da.

3. BPG (Barne Produktu Gordina):

• Definizioa: Nazio batek urtebetean ekoizten dituen ondasun eta zerbitzuen balioa moneta unitatetan adierazten du. Ondasunen batura eurotan adierazten da.
• BPG-a zenbat eta handiagoa izan, orduan eta gehiago ekoizten dela esan nahi du. Ondorioz, lurraldea garatuagoa da.
• BPG / biztanle kopurua: Per Capita (pertsonako). Erlatiboa da, batez bestekoa delako.

Bigarren mailako adierazleak:

1. Populazio aktiboaren banaketa sektoriala: (Zenbat pertsonek egiten duten...

Makroekonomia eta Mikroekonomia

Makroekonomia: Ekonomiaren Funtzionamendua Eremu Globalean

Makroekonomiaren helburuak:

• Ekoizpen maila altua lortzea (BPGren hazkundea)
• Langabezia-tasa baxua lortzea
• Inflazioa kontrolatzea (prezioak egonkortzea)
• Defizit publikoa murriztea (gastu eta diru-sarrera publikoen arteko aldea)
• Kanpo defizita murriztea (inportazioak murriztu eta esportazioak ugaritzea)
• Truke-tasa egonkortzea.

Barne Produktu Gordina (BPG)

Barne Produktu Gordina (BPG) kontabilitate nazionalaren arabera, edozein ekonomik denbora-epe jakin batean (gehienetan urtebetean) sortutako azken ondasun eta zerbitzuen balioa neurtzen duen magnitudea da, eta balorazioa dirutan egiten da.

BPGren balorazio ekonomikoa faktoreen kostuaren arabera (BPGFK) eta merkatuko...

Merkatuak esleitzea merkatuaren funtzioa da. Hala ere, ez dugu ahaztu behar merkatuaren eraginkortasun ekonomikoa baldintza idealetan gertatzen dela bakarrik. Baldintza horiek lortzen ez badira, merkatuaren hutsegiteak sor daitezke eta, orduan, estatuak esku hartzea komenigarria izan daiteke.

Merkatuaren Hutsegiteak

Merkatuak hiru hutsegite nagusi ditu:

• Lehia ez osoa: Monopolioek, oligopolioek eta lehia monopolistak osatzen dute.
• Kanpo-eraginak: Kanpo-eragina agertuko da, baldin eta, ekoizkin baten ekoizpenak edo ondasun baten kontsumoak salerosketan parte hartzen ez duten kontsumitzaileei edo enpresei zuzenean eragiten badie, eta eragin horiek merkatuko prezioetan osorik islatzen ez badira.

1. Ekoizpenean Izandako Kanpo-ondorio Negatiboak

Baratze...

Ekonomia eta Oinarrizko Kontzeptuak

Ekonomia: Eskura dauden baliabideak gizartearen beharrizan indibidual eta kolektiboak ondo betetzeko, norbanakoek eta gizarteak egiten dituzten hautaketak eta hartzen dituzten erabakiak.

Mikroekonomia eta Makroekonomia

Mikroekonomia: Unitate ekonomikoaren portaera aztertzen du (familia). Makroekonomia: Sistema ekonomikoaren portaera aztertzen du.

Urritasuna eta Aukera Kostua

Urritasuna: Urritasun kontzeptua erlatiboa da, daudenak baino ondasun eta zerbitzu gehiago eskuratu nahi izatea adierazten du. Urritasunak erabaki ekonomikoak hartzera behartzen gaitu.

Aukera kostua: Erabakiak hartzeak mozkinak eta kostuak alderatzea dakar. Zerbait lortzeko baztertu behar den aukerari deritzo.

Ekoizpen Baliabideak/Faktoreak

Gizakien...

Zer dira Lan Arriskuak?

LAN ARRISKUA / RIESGO LABORAL: Ezbehar bat gertatzeko probabilitatea da.

APARTEKO GORABEHERA / INCIDENTE: Osasun kalterik eragiten EZ duen ezbeharra da, BAINA beste baldintza desberdinetan, BAI eragingo zuen.

LAN ISTRIPUA / ACCIDENTE LABORAL: (Legezko definizioa) Langileak besteren kontura egindako lanean, edo lan horren ondorioz, nozitzen duen gorputzeko lesioa. Barnean sartzen dira bizileku eta lantokiaren arteko bidean izandakoak ere, eta alderantzizkoak (in itinere).

GAIXOTASUN PROFESIONALA / ENFERMEDAD PROFESIONAL: (Legezko definizioa). Lanen ondorioz, baina ez istripuz, baizik eta laneko elementu edo substantzia jakin batzuen eraginez, azaltzen den gaixotasuna. (legezko taulan agertzen diren substantzia edo elementuak)...

Sektore Publikoaren Funtzioak

• Fiskala
• Arautzailea
• Ondasun eta zerbitzuen hornitzalea
• Birbanatzailea
• Egonkortzailea

Gizarte Segurantza: Aurrekontua eta Finantzaketa

Gizarte Segurantzaren aurrekontuak Estatuko Aurrekontu Orokorren azpisektoreak dira. Horien kudeaketaren ardura Lan eta Gizarte Segurantzako Ministerioari dagokio.

Gizarte Segurantzaren gastuetan, partida nagusia prestazio ekonomikoena da (%66), eta hurrengoa osasun asistentziarena (%31).

Gizarte Segurantzak bi finantzaketa mota ditu:

• Langileen eta enpresen kotizazio sozialak
• Estatuaren transferentziak (%30)

Estatuko Aurrekontuaren Faseak

Prestaketa

Gobernuaren eskumena da. Ekonomia eta Ogasun Ministerioaren bidez egiten du. Gainerako ministerioen eta erakunde instituzionalen txostenak eta eskaerak...

Lehia Perfektua eta Eskariaren Kurbak

Beraz, marka bateko ibilgailuak eta beste marka batekoak ezberdinak direnez, Ford konpainiak badaki ibilgailu batzuk bederen saltzen jarraituko duela, beste marka bateko ibilgailuak baino garestiago saltzen baditu ere. Ekonomia hizkuntzan, horrek esan nahi du Ford konpainiak malda negatiboko eskariaren kurbari aurre egiten diola, eta ez kurba horizontalari, lehia perfektuko enpresek egiten duten moduan.

Lehia perfektuaren alderdi bereizgarria zehazteko, enpresa batek aurre egin beharreko eskariaren kurba eta merkatuko eskariaren kurba bereizi behar ditugu. Tomate merkatuak ez du eskariaren legearen aurka egiten: erosleek merkatuan erosten duten tomate kopurua handitu egingo da tomateen prezioa jaisten bada....