Mundu Gerra arteko Ekonomia: Hazkundetik Depresio Handira

Hazkunde ekonomiko desberdina

Gerra ondoren, munduko ekonomiaren nagusitasuna Erresuma Batutik Estatu Batuetara aldatu zen. Europako ekonomiak bakera berregokitzeko prozesua luzea izan zen, gerrak eragindako hondamendiagatik, inflazioagatik eta langabeziaren hazkundeagatik.

Alemaniak jasandako krisialdia handia izan zen, gerraren kalteak ordaindu behar izan baitzituen; horrenbestez, prezioak gora joan ziren, hiperinflazioa eraginez. 1924an hasitako ekoizpenak langabezia murriztu eta bizi-kalitatea hobetu zuen, Britania Handiak eta Estatu Batuek emandako diruarekin.

1920ko hamarkadako urte zoriontsuak Estatu Batuetan

Industria asko hazi zen, automobilgintza eta industria elektrikoa garatu ziren, kateko lanari eta ekoizpen estandarizatuari esker. Bizi-kalitatea hobetu eta kontsumo-gizartea sortu zen. Aisialdirako moduak ere aldatu ziren: zinema, kabaretak eta irratia asko hedatu ziren.

Nazioarteko politika

Alemania eta Frantziaren arteko gatazka izugarria izan zen, Alemaniak gerra-ordainak ordaindu ezin izan zituenean. Frantziak kobratu behar zituen ordainak, Lehen Mundu Gerrako zorrak Estatu Batuetara kitatu ahal izateko.

• Dawes Plana: Mailegu bat eman zioten Alemaniari, hark Frantziari ordaindu ahal izateko.
• Lokarnoko Ituna: Harremanak hobetu eta mugak onartu ziren, bakezaletasuna sustatuz.

1929ko krisialdiaren jatorria

Krisia bi faktore nagusik eragin zuten:

• Gainekoizpena: Gerra amaitu eta herrialdeek produktu gehiegi fabrikatu zituzten.
• Espekulazioa: Bankuek enpresei maileguak eman eta haiek burtsan inbertitzen zituzten.

Ostegun Beltza izeneko egunean, burtsan akzioak barra-barra saldu ziren, eta horregatik, beren balio guztia galdu zuten, porrot eginez.

Depresio Handia eta haren hedapena

Bankuek hondoa jo zuten eta nekazaritzako zein industriako produktuen eskaria murriztu zen. AEBk inportazioak murriztu zituen, eta lehengaiak saltzen zizkioten herrialdeen porrota eragin zuen.

Krisialdiaren aurkako neurriak

Estatu Batuetako presidente berriak New Deal izeneko programa bideratu zuen krisialditik ateratzeko:

• Herri-lanetan inbertitu.
• Nekazariei diru-laguntzak eman.
• Lan-baldintzak hobetu eta finantza-sistema berregituratu.

Kontsumoa igotzean, ekonomiaren susperraldia gertatu zen.