Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

1. Kronologia Orokorra (1789-1833)

• 1789: Frantziako Iraultza.
• 1808-1814: Independentzia Gerra (Jose I.a Bonaparte).
• 1812: Cadizko Konstituzioa.
• 1814: Pertsiarren Manifestua.
• 1814-1820: Seiurteko absolutista.
• 1820-1823: Hirurteko liberala.
• 1823-1833: Hamarkada Doilorra (Fernando VII.aren heriotza 1833an).

2. Frantziako Iraultzaren Eragina Espainian

XVIII. mendearen amaieratik Espainiako ilustratuek hainbat aldaketa bultzatu zituzten Antzinako Erregimenean, Europan gertatzen ari zen bezala.

Frantzian, 1789ko Frantziako Iraultzaren ondorioz, monarkia erori zen. Ideia iraultzaile horiek Espainian ez zabaltzeko, Karlos IV.a erregeak muga itxi zuen eta ilustratuak jazarri zituzten. Hala ere, Espainia ezin zen luzaroan Frantziarekin haserre egon, biek etsai...

ILUSTRAZIOA

XVIII. mendeko korronte intelektual bat zen, eta oinarri ideologiko hauek zituen:

• Arrazoiak gizakiaren bizitza indibidualaren eta sozialaren baldintzak hobetu ditzake.
• Berezko eskubideak eta gizakiaren askatasuna defendatzen zituzten.
• Ezagutzaren jabetza eta hezkuntza ziren zoriontasunaren oinarria.
• Tolerantzia izan behar zen bizitzaren oinarri.

Ilustrazioa Europan eta Amerikan zehar hedatu zen Entziklopediaren bidez; Frantzian argitaratu zen, Diderotek eta D'Alembertek zuzenduta.

Pentsalari Ilustratuak

John Locke (1632-1704) ingeles pentsalariaren theoriak eragin handia izan zuen Ilustrazioan. Berak esaten zuen estatua itun bat dela, eta gobernatzen zutenean boterea oker erabiltzean mendekoek matxinatzeko eskubidea dutela.

Pentsalari nagusiak:

Erromatarren aurreko herriak

Penintsulara erromatarrak iritsi arte (K.a. 218), hiru kultur eremu finkatuko dira, unitate politiko eta muga zehatzik gabe:

• Herri iberiarrak: Mediterraneoan, Kataluniatik Andaluziara; tartesiar-turdetiarrak nabarmentzen dira. Iberiarrek greziar, feniziar eta kartagotarren eragin sakona jaso zuten. Estatu-hirietan antolatuta, moneta propioa eta ekonomia garatua zuten.
• Zeltak (K.a. 1000 - V. mendea): Penintsulako goi-ordokian eta mendebaldean, kastroetan finkaturik zeuden. Artzain-gerlari indoeuroparrak ziren, eta burdina zein errausketa-kutxen kultura ekarri zuten. Aurreko bien fusioak zeltiberiarren kultura osatuko du.
• Iparraldeko herriak: Galaikoak, astureak, kantabroak, baskoiak eta lusitanoak zeuden. Ekonomia xumea

Sarrera

Euskal nazionalismoa (CNV eta Aberri) antolaketa sendoarekin. Karlistek indarra zuten, eta eskuma eta ezkerra non indartsu zeuden eztabaidagai zen (errep. ez ideologia EHn). Landa eremuan karlisten eta abertzaleen eragina nabarmena zen.

Autonomia Estatuaren Aldeko Ekimenak

1. Ekimena: Lehenengo guda munduala amaitu zen, Wilsonen printzipioekin eta gobernuko liburuarekin (bertan krisi politikoa zegoen).

Lizarrako Estatutua: Errepublikaren aukera autonomia lortzeko. Agirreren mugimendua (abertzaleak, karlistak, katolikoak). Euskal estatutuaren aurreproiektua (4) udal ordezkariekin. Hauteskundeak EAJ eta CEDArekin. Gorteetan estatutua aurkeztu zen, baina ez zuen bat egin konstituzioarekin.

Diputazioen Kudeaketa Batzordearen Proiektua: Konstituzioa...

Deskolonizazioa: definizioa, kausak eta bitartekoak

Deskolonizazioaren kausak

Europako inperioak mantentzeko zailtasunak sortu ziren:

• Kolonietako jendeak metropolia ahulak zirela eta garaiezinak ez zirela konturatu ziren, Bigarren Mundu Gerran metropoliak oso azkar erori zirelako.
• Gerrak mugimendu nazionalistak indartu zituen.
• AEB eta SESB ez zeuden koloniak zituztenen artean, eta, beraz, inperioen aurka jokatzen zuten koloniei laguntzen zieten. Horrela, lurralde gehiago beren alde jarriko ziren eta aliatu gehiago izango zituzten.
• NBE-ko herriek autodeterminazio-eskubidea izatea babesten zuten, eta, beraz, inperioen deskolonizazioaren alde zeuden.

Deskolonizazioa: kronologia eta non gertatu zen

Deskolonizazio prozesu osoak 1946tik 1999ra iraun zuen,...

Alfontso XIII.aren erregealdia eta Primo de Riveraren diktadura

Restaurazioaren krisia: Alfontso XIII.aren erregealdian, Restaurazioaren sistema politikoaren oinarriak apurtu ziren. Monarkia behera egin zuen, eta autonomisten eta konfederalisten eskuineko mugimenduek indarra hartu zuten.

Primo de Riveraren diktadura babestu zen, "Jainkoa, Aberria eta Jabetza" leloa defendatuz.

1. Alfontso XIII.aren erregealdia eta krisia

1.1. Errejimenaren krisia

1898ko krisiak erregenerazionismoa sortu zuen. Intelektualek eta politikariek sistema berritzeko eskatu zuten. Dámaso Berenguerren gobernuak txandakako sistema babestu zuen.

1.2. Egoera ekonomiko eta politikoa

• Ekonomia: Pobrezia nekazaritzan, industria aberastu gabe, langile klasea hazi zen.
• Langile mugimendua:

4. KASU PRAKTIKOA
ARAIA S.L. Enpresak Gasteizko BBVA bankuan 20.000 euroko zor-agiria entregatu zuen, bertan
deskontua eginaz. Enpresa honek MURGIL S.L. Enpresarengandik aurtengo otsailaren 2an
sinatutako zor-agiria jaso zuen aipatutako kopurua balio zuen salgai-sorta bat erosi ziolako.

Gainera, eragiketa komertzialaren amaiera ona ziurtatu nahian, bere gerentea, Alkorta Jauna, abal-
emaile izendatzea eskatu zion eta hala egin zuen MURGIL S.L. Enpresak.

Gauzak horrela, denbora iragan eta mugaeguna iritsi zenean, zor-agiria

Mugaeguna: 2024ko apirilaren 2a

20000€

A ARAI S.L

Donostian, 2024ko otsailaren 2a

Luis Alkorta, MURGIL S.Lren ahalordez

ABALISTA: Luis Alkorta ENDOSUGILEA: ARAIA SL

ABALATUA: MURGIL SL ENDOSU-HARTZAILEA: BBVA

2024ko Otsailaren 2an 2024ko...

Cadizko Gorteen lan iraultzailea eta 1812ko Konstituzioa

Independentzia Gerran (1808-1814), frantsesen aurka borrokatzeko eta boterea zentralizatzeko, probintzietako juntek Junta Zentrala sortu zuten 1808ko irailaren 25ean. Frantsesen aurrerapenaren ondorioz, Junta Zentrala Cadizera joan zen, eta 1810ean Erregeordetza batek hartu zuen haren lekua. Urte bereko irailaren 24an, Cadizko Gorteak bildu ziren. Bi joera nagusi zeuden: liberalak, erreformen aldekoak, eta absolutistak, monarkia absolutuaren eta Antzinako Erregimenaren aldekoak. Liberalek gehiengoa zuten, eta nazio-subiranotasuna aldarrikatu zuten, boterea nazioari zegokiola defendatuz.

Gorteek Antzinako Erregimena desegiteko hainbat dekretu onartu zituzten. Besteak beste, prentsa- eta...