Batxilergoa mailako Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Gastu Lehentasunak Ezartzea

3 Gastu Mota Bereizten Dira:

• Nahitaezko Gastu Finkoak: Ezin dira ordaindu gabe utzi eta haien zenbatekoa normalean ez da aldatzen. Adibidez: hipoteka, alokairuak, maileguak.
• Beharrezko Gastu Aldakorrak: Murriztu ahal dira, baina ezin dira guztiz kendu. Adibidez: janaria, arropa, fakturak (telefonoa, argindarra).
• Beharrezkoak Ez Direnak: Egin gabe utz daitezkeenak dira. Adibidez: opariak, oporrak, etxetik kanpo jatea, aisia (zinea, futbola).

Aurrezteko Aholkuak

Aurrezteko, beharrezkoak ez diren gastuak kentzen dira. Beharrezko ez diren gastuak kenduta, diru gehiago gelditzen zaigu nahitaezko gastu finkoetarako. Hauek ordaindu gabe uzteak ondorio hauek ekartzen ditu:

• Zorra Handitzea: Gastu horiek ez ordaintzeak berandutza-

Enpresa Estrategia eta Zuzendaritza

Enpresa estrategia enpresa helburuak aurrera eramateko enpresak berak hartzen dituen erabakien multzoa da. Zuzendaritza estrategia, enpresen estrategien kudeaketa prozesua da.

Estrategia Kudeaketa Prozesua

Estrategia kudeaketa prozesuak hiru fase nagusi ditu:

1. Analisi Estrategikoa

   Estrategia hautatu baino lehen, zenbait elementu aztertu behar dira:

   • Ingurunea: Enpresatik kanpo dauden faktoreak.
   • Enpresaren ahalmena: Enpresak dituen baliabideen eta gaitasunen multzoa.
   • Ekintzaileen espektatibak: Zeintzuk diren helburuak eta nora iritsi nahi den.

2. Estrategia Aukeratzea

   Zein motatako estrategia jarri nahi den jakin behar da:

   • Korporatiboak: Enpresaren helburu globalarekin lotutako erabakiak, garrantzi handikoak (adibidez, zein

Kanpo-hazkundea

BAT-EGITE PURUA

: Bi enpresa edo gehiago elkartzean dira berri bat sortzeko. Bat eginik enpresa bakoiztak lortuko luketena baino eraginkortasun handiagoa lortzeko.

XURGAPEN BIDEZKO BAT-EGITEA

: Enpresa batek beste bat erosi (xurgatu) egiten du, bestea deuseztatuz, eta haren ondarea enpresa erosleak bereganatuz.

PARTAIDETZA

: Enpresa batek beste enpresa baten kapital sozialaren zati bat erosten du, enpresa hori mendean hartzeko, guztiz ala neurri batean, bakoitzak bere izaera juridikoari eutsiz.

LANKIDETZA

: Enpresa independenteen arteko harreman bereziak dira; akordioen bidez, enpresak lankidetzan aritzen dira helburu komunak lortzeko baliabideak eta informazioa partekatzeko, kostuak eta arriskuak gutxituz.

KLUSTERRAK

: Negozio bereko...

Banaketa

Banaketaren Funtzioa: Banaketari esker, enpresek ekoitzitako ondasunak eta zerbitzuak kontsumitzaileek eskuratzeko eta erabiltzeko une eta leku egokian egoten dira. Produktuak kontsumitzaileen eskura jartzean, banaketak lekuaren, moduaren eta denboraren erabilgarritasuna eragiten du.

Produktuek ekoizlearengandik kontsumitzailearenganako bidea egiteko erabiltzen diren bitartekoek osatzen dute banaketa-kanala.

Banaketa-Kanal Motak

• Kanal Propioa: Enpresaren jabetzakoa da (adibidez, Zara, beraien produktuak egin eta enpresa berdinean saltzen ditu).
• Kanpo Kanala: Ez da enpresa ekoizlearen jabetzakoa (adibidez, Nescafé, Eroskik saltzen du).

Kanpo Kanalaren Hedadura

Kanpo kanalaren hedadura banaketan parte hartzen duten bitartekarien araberakoa...

Ekoizpen Efizientzia

• Ekoizpen-efizientzia ekoizpen-teknologiak kalifikatzeko erabiltzen da.
• Bi adierazlerekin neurtu daiteke:
  • Eraginkortasun Teknikoa: A teknologiak B teknologiak baino kantitate gehiago ekoizten badu, ekoizpen-faktore kantitate berdinarekin, A teknologia teknikoki eraginkorragoa da.
  • Eraginkortasun Ekonomikoa: Teknikoki berdinak badira bi teknologiak, ahalik eta merkeen ekoizteko aukera ematen duen teknologia ekonomikoki eraginkorragoa da.

Kostu Zuzenak eta Zeharkako Kostuak

• Enpresak produktu bat baino gehiago ekoizten badu, zaila da kostuak produktuei esleitzea.
• Kostu zuzenak: Produktu baten ekoizpenari zuzenean lotuta daude. Adibidez: lehengaiak.
• Zeharkako kostuak: Oro har, ekoizpen-prozesu osoari eragiten diote, ez produktu bakar

Finantza Kontzeptu Garrantzitsuak

• Burtsa eta Indizeak

  • Burtsa: IBEX-35 (Espainiako burtsa-indize nagusia).
  • Burtsa-indizea: Herrialdeko enpresa adierazgarrienen kotizazioen batez bestekoa adierazten duena.

• Finantza Aktiboak eta Tresnak

  • Finantza-aktiboak: Finantzaketa-tresnak (adibidez, akzioak, obligazioak).
  • Akzioak: Lehen mailako baloreak.
  • Obligazioak: Errenta finkoko baloreak.
  • Errenta aldakorreko baloreak: Akzioak, adibidez.
  • Tituluak: Akzioak edo bestelako baloreak.
  • Aktiboak: Aberastasunari eusteko erabiltzen diren ondasunak.

• Finantzaketa Motak

  • Autofinantzaketa: Jabeen ekarpenek eta erreserbek osatutako finantzaketa.
  • Erreserbak: Autofinantzaketarako erabilitako enpresaren irabaziak.
  • Funts espontaneoak: Enpresaren jardueratik sortutako funtsak, bereziki sortzen

Nazioarteko Merkataritza

Lurralde jakin batean ondasun eta zerbitzu batzuk ez edukitzea edo urriak izatea hainbat faktoreren bidez azal daiteke:

• Ekoizpen kostuak: Eragin handia dute ondasun eta zerbitzuen ezarritako preziotan. Bi faktore hauek ekoizpen bitartekoen eskuragarritasunaren eta erabiltzen den teknologiaren araberakoak dira.
• Eskaria: Nazioarteko merkataritza sustatzen du. Herrialde bakoitzak, bere ezaugarri ekonomikoen arabera, ekoizpenak ase ezin dituen ondasunak inportatzen ditu, bai ondasun horiek ez dituelako, bai eskaintza nahikoa ez delako.

Aduana-lurraldea salgaien zirkulazio askoa duen eremu geografiko bat da, eta ez du nahitaez bat etorri behar lurralde baten muga politikoekin.

Merkataritza Askea

Merkataritza askeak aukera ematen...

Ekonomia: Oinarrizko Kontzeptuak eta Finantzaketa

Kontzeptu Ekonomiko Nagusiak

Mikroekonomia

Mikroekonomiak eragile ekonomiko indibidualen portaera aztertzen du, hala nola familien, kontsumitzaileen eta enpresen erabakiak.

• Eskaintza, eskaria eta prezioa aztertzen ditu.

Makroekonomia

Makroekonomiak, aldiz, ekonomiaren portaera globala aztertzen du, agregatu ekonomiko handiei erreparatuz.

• Eskaintza agregatua, eskari agregatua eta prezioen bataz besteko maila aztertzen ditu.

Nazio Errenta eta Balio Erantsia

Nazio Produktua ekoitzitako azken ondasun eta zerbitzu guztien diru-balioa da. Kontabilizazio bikoitza saihesteko, tarteko ondasunen balioa baztertu behar da. Horretarako, balio erantsia kalkulatzen da.

Transferentzia Errentak

Transferentzia errentak...

Estatuak diru-sarrerak behar ditu gastu publikoak, Estatuko Aurrekontu Publikoetan jasotakoak, estaltzeko. Horretarako, arau batzuk onartzen ditu: zerga-zuzenbidea osatzen duten arauak.

Tributuak eta motak

Tributuen bidez lortzen ditu Estatuak aurrekontuan ezarrita dituen diru-sarrera gehienak. Herritarrek nahitaez ordaindu behar dituzte, eta bi helburu nagusi daude:

• Gastu publikoa finantzatzeko beharrezkoak diren baliabideak lortzea.
• Herrialdeko jarduera ekonomikoa kontrolatzea.

Hiru mota bereizten dira:

• Tasak: Zerbitzu publiko edo jarduera bat ematearen ordainetan. (Adibidez: unibertsitate publikoko matrikula)
• Kontribuzio bereziak: Partikular batek erakunde publiko batean ordaintzen du, baina dagokion obra edo zerbitzu publikoaren onura gizarteak