DBH mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Gaia: Estatutuak eta Euskal Herriko Indar Politikoak

Euskal Herriko indar politikoak

Errepublika iristean, sistema politikoa demokratizatu egin zen eta elkarte politikoen kopurua hazi zen (zentro errepublikanoak, elkarte sozialistak, nazionalistak eta gizarte-erakundeak). Hiru erpin politiko nagusi bereizten ziren:

• Ezkerra: Hiriburuetan indartsua.
• EAJ: Bilbon nagusi.
• Karlismoa eta eskuina: Araban eta Nafarroan.

Eusko Ikaskuntzaren lehen autonomia proiektua

EAJ izan zen autonomiaren bultzatzaile nagusia. Errepublikarrek eta sozialistek hasieran proiektua ez zuten onartu, baina nazionalistak alde agertu ziren. Eusko Ikaskuntzari estatutu-proiektu bat prestatzea agindu zitzaion, Araba, Gipuzkoa, Bizkaia eta Nafarroa barne hartuko zituena. Egitura konfederala,...

Bilakaera Politikoa eta Soziala

Erregimenaren Finkapena (1960ko hamarkada)

60ko hamarkada erregimen frankistaren unerik onena izan zen. Egoera ekonomikoa ona zen, eta belaunaldi gazteak garapen ekonomikoarekin identifikatzen ziren. Urte hauei 25 Bake Urteen Ospakizunak deritze.

Estatuaren Lege Organikoa oinarrizko legetzat hartu zen, erregimena instituzionalizatu nahian. Franco hil ondoren erregimenak jarraitu behar zuela ezarri zen. Bi ondorio nagusi zeuden: Estatu Burua (Jefe del Estado) eta Gobernuko Presidentea bereizten zirela. Orokorrean, parte-hartzea handia zen, Bizkaian eta Gipuzkoan izan ezik. Juan Carlos I.a tronuan jarri zuten 1969an, Francok berak aukeratu zuelako.

Oposizioa

Oposizioa ez zen handia izan hasiera batean. 1962an, Municheko...

Estatu kolpea eta gerra amaiera

Legea onartu ondoren, hilabetera (martxoaren 5-6), nazionalek Madrilen estatu kolpea eman zuten, errepresioaren azken gotorlekuetako batekin amaituz (azkena Valentzia izan zen). Gerra Apirilaren 1ean bukatu zen errendizioarekin. Nazionalek ia Espainia guztia beren menpe zuten eta errepresioaren aldean beldur gehiago zabaldu nahian saiatu ziren.

Errepresioa eta neurriak

Eskuindarrek helburu garbi bat zuten: matxinatu gorri guztiak amaitzea, eta ez zuten inolako oztoporik izan hori aurrera eramateko. Bando nazionalaren lekuan, haien benetako beldurra herriaren altxamendu bat gertatzea zen. Horretarako, adierazpen askatasuna gutxitu eta haien aurka zegoen gauza oro zigortu zuten: jendea erbesteratu edo fusilatu egin...

Faxismoa: Ezaugarri nagusiak

Faxismoaren oinarria pentsamolde antidemokratikoa eta antikomunista zen. Buruzagi ahalguztidun batek zuzentzen zuen estatua modu totalitarioan, eta askatasunak deuseztatu ziren.

• Alderdi bakarra ezarri zen.
• Estatuak ekonomian parte hartzen zuen, herrialdea autosufizientea izatea lortzeko (autarkia).
• Estatuak gizartea menderatzen zuen (hezkuntza, komunikabideak).
• Indarkeria eta militarismoa gurtzen zituzten.
• Talde armatuak sortu ziren estilo militarrarekin: himnoa (alkandora beltza), ikurrak, banderak eta kontzentrazio handiak.

Hitler boterera iristea eta erregimen totalitarioa

Hitlerrek legez eskuratu zuen boterea, 1930eko hamarkadaren hasieran Alemanian zegoen krisi eta indarkeria egoerak lagunduta.

• 1933ko urtarrilean, Hindenburgek

Errestaurazioaren bilakaera politikoa

Alfontso XII.aren erregealdia (1874-1885)

Cánovas del Castillok asmatutako txandakatze sistema onartuz hasi zen Alfontso XII.aren erregealdia. Cánovasen ondoren, Sagasta jarri zen gobernuburu moduan; liberala zen, eta honek industria bultzatzen zuen. Baina geroago, berriro ere kontserbadoreek hartu zuten boterea. Txandakatze sistemaz gain, 1876ko Konstituzioa ere onartu zen.

Gobernuaren arazo nagusiak

Bere gobernuan zehar bi arazo nagusiri egin behar izan zioten aurre: III. Gerra Karlistari eta kolonietako gerrei.

III. Gerra Karlista eta foruen galera

Lehenengo gertakaria 1872-1876 artean gertatu zen. Liberalek garaipena lortu eta foruak kendu zituzten, horrela liberalismoaren finkapena eman zen. Nolanahi ere,...

Galera Demografiko eta material handiak

Lehen mundial gerra 8 milioi hildako Era 21 milioi zauritu dragón zituen.

 Ondorio latzenak Alemania izan zituen. Frantziako ipar-ekialdean,

 Belgikan eta Italiako iparraldean egon zen Suntsiketa handia.Sorrutako

gastuak ordaintzeko herrialde askok maileguak eskatu zituzten atzerrian

batez ere Estatu batuetan, gerra Amaitu zenean europako herrialde

zorpetza oso altura zen

Parisko Bakea

Herrialde irabazleek sinatutako itun Multzoa zen Parisko Bakea.

1919. Urtean hasieran, Parisko Konferentzia hasi zen 27 estatuaren

 partaidetzarekin, galtzaileak kanpoan utzita. Erabaki nagusiak

Estatu Batuek, Frantziak, Erresuma Batuak era Italiak hartu zituzten

 eta galtzaileei baldintza batzuk ipini zioten:

-Alemaniari suspertzen...

XVII. Mendeko Gizartea: Antzinako Erregimena

Pribilegioetan oinarritutako gizartea zen, lege eta zergen aldetik desberdintasun handiak zituena.

1. Noblezia

   Pribilegiatuak ziren, legedi berezia zuten eta zergarik ez zuten ordaintzen.

   • Goi-noblezia: Tituludunak (dukea, markesa, etab.), ondasun handiak eta luxuzko bizimodua zuten.
   • Behe-noblezia: Hidalgoak eta zaldunak.

2. Kleroa

   Pribilegiatua zen, legedi berezia zuen eta zergarik ez zuen ordaintzen.

   • Goi-kleroa: Aita Santua, gotzainak, apezpikuak. Goi-nobleziarekin lotuta zeuden.
   • Behe-kleroa: Apaizak eta fraideak. Alde handiak zeuden haien egoeraren arabera.

3. Hirugarren Estamentua

   Ez-pribilegiatuak ziren, eta zerga guztiak ordaintzen zituzten.

   • Burgesia: Merkatari handiak, oso aberatsak. Medikuak eta eskulangileak

ISABEL II.AREN ERREINALDIA

1. MARIA KRISTINAREN ERREGEORDETZA (1833-1840)

Fernando VII.a hil zenean trantsizio-garai bat hasi zen (1833). Liberalismoa bi korrontetan zatitu zen:

• Liberal Moderatuak: Subiranotasun partekatua, sufragio zentsitarioa.
• Liberal Progresistak: Subiranotasun nazionala, sufragio unibertsala.

Maria Kristina eta Isabel II.a moderatuen alde agertu ziren.

1.1. Gobernu Progresistak eta Desamortizazioa (1835-1837)

Torenoko kondeak hartu zuen gobernuaren buru. Lau urteko agintaldian erreforma garrantzitsuak aplikatu ziren, Mendizabal Ogasun ministroaren laguntzaz.

Gobernu horrek komentu txikiak disolbatu zituen Milizia Nazionalen laguntzaz (iraultza liberalaren aldekoak).

Erreginaordeak Mendizabal liberal progresistari deitu zion gobernua...

Hazkunde ekonomiko desberdina

Gerra ondoren, munduko ekonomiaren nagusitasuna Erresuma Batutik Estatu Batuetara aldatu zen. Europako ekonomiak bakera berregokitzeko prozesua luzea izan zen, gerrak eragindako hondamendiagatik, inflazioagatik eta langabeziaren hazkundeagatik.

Alemaniak jasandako krisialdia handia izan zen, gerraren kalteak ordaindu behar izan baitzituen; horrenbestez, prezioak gora joan ziren, hiperinflazioa eraginez. 1924an hasitako ekoizpenak langabezia murriztu eta bizi-kalitatea hobetu zuen, Britania Handiak eta Estatu Batuek emandako diruarekin.

1920ko hamarkadako urte zoriontsuak Estatu Batuetan

Industria asko hazi zen, automobilgintza eta industria elektrikoa garatu ziren, kateko lanari eta ekoizpen estandarizatuari esker....