Espainiako Bigarren Errepublikaren Alderdien eta Faseen Azterketa

Espainiako Bigarren Errepublikaren Panorama Politikoa

Errepublikanoak eta Autonomistak

• Errepublikanoak: Ezker errepublikanoa (Azaña), Erradikal Sozialistak (Domingo), eskuineko CEDA (Gil Robles), eta Erradikalak (Lerroux).
• Autonomistak:
  • Kataluniakoak: Ezker errepublikanoa (Macià, Companys), eta Liga Regionalista (Cambó).
  • Galiziakoak: Erakunde errepublikano autonomista (ORGA, Casares Quiroga).
  • Euskadikoak: Eusko Alderdi Jeltzalea (Agirre).

Errepublikaren Aurkako Indarrak

• Errepublikaren aurka: Berrikuntza Espainola (Calvo Sotelo), Falange Española (Primo de Rivera), JONS (Ledesma), eta Elkarte Tradizionala (karlista ohiak).
• Langile mugimendua: PSOE (Prieto, Besteiro), UGT (Largo Caballero), CNT, FAI (Montseny, Durruti), PCE (Pasionaria), eta POUM (Nin).

Aurreko Testuingurua eta Diktadura

Alfonso XIII.aren gobernuak

Onerako neurriak: elizaren eragina hezkuntzan eta bizitza publikoan ez zen murriztu, langileen aldeko neurri gutxi, eta estatuaren deszentralizaziorako urrats gutxi.

Diktadurako neurriak

Konstituzioa bertan behera utzi eta Gorteak desegin ziren. Alderdi politikoak eta sindikatuak debekatu ziren. Askatasunak prentsan, hezkuntzan eta intelektualetan murriztu ziren. Estatuzko nazionalismoaren aurkako jarrera egon zen (euskara eta katalana debekatu, eta Kataluniako Mankomunitatea deuseztatu). Monopolioak ezarri ziren. 1925ean: Al-Hoceimako lehorreratze militarra (Marokoko gatazka bukatu eta protektoratua kontrolatzeko).

Bigarren Errepublikaren Garapena

Errepublikaren Erreformak eta Konstituzioa

• 2. Errepublikako erreformak: Alderdi eta sindikatuen legezkotasuna. Amnistia preso politikoei. Generalitatea eratzea. Langileen aldeko neurriak (8 orduko lanaldiak, gutxieneko soldata, lan istripuetako asegurua). Euskal Herriko Autonomia Erkidegoa.
• 1931ko Konstituzioa: Estatu integratua baina autonomia ezartzeko aukera, sufragio unibertsala, gizabanakoen eskubideen adierazpena, askatasun politiko eta pribatu zabalak. Botere banaketa: legegilea (Gorteak), betearazlea (ministroak eta presidentea), eta judiziala (epaile independenteak).

Errepublikaren Faseak

• Biurteko Erreformista (1931-1933): Estatu burua: Niceto Alcalá-Zamora. Gobernua: Ezker errepublikanoa eta PSOE. Beheko ganbera: Manuel Azaña.
• Biurteko Kontserbadorea (1933-1935): Gobernua: Alderdi Erradikala + CEDA. Beheko ganbera: Lerroux.
• Fronte Popularra (1936-1939): Estatu burua: Azaña. Gobernua: Fronte popularra. Beheko ganbera: Santiago Casares.

Frakzio eta Talde Garrantzitsuak

• Fronte Popularra (Ezkertiarrak): Ezkerreko errepublikanoak, PSOE, PCE, eta anarkistak.
• Acción Popular (Eskuindarrak): CEDA, alderdi erradikala, tradizionalistak, eta Falange.
• Errepublikaren aurkako militarrak: Mola (Nafarroa), Franco (Kanariak), eta Sanjurjo (Porto).