Batxilergoa mailako Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Merkatu Hesiak eta Lehia

MERKATU HESIAK: Enpresa batek beste enpresa batzuek jarduten duten merkatu batean sartzeko (kostu abantailak, produktua ezberdintzea, kapital inbertsio handiak) / irteteko (inbertitutakoa ez berreskuratzea) izaten dituzten oztopoak.

Lehia Mota Desberdinak

LEHIA PERFEKTUKO MERKATUA: Sartzeko askatasuna, merkatu homogeneoa, kontzentrazio maila txikia.

MERKATU KUOTAK: Ondasunaren salmentatik enpresa horrek gauzaturiko salmenta-kopurua, ehunekotan adierazita (adibidez, %80 bada, 100etik 80 Coca-Cola saldu dira).

LEHIA EZ PERFEKTUKO MERKATUA: Epe laburrean ez ohiko mozkinak, lehiakideen sarrerengatik ondasunaren prezioa jaitsi eta ez ohiko mozkinak galerak bihur daitezke. Epe luzean merkatua egonkortzen ahal da eta gastu guztiak...

PRODUKTUEI ETA ZERBITZUEI LOTUTAKO ERABAKIAK

Produktuaren eta Zerbitzuaren Atributuak

Produktu edo zerbitzu bat garatzeak eskainiko dituen etekinak definitzea eskatzen du. Etekin horiek komunikatzeko eta sortzeko, produktuaren atributu nagusiak hauek izango dira:

• Kalitatea
• Ezaugarriak
• Estiloa eta Diseinua

Marka-Estrategia

Markak sortzeko gaitasuna marketineko adituen zeregin garrantzitsua da. Markak sortzea oso faktore garrantzitsua bihurtu da.

Markaren definizioa

Marka: Edozein izen, termino, zeinu, ikur edo diseinu, edo elementu horien edozein konbinazio, saltzaile baten edo batzuen ondasunak edo zerbitzuak identifikatzea eta gainerako lehiakideengandik bereiztea xede duena.

Markaren onurak

Markak onura ugari ekartzen ditu:

• Kontsumitzaileentzat hainbat

Ekonomia Kontzeptu Nagusiak

Ekonomia Eskasia

Pertsonen beharrak asetzeko nahikoa baliabide ez izatearen sentsazioa da. Ez da pobreziarekin edo eskasia fisikoarekin nahastu behar. Ekonomia eskasia kontzeptuaren bidez baliabideak beharrak asetzeko nahikoak ez direla adierazi nahi da, eta ez urriak direla.

Arazo ekonomiko nagusia da, gizakion beharrak mugagabeak direlako, baina baliabideak mugatuak.

Ekonomia-jarduera

Gizakiek beren beharrizanak asetzeko egiten dituzten ekintzek osatzen dute, hala nola:

• Ekoizpena
• Banaketa
• Kontsumoa

Ekoizpen Faktoreak

Ondasun eta zerbitzuak ekoizteko behar diren baliabideak dira:

1. Lurra
2. Lana
3. Kapitala

Lurra

Naturan jatorria duten baliabideak dira (adibidez, ikatza, gasa, etab.).

Lana

Ekoizpenean parte hartzen duten gizakien gaitasun...

Herrialde azpigaratuen ezaugarri nagusiak

• Per capita errenta baxua: kontsumo-ahalmen mugatua eta aurrezteko ahalmen oso txikia.
• Lehen sektorean oinarritutako ekoizpen-egitura: nekazaritza, abeltzaintza eta meatzaritzan oinarrituta, lehengaiak esportatzen dituzte (merkeak) eta produktu landuak eta teknologia inportatu (garestiak).
• Merkatu txikiak eta ez-eraginkorrak: merkatu-mekanismo desegokiak, atzerriko inbertsioen mende daude.
• Demografia-hazkunde tasa altuak: jaiotza-tasa altuak eta bizi-itxaropena luzeagoa lehen baino.
• Ezegonkortasun politikoa: erakunde publiko oso ahulak, garapenerako oztopo.
• Azpiegitura eskasak: errepideak, portuak, sare elektrikoa, telekomunikazioak…
• Kultura- eta gizarte-prestakuntza eskasa: formaziorik gabeko giza-kapitala.

Politika Makroa: Estatuak ekonomia-jardueran esku hartzeko eta herrialdearen bilakaera ona errazteko hartzen dituen neurriei eta erabiltzen dituen tresnei deritze. Ekonomia Hazkun: Gizarteari eskainitako ond eta zerb kantitatea eta kalitatea areagotzeko, esku hartzen badu ekoizpen-maila handitzeko da/ Ekonomia adierazle BPG eta NPG. Enplegu Betea: Oso zaila da herrialdeko biztanleria aktibo guztiari lana ematea. Horregatik, biztanleria aktiboaren %98 okupatuta dagoenean enplegu betea esaten dagoela esaten da/ Neurtzen duten adierazleak: jardu-tasa, okup-tasa, langa-tasa. Prezioen Egonkor: Ond eta zerb-en prezioak kontrolatzea funtsezkoa da, erosteko ahalmena ez galtzeko eta ziurtagarritasuna murrizteko. Irizp: Iraunkortasuna: Ekonomia hazkundea...

Sozietate Mutualistak

Langileek bazkide gisa parte hartzen duten ekonomia sozialeko enpresak dira. Helburu eta ezaugarriengatik, laguntza eta babes ofizialak jasotzen dituzte.

Kooperatiba Sozietateak

Lege orokorren arabera arautzen dira. Sozietate irekiak dira, atxikimendu librea eta borondatezko baja dituztenak. Helburua bazkideen interes edo behar komunak asetzea da, gizartearen egoera hobetuz (etekina lortzea ez da helburu nagusia). Eratzean eskritura publikoa beharrezkoa da, baina merkataritza erregistroan inskripzioa ez. Hasierako kapitala aldakorra da (estatutuek finkatzen dute). Bazkide bihurtzean, %25 ordaindu behar da. Etekinaren banaketa egindako jardueraren araberakoa da. Batzar orokorretan, bazkide bakoitzak boto 1 du. Zorrekiko erantzukizuna...

Enpresa Funtzioak

Erosketa Funtzioa: Enpresa batek behar dituen input fisikoen (materiala) erosketa, garraioa eta biltegiratzeaz arduratzen den kudeaketa-funtzioa da. Hornitzaileekin prezioa, epea eta erosketa-unea negoziatzen dira, erosketa-eskaeraren bolumen optimoa finkatzen da, erosketak formalizatzen dira, eta hori guztia kontrolatu eta dokumentatu egiten da.

Ekoizpen Funtzioa: Ekoizpen funtzioak ekoizpenean erabilitako baliabideak (ekoizpen-faktoreen unitateak) eta ekoizpen-sistemak lortutako emaitza lotzen ditu.

Merkatal Funtzioa: Ekoitzitako produktu eta zerbitzuak kontsumitzailearengana iristeko beharrezkoak diren jarduerek osatzen dute.

Finantza Funtzioa: Maileguaren ordainketa kalkulatzen du, etengabeko ordainketetan eta interes-tasa...

Merkatuaren Funtzionamendua eta Egitura

Ekonomiaren oinarrizko kontzeptuak eta merkatuen dinamikak ulertzeko funtsezko definizioak.

Sartze-hesiak

Enpresa berriak merkatu batean sartzea eragozten edo zailtzen duten faktoreak dira.

Irteera-hesiak

Enpresa batek merkatu batetik irteteko jasan beharko lituzkeen kostuak dira.

Kolusioa

Enpresen arteko lehia askearen kalterako egiten den hitzarmen bat da.

Kartelak

Enpresen elkarketa informalak dira, merkatuko lehiakideak gutxitzeko edo paretik kentzeko sortutakoak, baina enpresa bakoitzak bere independentziari eusten diola.

Merkatuaren Hutsegitea

Merkatuaren funtzionamenduaren ondorio kaltegarria da, eta merkatuak eskura dituen baliabideak efizientziaz esleitzen ez dituenean gertatzen da.

Ekonomia Orokorra eta

Enplegu-politika:

Helburu nagusia ekonomia bateko langabezia murriztea duten planak eta prozedurak dira.

Ziklikoa:

paroan dagoen gendea.

Urte-sasoikoa:

urteko denboraldi batzuetan bakarrik lan.

Egituraz:

behar diren lanpostuetarako preztaziorik ez izatea.

Frikzionala:

Borondatezko langa.

Infla:

ekonomia bateko prezioek oro har modu jarraituan igotzea.

Eskarinfla:

Enpresak: enpresen espektatibetan izaten den hobekuntza orok kapital-onda handitudezake enpresek + ekoizteko behar duten ondasunen eskaria. Sekpubli: gobernuak herrialdeko azpiegiturak hobetzea erabakitzen badu, horretarako behar diren onda eta ekoiz-bitartekoen eskaria handituko da. Familiak: familliek gutxiago aurreztea eta + gastatzea erabakitzen badute, kontsumitu nahi dituzten onda eta zer...

Urtean erabilgarri dagoen errenta: gehien eragiten duen faktorea da. Zenbat eta errenta handiagoa, orduan eta kontsumo handiagoa.

Errenta iraunkorra: kontsumoa, batez beste, izaten den errentaren araberakoa izaten da.

Bizi-zikloaren hipotesia: bizitza osoan kontsumo bera egin ahal izateko aurrezten dute pertsonek. Pentsio pribatua.

Aberastasunaren eragina: kontsumoan eragiten duen alderdia. Aberastasuna lortzen duen faktorea da.

Inbertsioa

Inbertitzea: zeharka giza beharrak asetzen dituzten ondasunak eskuratzea da. Eskariari tira egiten dio. Herrialde bateko instalatutako ekoizpen-ahalmena handitzen du.

Zikloari lortutako sarrerak: enpresa ikuspegitik, inbertitzea interesgarria izango da sarrera handiagoak lortzen badira, enpresak gehiago salduko...