DBH mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

1. Industria Iraultzaren hasiera

Industria Iraultzaren kontzeptua

• Zergatik eman ziren aldaketa ekonomiko eta sozialak?

  Aldaketa ekonomiko eta sozialak makinak modu masiboan erabiltzeagatik sortu ziren.

• Non eta noiz gertatu ziren aldaketa sakon horiek?

  Aldaketa horiek Britainia Handian hasi ziren, XVIII. mendearen bigarren erdian.

• Aldaketa ekonomikoa eta soziala:
  • Nekazaritza-ekonomiatik ekonomia industrialera.
  • Landa-gizartetik hiri-gizartera.

Iraultza demografikoa

• XVIII. mende arteko egoera: Britainia Handiko biztanleriak hazkunde motela izan zuen: jaiotza-tasa altua zen, baina heriotza-tasa ere bai.
• 1750etik aurrerako iraultza demografikoa: Hazkunde demografiko handi eta jarraitua hasi zen. Arrazoi nagusia heriotza-tasak behera egin izana eta jaiotza-

Manifestu Persiarra

Mota: Manifestu politiko eta publikoa.

Egilea: Kolektiboa, Gorteetako 69 diputatu absolutista, noble eta elizgizonak.

Hartzailea: Fernando VII.a.

Data: Independentzia Gerraren ondoren. Madrilgo Gorteek erregearen itzulera bermatzeko honek konstituzioa zin egin behar duela adostu eta gero.

Helburua: Fernandori babesa ematea, antzinako erregimenera buelta dadin.

Manifestuaren Edukia

1. Zatia: Euskal Herriak bizi duen egoera kaotikoarekin parekatzen du, Cadizen harturiko neurriak mesprezatuz.

2. Zatia: Monarkia absolutaren aldeko defentsa:

• "Monarkia absolutua... arrazoiaren eta adimenaren lana da."
• "Horregatik izan da beharrezkoa botere subiranoa absolutua izatea, mendekoei denen interesekoa zaintzen diona agintzeko..."

Ondorioa: Erregeari...

VIII. Mendearen Hasierako Egoera

VIII. mendearen hasieran, Bisigodoen germaniar erreinua Gerra Zibilean egon zen ondorengotzagatik. Rodrigo Witiza erregea hil zuela entzun zutenean, bere lehiakideek estatu kolpe bat egitea burutu zuten.

Rodrigek aristokraziaren zati garrantzitsu bat babestu zuen, indar militar handia zeukan kargua zen. Orduan, bere lehiakideek Afrikako iparraldeko musulmanei laguntza eskatu zieten.

Musulmanen Iberiar Penintsulako Konkista

Gobernadore ofizial bat bidali zuen Iberiar penintsulara Tarik deitzen zena, armada batek gidatuz, Rodrigo garaitzeko. 711. urtean, musulmanak garaile atera ziren Guadaleteko batailan.

• Bisigodoen ahultasuna ikusita, Tarik-ek Iberiar penintsula konkistatzea erabaki zuen.
• Lau urtetan ia penintsula

1. 1812ko Cadizko Konstituzioa

Lehen mailako iturri historiko eta juridiko konstituzionala da, La Pepa izenez ezaguna. 1810ean idatzi eta 1812an aldarrikatu zen, Espainian Antzinako Erregimenarekin amaitzeko eta iraultza liberalaren oinarriak jartzeko helburuarekin.

Analisia

• 1. art: Bi hemisferio espainiarren batasuna aldarrikatzen du.
• 3. art: Nazioaren subiranotasuna ezartzen du.
• 8. art: Berdintasun juridikoa eta fiskala.
• 12. art: Estatu konfesional katolikoa.
• 14. art: Monarkia moderatu heredagarria.
• 15-17. art: Aginteen banaketa (legegilea, betearazlea eta judiziala).

2. Pertsiarren Manifestua (1814)

Lehen mailako iturri historiko eta politikoa da. 1814ko apirilaren 12an argitaratu zen, Fernando VII.a Espainiara itzuli zenean. 69 diputatu absolutistek...

Kontzertu Ekonomikoak (1878)

Jatorria eta Negoziazioa

• Foruak ezabatzeak gizartearen eta foru erakundeen (Batzar Nagusiak eta Aldundiak) oposizio handia sorrarazi zuen.

1877tik aurrera, Gobernuaren presio handiak zirela eta, Gipuzkoa eta Arabako Aldundi berriek 1876ko Legearen aplikazioa negoziatu zuten Gobernuarekin.

Gobernuak Bizkaiko Batzar Nagusien oposizio handiena gainditu behar izan zuen negoziazio horretan.

Negoziazio honen emaitza KONTZERTU EKONOMIKOA izan zen. Honek, Nafarroako "Ley Paccionada"-ren antzera, autonomia fiskal eta administratiboa ematen zuen.

Kontzertu Ekonomikoaren Ezaugarriak

• Autonomia fiskala: Probintzia bakoitzak Estatuari kupo bat (diru kopurua) ordaindu behar dio. Aldundia arduratzen da dirua biltzeaz eta Estatuari kupoa

Euskal Herriaren Egoeraren Analisia

Euskal Herria zapalduta dago, eta herritarrek haren eskubideak aitor daitezen eskatzen dute. Erregimenaren aldekoek ez dute zapalkuntza hori onartzen, eta ekintza guztiak gizarte-sistemaren aurkako erasoak direla diote.

Bi Ikuspegi Nagusiak

1. Euskal Nortasunaren Defentsa: Euskal Herriak, hizkuntza propioarekin, euskal nortasuna defendatzeko eskubidea duela dio. Hizkuntza edota kultura defendatzeko beste herrialdeek dituzten eskubide berberak eskatzen ditu.
2. Elizaren Salaketa: Euskal Elizak egoera hori salatzen du, eta adoretsua izan behar dela azpimarratzen du, “gure herriko egoera aldatzeko”.

Testuinguru Historikoa: Elizaren Bilakaera

Frankismoaren Hasiera eta Nazional-Katolizismoa

Aurrekariei dagokienez, Gerra...

ERREJIMEN FRANKISTAREN KRISIA: (1969-1975):Diktadura frankistaren hirugarren fasea 1969an hasi zen eta diktadorea hil zenean, 1975ean,amaitu zen.

KRISI EKONOMIKOA: Espainiako 60ko urte bukaeran ekonomikoki herrialde garatua zen. Garapen horren iturri nagusiak turismoa, emigranteek igorritako diru-kopuruak eta atzerriko kapitalaren diru sarrerak nahikoa aldakorrak izan ziren. Horrela, 1973an mundu krisia, (petrolioaren krisia)lehertu zenean,Espainian,Europako herrialdeen eragin parekoa izan zen.

LPEEk (OPEP) erabakitakoarekin petrolio-barrilen prezioak izan zuen gorakadak mundu osoan izugarrizko krisia eragin zuen, petrolioa zelako lehengai nagusia eta energia gehienen oinarria.

GELDIALDI POLITIKOA:Espainiak errejimen frankistaren amaierako krisia...

Nola lortu zuten naziek boterea?

Italiako egonkortasunak ospea eman zion Mussoliniri nazioartean, gerrarteko garai kaotikoan. Ospe horren alde egin zuen, baita ere, faxismoak Depresio Handiaren ondorioak leuntzen izandako arrakastak; horretarako, politika ekonomiko autarkikoak areagotu zituen 1929tik aurrera. Mussolini pixkanaka Alemaniako erregimen totalitarioarekin bat egitearen alde jarri zen, 1933an Hitler Alemanian boterera iritsi zenean.

Zer gertatu zen AEBn?

Al Capone gangsterra ageri da 1933ko argazkian: familia eta bere Cadillac blindatua ditu ondoan. Lege lehorrak, 1920tik 1933ra artean indarrean egon zenak, AEBn edari alkoholdunak egitea, garraiatzea eta saltzea debekatu zuen; horrek alkoholaren kontrabandoa indartu zuen eta, ondorioz,...

1836ko Mendizabalen Desamortizazioa

Juan Álvarez Mendizábal Ogasun ministroa zen garai hartan. Desamortizazio honetan, kleroaren ondasunak (komentuak eta monasterioak) saldu egin ziren. Ekimenak hiru helburu nagusi zituen:

• Ogasuna onbideratzea (Karlistaden ondorioz).
• Zor nazionala gutxitzea.
• Erregimen liberalaren aldeko talde berri bat sortzea.

Urte horretan, Elizak Espainian zituen ondasunen %60 saldu zen. Hala ere, porrot egin zuen, Gerra Karlista ez zelako amaitu eta zorra ezin zelako guztiz onbideratu.

1855eko Madozen Desamortizazioa

Pascual Madoz Ogasun ministroa zen garai hartan. Desamortizazio honekin, Elizaren eta udalen ondasunak desamortizatu egin ziren. Salmentek Berrezarkuntzaren garaira arte iraun zuten, baina ondasun gehienak 1855...

Espainiako ekonomia: Gerra Zibila eta autarkia (1936–1973)

6.5. Testuingurua eta helburuak

6.5. Espainiako ekonomia: gerra zibila eta autarkiatik hirurogeigarren hamarkadako "mirari ekonomikorainoko" garaira.

Gerra Zibilaren finantzaketa

Gerra Zibilaren finantzaketari buruzko gakoak:

• II. Errepublikako gobernuak — Gastua:

• %90 Espainiako Bankuaren erreserbaren bitartez ordaindu zen (urrea eta dibisak). Gerra piztean Errusiara eramandako urre hori eta handik ordaindu zen gerra-material guztia; beraz, gehienbat gerra-materiala ordaintzeko baliatu zen.
• Kontu irekiak blokeaturik geratu ziren (2000 ptst-tik gorakoak). Gobernuak dirua lortzeko neurriak hartu zituen (salbuespena: helburu militarra zuten enpresei ez zitzaien blokeatu).

Altxatutakoak eta