Batxilergoa mailako Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

• Lan sozietateek bazkide ez diren langileak kontrata ditzakete, baina badituzte mugak: bazkide ez diren langileek guztira enpresan egiten dituzten lan-orduak ezin dira bazkide diren langileek guztira egiten dituztenak baino %15 gehiago izan (kopuru hori %25ekoa da, 25 langiletik beherako lan sozietateetan).

• Sozietatearen izenean, izena eta atzetik “SLL” edo “SAL” laburdurak.

• Sozietate horiek erreserba-fondo berezi bat osatu behar dute, eta lortutako mozkin likidoen %10 gorde behar da.

Eratzea:

Lan-sozietatea eskritura publiko bidez formalizatu eta Merkataritza Erregistroan inskribatu behar da. Horren aurretik, dagokion autonomia-erkidegoko lan-sozietateen erregistroan inskribatuta egon behar du.

KOOPERATIBA SOZIETATEAK:

Interes eta premia...

Merkataritza Sozietateak

Enpresa baten ustiapenean lankidetzan aritzeko, pertsona batek edo batek baino gehiagok ondare-funts bat bilduz osatutako sozietate mota bat da. Nortasun juridikoa du.

Helburua: makinak lortu eta irabaziak banatzea.

Merkataritza-sozietate guztiak eskritura publiko bidez eratu behar dira eta Merkataritza Erregistroan inskribatu behar dira.

Sozietate Mota Nagusiak

Bi mota daude:

• Sozietate pertsonalistak: Sozietatearen kudeaketa bazkideek beraiek egiten dute, eta, beraz, garrantzitsuagoak dira bazkideen ezaugarri pertsonalak sozietatean duten kapitala bera baino. Horrelako bi sozietate daude: Sozietate kolektiboa eta Komanditako sozietate hutsa.
• Sozietate kapitalistak: Kapital-ekarpena bazkideen ezaugarriak baino garrantzitsuagoa

Ekonomiaren eta enpresaren munduan murgiltzeko, funtsezko kontzeptu batzuk argi izatea ezinbestekoa da. Dokumentu honetan, kostuen, merkatuaren, enpresa moten eta beste hainbat gai garrantzitsuren inguruko oinarrizko definizioak eta sailkapenak aurkituko dituzu, modu argi eta egituratuan.

Kostuak: Finkoak, Aldakorrak eta Guztizkoak

Enpresa baten funtzionamendua ulertzeko, kostuen sailkapena ezagutzea garrantzitsua da:

• Kostu Finkoak (KF): Ekoitzitako kantitatea aldatuta ere aldatzen ez diren kostuak dira. Ez dute loturarik ekoizpen-mailarekin.
• Kostu Aldakorrak (KA): Ekoitzitako unitateekiko proportzionalak diren kostuak dira. Zuzenean lotuta daude ekoizpen-mailarekin.
• Guztizko Kostuak (GK): Kostu finkoen eta kostu aldakorren batura.

Eskala-Ekonomiak

Enpresa...

Dirua

Dirua: truke bitartekoa da. Funtzioak: truke bitartekoa (truke), kontu unitatea (gauzen balioa zehaztua) eta balio gordailua (aberastasuna gordetzeko).

Trukea

Trukea: trukatzaileen beharrizanak bateratu, ondasunen balioa zehazteko zailtasunak, zatigarriak ez diren ondasunak.

Salgai Dirua

Salgai dirua: ondasun bat diru bezala erabili: urria, balio egonkorrekoa, eskuz aldatzeko erraza, unitate txiki.

Metalezko Dirua, Paper Dirua, Diru Fiduziarioa

Gaur egungo dirua: ez dute baliorik, ez da urretan bihurgarria, orokorrean onartua izango denaren konfiantzan, legezko dirua.

Diru Eskaintza

Diru eskaintza: ekonomian zirkulazioan guztizko diru kopurua, eskudirua eta gordailuak.

Diru Eskaria

Diru eskaria: jendeak elkartrukeak egiteko behar duen dirua.

Bankuak

Bankuak:

Enpresa baten kontuak abenduaren 31n

Enpresa baten kontuak hurrengoak dira abenduaren 31n:

Aktiboak (Ondasunak eta Eskubideak)

• Lurrak eta ondasun naturalak: Ondasuna
• Eraikuntzak: Ondasuna
• Garraio elementuak: Ondasuna
• Bezeroak: Eskubidea
• Kobrantza dudagarrizko bezeroak: Eskubidea
• Bezeroak, kobratzeko merkatal efektuak: Eskubidea
• Kutxa: Eskubidea
• Bankoak: Eskubidea
• Garraioak: Ondasuna

Pasiboak (Betebeharrak)

• Kapitala: Betebeharra
• Borondatezko erreserbak: Betebeharra
• Estatutuzko erreserbak: Betebeharra
• Hornitzaileak: Betebeharra
• Epe laburrera ordaintzeko merkatal efektuak: Betebeharra
• Gizarte segurantzako organismoak, zordun: Betebeharra

Izakinak

• Salgaiak, aurre izakinak
• Ontzikiak, aurre izakinak

Sarrerak eta Gastuak (Ustiapena)

Sarrerak (Esplotazioa)

• Salgai salmentak:

Banaketa Kanalak

1. Banaketa Kanal Propioa: Enpresa jabea da eta normalean informazioa bidaltzeko erabiltzen da. Zuzenean bezeroei iristen da.
2. Banaketa Kanpo-Kanala: Enpresa ez da jabea eta objektuak eta produktuak bidaltzeko erabiltzen da. Gehien erabiltzen dena da hau.
3. Bitartekari Handizkaria: Azken saltzaileari saltzen ez diona. Ekoizleetatik Bugattiri, adibidez.
4. Bitartekari Txikizkaria: Zuzenean saltzen duena, azken saltzaileari. Bugattik beste enpresei.
5. Frankizia: Marka komertzial batek bere produktuak salmenta sistemaren bidez, beste jabe baten dendan eta baldintza ekonomiko batzuen menpean; tahona adibidez.
6. Teledenda: Telebistan erakusten dira produktuak ordu jakin batzuetan. Telefonoz egiten da eskaria eta entregatze momentuan ordaintzen da.

Enpresa ekoizpen-faktoreak konbinatzen dituen ekoizpeneko unitate ekonomikoa da. Gerora, kontsumitzaileen eskura jarriko diren ondasunak eta zerbitzuak ekoizten ditu, enpresaren zuzendaritzak antolatuta eta koordinatuta, eta arriskupean jarduten du beti.

Enpresaren Estrategia

Estrategia enpresa batek egin beharreko ekintzei eta ekintza horietarako erabil ditzakeen baliabideei buruz enpresak har ditzakeen erabakien multzoa da. Helburua arrakasta lortzeko enpresa-helburu batzuk lortzea da.

Enpresaren Ingurunea

Ingurune Orokorra

Enpresa guztietan du eragina.

Ingurune Espezifikoa

Eragin jakin bat izaten du enpresa bakoitzean; beraz, enpresa nola den, aldatu egiten da.

Gizarte Erantzukizun Korporatiboa

Gizarte-erantzukizun korporatiboa (GEK) enpresek gizarte-...

Zerga Politika

Sektore publikoak, funtsak bilduz, Estatuak finkatutako helburuak lortzeko sistema da. Bi zerga politika mota daude:

Ahalmenezko Zerga Politikak

Gobernuek diru-sarreretan nahita eragin nahi dutenean aplikatzen dituzten politikak dira. Gobernuek dute ahalmena. Estatuak dirua duenean hainbat gauzatan gastatzen du:

• Obra publikoetan
• Prestakuntza planetan
• Transferentzia programetan
• Zerga-tasen aldaketetan

Egonkortzaile Automatikoak

Herrialde batean areagotzen edo murrizten diren diru-sarrerak edo gastu publikoak dira. Zerga gehikorrak, gizarte-kotizazioak eta langabezia-prestazioak dituzte.

Estatuaren Bitartekoak

Gizarte-Kotizazioak

Gizarte Segurantzan afiliatutako langileek egiten dituzten ekarpenak dira.

Tributuak

Diru-sarreren iturri dira. Jasotakoaren...

Erreserba Hirutarrak - Erregelak (II)

eta 5. erregelen salbuespenak: erreserbak bihurtu

Zabaldu: T-ek X irakurtzeko erreserbatuta du – T baldin bada X irakurtzeko erreserba duen transakzio bakarra eta WLOCK(X) egikaritzen badu, orduan erreserba zabaltzen da.

Murriztu: T-ek X idazteko erreserbatuta du – T-ek RLOCK(X) egikaritzen badu, erreserba murrizten da – Horrela, beste transakzio batzuek X irakurtzeko erreserba lor dezakete.

Bi Faseko Erreserbatze-protokoloak (2PL)

Transakzioetan erreserbak erabiltze hutsak ez du bermatzen plangintzen serializagarritasuna. Transakzio bakoitzean erreserbatze- eta askatze-eragiketen kokalekuari buruzko protokolo gehigarri bat jarraitu behar da. 2PL protokolo ezagunena da.

2PL protokoloak (I)

Serializagarritasuna...